“Chìa khóa” để Thủ đô khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế số

Tại Diễn đàn quản trị doanh nghiệp Việt Nam 2025 với chủ đề “Khai phá tiềm năng tài sản số”, TS. Trần Anh Tuấn - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã chia sẻ thẳng thắn về những “điểm nghẽn” trong phát triển của Thủ đô, đồng thời khẳng định quyết tâm đổi mới mạnh mẽ thông qua việc vận dụng linh hoạt Luật Thủ đô sửa đổi cùng Luật Khoa học và Công nghệ, đổi mới sáng tạo. Mục tiêu mà Hà Nội hướng tới không chỉ là bắt kịp trong nước, mà trở thành điểm đến hấp dẫn hàng đầu thế giới về đầu tư, công nghệ và tài sản số.

TS. Trần Anh Tuấn cho rằng Hà Nội đang sở hữu nhiều tiềm năng vượt trội nhưng chưa khai thác được hiệu quả. Theo ông, không ít nhân tài của Hà Nội đã rời đi để lập nghiệp tại một số thành phố khác hoặc ra nước ngoài, khiến nguồn lực chất xám bị phân tán.

Trong thời gian qua, Hà Nội đã bắt đầu cụ thể hóa các định hướng lớn này bằng việc chủ động nghiên cứu, vận dụng các nghị quyết quan trọng của Trung ương và các địa phương đi trước. TS. Trần Anh Tuấn cho biết, thành phố đã tham khảo kinh nghiệm từ Nghị quyết 98 của TP. Hồ Chí Minh, cùng với các nghị quyết lớn như Nghị quyết 68, để từ đó xây dựng những cơ chế riêng phù hợp với đặc thù của Thủ đô.

Mục tiêu mà Hà Nội hướng tới không chỉ là bắt kịp trong nước, mà trở thành điểm đến hấp dẫn hàng đầu thế giới về đầu tư, công nghệ và tài sản số. (Ảnh minh hoạ: BT)

Điểm tựa quan trọng nhất cho bước chuyển này chính là Luật Thủ đô sửa đổi năm 2024. Theo ông Trần Anh Tuấn, Luật Thủ đô với nhiều quy định vượt trội đã tạo ra “không gian chính sách” đủ rộng để thành phố mạnh dạn đổi mới.

“Chúng tôi đã vận dụng Luật Thủ đô kết hợp với Luật Khoa học và Công nghệ, đổi mới sáng tạo, Nghị quyết 15 của Bộ Chính trị và các quy phạm pháp luật liên quan để ban hành sáu nghị quyết quan trọng”, ông Tuấn cho biết.

Trong số các nghị quyết này, đáng chú ý là nghị quyết về sandbox - một cơ chế thử nghiệm chính sách lần đầu tiên được triển khai tại Hà Nội. Hiện thành phố đang tiếp nhận các hồ sơ, đề xuất để phối hợp cùng doanh nghiệp triển khai các mô hình thử nghiệm trong khuôn khổ sandbox.

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc Hà Nội trở thành địa phương đầu tiên ban hành Nghị quyết thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm. Thành phố đã dành ngay 600 tỷ đồng vốn ban đầu, đồng thời thu hút gần 10 nhà đầu tư chiến lược tham gia. Theo ông Tuấn, quỹ này được thiết kế để vận hành hoàn toàn theo cơ chế thị trường, không mang tính pháp nhân nhà nước, được quản lý bởi Hội đồng quỹ và chấp nhận chia sẻ rủi ro - điều mà cơ chế ngân sách truyền thống khó thực hiện.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng đang thúc đẩy hàng loạt nghị quyết nhằm tạo đột phá trong phát triển khoa học công nghệ, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và xây dựng Sàn giao dịch công nghệ. Dự kiến, ngày 22/12 tới, Hà Nội sẽ chính thức vận hành sàn giao dịch này. TS. Trần Anh Tuấn cho biết, thành phố đang nghiên cứu tích hợp thêm chức năng Sàn giao dịch tài sản số vào hệ thống, đúng tinh thần của Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ.

Hà Nội cũng đang tích cực “đi tìm” các nguồn lực then chốt cho giai đoạn phát triển mới, như các kiến trúc sư trưởng cho các lĩnh vực dữ liệu, phần cứng, chip bán dẫn và tài sản số, đồng thời mời gọi mạnh mẽ tới cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Hà Nội đặt mục tiêu đến giai đoạn 2026 - 2030, tỷ trọng kinh tế số trong GRDP đạt từ 40% trở lên, song song với mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 11% trong nhiều năm liên tiếp. Theo TS.Trần Anh Tuấn, với mô hình tăng trưởng truyền thống, những mục tiêu này rất khó đạt được một cách bền vững. Chỉ có con đường khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và các mô hình tăng trưởng mới như kinh tế số mới có thể giúp Hà Nội đạt được.

Để hiện thực hóa điều đó, thành phố đang tập trung làm sạch, chuẩn hóa và đồng bộ hóa các cơ sở dữ liệu. TS. Trần Anh Tuấn cho rằng việc để doanh nghiệp nước ngoài khai thác dữ liệu trong nước mà không tạo ra giá trị tương xứng cho Hà Nội là một sự thất thoát lớn về kinh tế.

Song song với đó, Thành phố dự kiến sẽ là địa phương đầu tiên bỏ tiền ngân sách để mua kết quả nghiên cứu khoa học nhằm thương mại hóa và đưa vào thực tiễn. “Ngày 22/12 này, chúng tôi sẽ ký hợp đồng với một nhóm nghiên cứu về kit test phát hiện ung thư đã được cấp bằng bảo hộ sáng chế. Quan điểm của lãnh đạo thành phố là phải mua bằng được, không để những kết quả đó bán ra nước ngoài”, ông Tuấn chia sẻ.

Trong lĩnh vực giáo dục - nghiên cứu, Hà Nội cũng đang triển khai mạnh mẽ mô hình doanh nghiệp spin-off theo Nghị định 271 của Chính phủ. Thành phố đã làm việc với các trường đại học lớn và sẽ ký 5 biên bản ghi nhớ, cấp kinh phí cho các nhóm nghiên cứu thành lập doanh nghiệp spin-off, tạo cầu nối trực tiếp giữa nghiên cứu và thị trường.

Đối với lĩnh vực blockchain, Hà Nội đang phối hợp với các đơn vị có năng lực để giải quyết bài toán truy xuất nguồn gốc trong an toàn thực phẩm, qua đó từng bước khôi phục niềm tin của người tiêu dùng. Theo TS.Trần Anh Tuấn, đây là minh chứng cho cách Hà Nội tiếp cận công nghệ mới một cách thực chất, gắn chặt với nhu cầu của đời sống xã hội. Với tinh thần cầu thị, đổi mới và sẵn sàng đồng hành, Hà Nội đang kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.

Bảo Thoa