Ý thức kém, chế tài nhẹ

Theo Bộ LĐ-TB&XH, năm 2013 cả nước xảy ra 6.695 vụ tai nạn lao động (TNLĐ), làm 6.887 người bị tai nạn, trong đó có 627 người bị chết; thiệt hại về vật chất khoảng 78,12 tỷ đồng. Những địa phương xảy ra nhiều vụ TNLĐ chết người là: TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Quảng Ninh, Bình Dương, Đồng Nai, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Bắc Giang, Đà Nẵng, Nghệ An, với tỷ lệ tử vong chiếm 49% tổng số ca tử vong trong cả nước.  Còn theo thống kê của Cục Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ (Bộ Công an), trong năm 2013 trên cả nước đã xảy ra gần 2.700 vụ cháy nổ, làm hơn 100 người chết, gây thiệt hại về tài sản gần 1.700 tỷ đồng và 900ha rừng. Riêng Hà Nội xảy ra 137 vụ TNLĐ, trong đó có 35 vụ nghiêm trọng làm 44 người chết; có 161 vụ cháy, nổ làm 12 người chết. Thiệt hại về tài sản khoảng 45 tỷ đồng…

Tình trạng vi phạm ATVSLĐ, PCCN phổ biến, số vụ TNLĐ, cháy nổ luôn ở mức cao. Một trong những nguyên nhân là chính sách còn nhiều điểm bất cập, cơ quan chức năng lơi lỏng trong quản lý, nhưng nguyên nhân chính vẫn là do ý thức của con người: sự bất cẩn, thiếu ý thức, không tuân thủ các quy định về ATVSLĐ, PCCN. Theo Bộ LĐTBXH thì có đến 59% vụ là do người sử dụng lao động không bảo đảm an toàn lao động; không xây dựng quy trình, biện pháp làm việc an toàn; không huấn luyện an toàn lao động cho người lao động. Đơn cử, tại TP.HCM, số liệu thống kê năm 2012 cho thấy, trong tổng số vụ TNLĐ làm chết người có 40,22% số vụ có nguyên nhân do điều kiện làm việc, thiết bị không an toàn, 43,78% số vụ có nguyên nhân là đơn vị không có quy trình, biện pháp làm việc an toàn…  Bên cạnh đó nguyên nhân cũng không kém phần quan trọng là chế tài xử lý vi phạm trong TNLĐ và PCCN còn quá nhẹ không đủ sức răn đe.

Theo ông Hà Tất Thắng - Cục trưởng Cục An toàn lao động (Bộ LĐ-TB&XH) , trong số 562 vụ TNLĐ chết người của năm 2013, ngoài một số vụ TNLĐ nghiêm trọng chết người đang trong quá trình điều tra, mới có 3 vụ chuyển hồ sơ sang Viện Kiểm sát đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự và khởi tố các cá nhân liên quan.  Đáng nói là trong năm 2013, chỉ có 5,3% doanh nghiệp báo cáo tình hình TNLĐ. Ngoài ra, nhiều vụ tai nạn xảy ra trong khai thác khoáng sản của tư nhân, trong các công trình xây dựng nhà ở dân dụng chưa được thống kê, báo cáo, điều tra. Từ đó, có thể thấy việc xử lý trách nhiệm trong các vụ TNLĐ còn quá nhẹ. Ngoài ra, do phối hợp chưa tốt, tiến độ điều tra các vụ TNLĐ chết người vẫn rất chậm so với quy định. Cũng theo ông Hà Tất Thắng, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý đối với các doanh nghiệp vi phạm công tác ATVSLĐ, PCCN chưa triệt để, dẫn đến tình trạng còn nhiều người sử dụng lao động không chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật...

Để bảo đảm ATVSLĐ, PCCN, Nhà nước đã xây dựng hệ thống luật liên quan đến công tác ATVSLĐ, PCCC như: Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân, Luật Phòng cháy chữa cháy... Nhiều văn bản quy phạm pháp luật cũng đã được ban hành như nghị định, thông tư, chỉ thị, Bộ tiêu chuẩn nhà nước về an toàn thiết bị… làm cơ sở thực hiện công tác ATVSLĐ, PCCN. Do vậy cần tăng cường thanh tra, kiểm tra và giám sát việc thực hiện ATVSLĐ, PCCC tại các đơn vị, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm; đồng thời cần coi phòng ngừa TNLĐ là trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi của doanh nghiệp và người lao động.  Đặc biệt cần sự vào cuộc của các cấp, các ngành, các đơn vị, doanh nghiệp và người dân, bởi bảo đảm ATVSLĐ, PCCC không phải việc của riêng ai mà là trách nhiệm của toàn xã hội.

Lâm Khánh