Doanh nhân không chỉ là người làm kinh tế

Tại Diễn đàn Văn hóa Doanh nhân Việt Nam 2025, ông Nguyễn Cảnh Bình - Chủ tịch Alpha Books, Viện trưởng Viện Lãnh đạo ABG đã đặt ra một câu hỏi mang tính nền tảng: “Doanh nhân Việt Nam là ai trong hành trình hiện đại hoá đất nước?”.

Trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển hóa mạnh mẽ bởi công nghệ, khủng hoảng và những cuộc tái cấu trúc xã hội, ông khẳng định: Doanh nhân cần vươn lên thành lực lượng lãnh đạo xã hội, là kiến trúc sư của quốc gia hiện đại, chứ không chỉ dừng lại ở vai trò nhà sản xuất hay người đóng thuế.

Theo ông Bình, doanh nhân là những người hành động - những cá nhân tiên phong dám làm, dám thử nghiệm và dám chịu trách nhiệm trong bối cảnh nhiều lĩnh vực khác còn do dự. Họ đang nắm trong tay bốn loại “vốn quốc gia”: Tri thức, tài chính, xã hội và năng lực lãnh đạo - những yếu tố đủ để thiết kế và vận hành một hệ thống xã hội hiện đại.

Không chỉ dẫn dắt kinh tế, giới doanh nhân còn có thể trở thành người truyền cảm hứng học tập, khơi dậy văn hóa tri thức, lan tỏa các giá trị sống và góp phần thay đổi thể chế bằng tư duy đổi mới. Họ không đơn thuần là người kinh doanh, mà là người góp phần tạo ra một xã hội tử tế và đáng sống hơn.

Toàn cảnh diễn đàn.

Ông Nguyễn Cảnh Bình đã chỉ ra ba trụ cột quan trọng mà giới doanh nhân có thể và cần đóng góp cho quốc gia trong kỷ nguyên mới. Thứ nhất, kiến tạo tri thức. Một quốc gia mạnh là quốc gia có nền tri thức sâu rộng. Từ các tủ sách Tư duy - Lãnh đạo - Công nghệ, chương trình Lãnh đạo khai sáng Alpha Leaders đến mạng lưới thư viện cộng đồng, Alpha Books đang nỗ lực góp phần xây dựng “xã hội học tập” - nơi mọi công dân đều có cơ hội tiếp cận tri thức chất lượng. Trong đó, văn hóa đọc được coi là nền tảng để nuôi dưỡng tư duy độc lập, tinh thần sáng tạo và năng lực công dân số.

Thứ hai, kiến tạo văn hóa và tinh thần dân tộc hiện đại. Doanh nhân không chỉ làm ra hàng hóa - họ làm ra hệ giá trị. Việc Alpha đầu tư vào công nghiệp văn hóa, tái định nghĩa văn hóa đọc bằng công nghệ AI, xuất bản tư tưởng Việt ra thế giới và mở rộng không gian văn hóa giao lưu quốc tế chính là minh chứng rõ ràng cho tư duy “doanh nhân văn hóa”. Những dự án như Boston Space - Trung tâm giao lưu tri thức hay chương trình kết nối học giả, nghệ sĩ, doanh nhân… đang giúp lan tỏa hình ảnh Việt Nam đổi mới, bản sắc và hội nhập.

Thứ ba, kiến tạo mô hình - thể chế - không gian xã hội mới. Với mạng lưới “Việt Nam khai sáng”, Viện lãnh đạo ABG đang kết nối doanh nhân - trí thức - lãnh đạo trẻ trong và ngoài nước để xây dựng các mô hình đổi mới: Từ nông nghiệp đến AI, từ xuất bản đến giáo dục. Không chỉ dừng ở vai trò góp ý chính sách, các tổ chức như ABG đang thử nghiệm những “mô hình xã hội kiểu mẫu” - nơi doanh nhân đồng hành cùng nhà nước trong kiến tạo thể chế phát triển.

Ông Nguyễn Cảnh Bình nhấn mạnh: Để đất nước mạnh, cần doanh nghiệp mạnh. Nhưng để quốc gia tiến bộ bền vững, cần một lớp doanh nhân có văn hóa - có trí tuệ - và có khát vọng phụng sự. Đó là lý do vì sao Việt Nam cần một phong trào doanh nhân khai sáng, không chỉ làm ra sản phẩm, mà còn làm ra hy vọng và tương lai cho cộng đồng.

Theo ông Bình, Nhà nước cần tạo ra khung thể chế khuyến khích doanh nhân phụng sự xã hội, cho phép thí điểm các mô hình giáo dục - văn hóa - kinh tế sáng tạo, để hình thành một tầng lớp lãnh đạo xã hội mới từ chính cộng đồng doanh nhân. Bởi lẽ, doanh nhân không chỉ là người thành đạt, mà cần là người kiến tạo quốc gia trong hành trình dài hạn và bền vững.

“Hãy là sự thay đổi bạn muốn thấy trong thế giới này” - câu nói của Gandhi đã được ông Bình trích dẫn như một lời hiệu triệu. Một tương lai tốt đẹp không đến từ mong đợi mà đến từ hành động. Và người doanh nhân với tầm nhìn, nguồn lực và văn hóa hoàn toàn có thể trở thành người dẫn đường cho đất nước đi tới.

Bảo Thoa