Cần có góc nhìn rộng hơn, sâu hơn về câu chuyện xuất khẩu gạo

(LĐTĐ) Đề cập đến câu chuyện xuất khẩu gạo và giá gạo xuất khẩu của Việt Nam những ngày qua, T.S Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho rằng, cần phải có góc nhìn rộng hơn, sâu hơn về câu chuyện xuất khẩu gạo, khi nó gắn với vấn đề thương hiệu và uy tín quốc gia trong ứng xử với quốc tế, cũng như đảm bảo an ninh lương thực trong nước và ổn định kinh tế vĩ mô.
Bộ Công Thương chỉ đạo “nóng” về công tác xuất khẩu gạo Việt Nam có thể xuất khẩu gạo trên 7,5 triệu tấn trong năm 2023 Làm sao thu nhập người trồng lúa phải tỷ lệ thuận với xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới?

Nhiều thách thức trong việc đảm bảo an ninh lương thực

Số liệu từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho thấy, tính đến cuối tuần vừa qua, các loại gạo xuất khẩu phổ biến của Việt Nam đang có mức giá cao nhất trên thị trường quốc tế. Trong khi đó, theo các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam, nhu cầu nhập khẩu gạo hiện vẫn đang ở mức rất cao, mặc dù giá gạo hiện ở mức cao kỷ lục kể từ đợt sốt giá gạo lịch sử hồi năm 2008.

Trong tháng 7/2023, Việt Nam đã xuất khẩu 660.738 tấn gạo, kim ngạch 362,66 triệu USD, tăng 6,9% về lượng và tăng 6,4% về kim ngạch so với tháng trước.

Tính chung 7 tháng năm 2023, cả nước xuất khẩu gần 4,9 triệu tấn gạo, tổng kim ngạch đạt 2,62 tỉ USD, tăng 20,1% về lượng và tăng 31,4% về kim ngạch so với cùng kỳ 2022.

Cần có góc nhìn rộng hơn, sâu hơn về câu chuyện xuất khẩu gạo
TS. Võ Trí Thành - Viên trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh

Trước bối cảnh nguồn cung lương thực thế giới đang biến động mạnh, khi hạn hán xuất hiện ở nhiều nơi, Ấn Độ cấm xuất khẩu gạo trắng đã mở ra cơ hội xuất khẩu gạo Việt Nam về lượng và giá, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức do cần phải bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và bình ổn thị trường gạo tiêu thụ nội địa.

Đề cập đến những thách thức trong vấn đề đảm bảo an ninh lương thực và bình ổn thị trường gạo nội địa, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho rằng, gạo là mặt hàng chiến lược liên quan đến đời sống cơ bản của người dân, gắn với sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp và nền kinh tế.

Trên thế giới, số lượng quốc gia có thể sản xuất gạo đủ đáp ứng nhu cầu của chính mình và còn xuất khẩu được thì không nhiều. Việt Nam là một trong số đó. Những quốc gia này, không chỉ có trách nhiệm đáp ứng nhu cầu đảm bảo an ninh lương thực của đời sống người dân nước mình, mà còn giữ vai trò, trọng trách lớn hơn thế, ý nghĩa hơn thế đối với thị trường gạo toàn cầu.

Đầu những năm 2000, đặc biệt là năm khủng hoảng lương thực 2008, khối ASEAN+3 từng nhất trí lập ra một cơ chế dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN + 3 (APTERR) để cứu trợ lương thực một cách nhanh chóng cho các nước thành viên bị thiên tai tàn phá nặng nề. Mới đây nhất, tại Hội nghị ASEAN hồi tháng 7, Indonesia tiếp tục đề xuất rằng cần đưa ra những cam kết mới nhằm tăng cường cơ chế này.

Song, cơ chế này dường như chưa được quan tâm đúng mức và cũng chưa thể hiện được vai trò rõ ràng. Do đó, trong bối cảnh khó khăn về nguồn cung như hiện tại, cả thế giới đang dõi theo từng hành vi, động thái của các nước xuất khẩu gạo lớn, trong đó có Việt Nam.

Cần nhìn nhận, đây không còn chỉ là vấn đề được mùa được giá của người nông dân, vấn đề kinh doanh có lãi của thương lái, của doanh nghiệp hay điều hành đảm bảo an ninh lương thực của cơ quan quản lý nhà nước chúng ta nữa.

TS. Võ Trí Thành cũng cho rằng, câu chuyện về gạo lớn hơn là một lĩnh vực kinh doanh đơn thuần, hay thậm chí còn lớn hơn việc đảm bảo an ninh lương thực của một quốc gia. Bên cạnh lợi ích kinh tế, xuất khẩu gạo còn là câu chuyện thương hiệu và uy tín quốc gia trong ứng xử với quốc tế, khi Việt Nam là một trong những nước có vai trò quan trọng trong đảm bảo hoạt động hiệu quả của thị trường gạo thế giới, góp phần đảm bảo nguồn cung lương thực ổn định và phát triển bền vững của rất nhiều quốc gia.

“Nhiều bài toán đặt ra ở thời điểm hiện tại, và tôi cho rằng Bộ Công Thương đang nỗ lực hài hòa lợi ích các bên, một mặt trước hết đảm bảo an ninh lương thực trong nước trong mọi tình huống, ổn định thị trường, góp phần kiểm soát lạm phát để ổn định kinh tế vĩ mô; mặt khác vẫn tận dụng cơ hội thúc đẩy xuất khẩu, cân bằng lợi ích kinh doanh giữa các thành phần tham gia thị trường gắn với giữ chất lượng sản phẩm, đảm bảo thương hiệu gạo Việt. Đây là hướng đi đúng, hợp lý. Chúng ta cũng thấy được tầm nhìn của tư lệnh ngành Công Thương trong việc quán triệt quyết liệt những chỉ đạo này”, TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh.

Nhiều bài toán đặt ra trong điều hành sản xuất và xuất khẩu gạo

Có thể thấy, song song với những thách thức về câu chuyện xuất khẩu gạo, một trong những vấn đề được quan tâm hiện nay, đó là giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đã tiến sát ngưỡng 620 USD/tấn (mức giá cao kỷ lục), nhưng đâu đó doanh nghiệp vẫn gặp khó trong vấn đề thu mua lúa nhằm đáp ứng các đơn hàng.

Cần có góc nhìn rộng hơn, sâu hơn về câu chuyện xuất khẩu gạo
Một số nước ngừng xuất khẩu gạo khiến áp lực nguồn cung càng lớn

Đi vào câu chuyện này, TS. Võ Trí Thành cho rằng, hiện giá gạo đang tăng mạnh, ẩn chứa đằng sau là 2 lý do chính, đó là do xung đột địa chính trị, làm cho nguồn cung lương thực và các loại nguyên vật liệu đầu vào (cho sản xuất lương thực) bị hạn chế, gián đoạn.

Và lý do thứ hai là do thời tiết cực đoan, với sự xuất hiện của hiện tượng El Nino, nguy cơ giảm sản lượng lương thực nói chung và lúa gạo nói riêng là hiện hữu, vậy nên các quốc gia đang lo lắng cho nguồn cung phục vụ nhu cầu nội địa. Trước những nỗi lo đó, một nhóm ít nước ngừng xuất khẩu như Ấn Độ, UAE… khiến áp lực nguồn cung lại càng lớn và tình hình những ngày tới các trở nên khó dự báo.

Đối với cung ứng nội địa, TS. Võ Trí Thành cho rằng, việc đảm bảo an ninh lương thực cần hiểu đúng theo 2 nghĩa: Đảm bảo có đủ và đảm bảo tiếp cận được. Trong đó, đảm bảo có đủ, tức phải đảm bảo nguồn cung cho người dân, dự trữ ổn định. Để làm được điều này, việc đảm bảo nguồn cung này cần tính toán kỹ lưỡng, vượt trên ngưỡng thông thường, xét đến bối cảnh khó đoán định thời gian tới.

Đảm bảo tiếp cận được, tức người dân phải mua được, với giá bình ổn, tránh để giá tăng cao theo xu hướng chung của thế giới, ảnh hưởng đến lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Việc Bộ Công Thương có công văn khẩn đến các đơn vị, địa phương, Hiệp hội, doanh nghiệp về tăng cường công tác thông tin thị trường, xúc tiến thương mại, phát triển thị trường xuất khẩu gạo và bình ổn thị trường trong nước mới đây tôi cho là một phản ứng chính sách nhanh nhạy trong điều hành. Việc theo dõi sát tình hình giá gạo, kiểm tra, kiểm soát các cơ sở kinh doanh, các kho để kiểm soát nguồn cung, giá bán, ngăn chặn đầu cơ, găm hàng lúc này là hết sức cần thiết.

Được biết, thực hiện chỉ đạo này, các địa phương trên cả nước cũng đang quán triệt công tác bình ổn thị trường đối với mặt hàng gạo rất chặt chẽ. Về cơ bản, giá trong nước ở thời điểm này tất nhiên có tăng, nhưng vẫn ổn định.

Đối với doanh nghiệp, vấn đề của thị trường gạo hiện nay là vấn đề thời điểm. Thời điểm đàm phán, thời điểm ký kết hợp đồng, thời điểm thu mua từ người nông dân… có độ vênh về giá, bởi giá gạo thay đổi từng ngày, và bên nào cũng muốn hưởng lợi lớn nhất trong kinh doanh.

“Để giải quyết bài toán đảm bảo hợp đồng mà các doanh nghiệp đang đối diện, tôi cho rằng cần tăng cường tính linh hoạt trong việc kí kết các hợp đồng, tránh để xảy ra tranh chấp, đánh mất uy tín trên thị trường. Người nông dân, thương lái, doanh nghiệp xuất khẩu hãy tính đến đường dài, đảm bảo thực hiện hợp đồng để giữ được thị trường trong tương lai thông qua nắm chắc mối liên kết dài hạn với các đối tác”, TS. Võ Trí Thành chia sẻ.

Để công tác điều hành xuất khẩu gạo đảm bảo mục tiêu tiêu thụ thóc, gạo hàng hóa, đảm bảo lợi ích của người trồng lúa; cân đối xuất khẩu và tiêu dùng nội địa, đảm bảo dự trữ lưu thông tối thiểu theo quy định; đảm bảo xuất khẩu có hiệu quả, ngày 15/8/2023, Bộ Công Thương đã ban hành Chỉ thị số 07/CT-BCT về tăng cường công tác thông tin thị trường, xúc tiến thương mại, phát triển thị trường xuất khẩu gạo và bình ổn thị trường trong nước.

Tại Chỉ thị, Bộ trưởng Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị, cơ quan chức năng liên quan thuộc Bộ Công Thương, Sở Công Thương các tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương, Hiệp hội Lương thực Việt Nam và thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo tập trung triển khai thực hiện các nhiệm vụ và giải pháp cụ thể.

Đỗ Đạt

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Nữ nhà giáo tận tâm với nghề, không ngừng đổi mới

Nữ nhà giáo tận tâm với nghề, không ngừng đổi mới

(LĐTĐ) Gần 20 năm gắn bó với bảng đen, phấn trắng, cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hoa (giáo viên Trường Tiểu học Việt Nam - Cuba, quận Ba Đình) luôn cập nhật những phương pháp dạy học mới, hiệu quả để phát huy tối đa năng lực và vốn sống sẵn có của học sinh.
Nữ hiệu trưởng “Giỏi việc nước, đảm việc nhà”

Nữ hiệu trưởng “Giỏi việc nước, đảm việc nhà”

(LĐTĐ) Phong trào thi đua “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” trong những năm qua đã thu hút hàng nghìn nữ cán bộ, công nhân viên chức, lao động trong huyện Chương Mỹ tham gia. Bằng tình yêu với nghề và sự năng động, nhiệt tình, trách nhiệm, cô giáo Lê Thị Hợp, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường Mầm non Phụng Châu đã trở thành gương điển hình của phong trào “Hai giỏi”.
Khai mạc Hội chợ hàng Việt Nam được người tiêu dùng yêu thích thành phố Hà Nội năm 2024

Khai mạc Hội chợ hàng Việt Nam được người tiêu dùng yêu thích thành phố Hà Nội năm 2024

(LĐTĐ) Tối 29/5, tại Vincom Mega Mall Smart City (khu đô thị Vinhomes Smart City, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội), Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với UBND quận Nam Từ Liêm tổ chức khai mạc Hội chợ hàng Việt Nam được người tiêu dùng yêu thích.
Phát huy tiềm năng sáng tạo của lao động nữ từ phong trào "Giỏi việc nước, đảm việc nhà"

Phát huy tiềm năng sáng tạo của lao động nữ từ phong trào "Giỏi việc nước, đảm việc nhà"

(LĐTĐ) Bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố Hà Nội và Thị ủy Sơn Tây, đặc biệt là Ban Nữ công LĐLĐ Thành phố, LĐLĐ Thị xã Sơn Tây đã chủ động xây dựng chương trình hoạt động nữ công và triển khai gắn với phát động phong trào thi đua “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” tới 100% Công đoàn cơ sở.
Nắng nóng gay gắt, lượng điện tiêu thụ toàn quốc lần đầu “lập đỉnh” 1 tỷ kWh

Nắng nóng gay gắt, lượng điện tiêu thụ toàn quốc lần đầu “lập đỉnh” 1 tỷ kWh

(LĐTĐ) Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa phát đi thông báo cho biết, trong ngày 28/5, sản lượng điện tiêu thụ toàn quốc đã đạt đỉnh kỷ lục mới là 1,0019 tỷ kWh. Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử, tiêu thụ điện toàn quốc trong ngày vượt 1 tỷ kWh.
Khởi tố 3 lãnh đạo Công ty Cổ phần Công nghiệp Cao su miền Nam

Khởi tố 3 lãnh đạo Công ty Cổ phần Công nghiệp Cao su miền Nam

(LĐTĐ) Ngày 29/5/2024, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố vụ án hình sự, đồng thời đã ra các Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam 3 bị can trong vụ án xảy ra tại Công ty cổ phần Công nghiệp Cao su miền Nam.
Giá xăng ngày 30/5 có thể giảm 800 đồng/lít

Giá xăng ngày 30/5 có thể giảm 800 đồng/lít

(LĐTĐ) Giá xăng dầu trên thị trường thế giới tuần qua ghi nhận liên tục giảm, điều này đã tác động đến giá xăng dầu trong nước. Theo dự báo của các chuyên gia, nếu các nhà điều hành không chi Quỹ Bình ổn giá, thì giá xăng dầu trong kỳ điều hành ngày mai (30/5), có thể được điều chỉnh giảm mạnh từ 600 - 800 đồng/lít.

Tin khác

Giá xăng ngày 30/5 có thể giảm 800 đồng/lít

Giá xăng ngày 30/5 có thể giảm 800 đồng/lít

(LĐTĐ) Giá xăng dầu trên thị trường thế giới tuần qua ghi nhận liên tục giảm, điều này đã tác động đến giá xăng dầu trong nước. Theo dự báo của các chuyên gia, nếu các nhà điều hành không chi Quỹ Bình ổn giá, thì giá xăng dầu trong kỳ điều hành ngày mai (30/5), có thể được điều chỉnh giảm mạnh từ 600 - 800 đồng/lít.
Chỉ số CPI tháng 5 giảm 0,13%

Chỉ số CPI tháng 5 giảm 0,13%

(LĐTĐ) Theo Cục Thống kê Hà Nội, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2024 trên địa bàn giảm 0,13% so với tháng trước, tăng 0,59% so với tháng 12/2023 và tăng 5,43% so với cùng kỳ năm trước.
Giá vàng SJC đồng loạt tăng nhẹ sau thông tin huỷ đấu thầu vàng miếng

Giá vàng SJC đồng loạt tăng nhẹ sau thông tin huỷ đấu thầu vàng miếng

(LĐTĐ) Sáng nay (28/5), giá vàng miếng SJC trong nước đồng loạt tăng sau 1 tuần giảm và đứng im. Theo đó, giá vàng SJC tiến sát mốc 90 triệu đồng/lượng còn vàng nhẫn lên 77 triệu đồng/lượng.
Ngân hàng Nhà nước dừng đấu thầu vàng miếng

Ngân hàng Nhà nước dừng đấu thầu vàng miếng

(LĐTĐ) Ngân hàng Nhà nước mới đây đã phát đi thông báo dừng đấu thầu vàng miếng SJC và sẽ triển khai phương án bình ổn thay thế, dự kiến bắt đầu từ 3/6.
Giá vàng SJC bất động quanh ngưỡng 89 triệu đồng mỗi lượng

Giá vàng SJC bất động quanh ngưỡng 89 triệu đồng mỗi lượng

(LĐTĐ) Sáng nay (25/5), giá vàng SJC ổn định quanh ngưỡng 89 triệu đồng/ lượng, vàng nhẫn quanh ngưỡng 76 triệu đồng/lượng.
13.400 lượng vàng được đấu thầu thành công

13.400 lượng vàng được đấu thầu thành công

(LĐTĐ) Phiên đấu thầu vàng miếng sáng nay (23/5) đã diễn ra thành công với 11 đơn vị trúng thầu 134 lô, tương ứng 13.400 lượng.
Xăng tăng 162 đồng/lít từ 15h ngày 23/5

Xăng tăng 162 đồng/lít từ 15h ngày 23/5

(LĐTĐ) Liên Bộ Công Thương - Tài chính vừa phát đi thông báo cho biết, trong kỳ điều chỉnh giá xăng dầu hôm nay (23/5), giá xăng E5 RON 92 được điều chỉnh tăng 162 đồng/lít; xăng RON 95 tăng 78 đồng/lít. Trong khi đó giá dầu được điều chỉnh tăng, giảm đan xen.
Giá xăng ngày 23/5 có thể sẽ tăng khoảng 200 đồng/lít?

Giá xăng ngày 23/5 có thể sẽ tăng khoảng 200 đồng/lít?

(LĐTĐ) Giá xăng trong nước tại kỳ điều hành ngày 23/5 được dự báo tăng nhẹ ở mức dưới 200 đồng/lít. Ngược lại, giá dầu diesel có thể giảm 40 - 50 đồng/lít.
“Bốc thuốc” ổn định thị trường vàng

“Bốc thuốc” ổn định thị trường vàng

(LĐTĐ) Bất chấp mọi nỗ lực của các cơ quan quản lý, giá vàng trong nước vẫn kéo xa khoảng cách với giá vàng thế giới, “một mình thẳng tiến”. Sau 7 phiên đấu giá, bao hy vọng giá vàng sẽ giảm, nhưng thực tế không như kỳ vọng. Các chuyên gia kinh tế cho rằng cần xác định rõ “vị trí” của vàng để đưa ra giải pháp chính xác và hiệu quả.
Phải kéo giảm giá vàng

Phải kéo giảm giá vàng

(LĐTĐ) Từ ngày 19/4 đến nay, Ngân hàng Nhà nước đã tổ chức 7 phiên đấu thầu bán vàng miếng ra thị trường. Loại vàng miếng đấu thầu là vàng SJC, do Ngân hàng Nhà nước tổ chức sản xuất, hình thức đấu thầu là đấu thầu theo giá.
Xem thêm
Phiên bản di động