Tham nhũng có xu hướng giảm, kê khai tài sản vẫn hình thức

	Thủ tướng mong báo chí tiếp tục phát huy vai trò trong phòng chống tham nhũng
	Kỳ 2: Phát huy vai trò của Đảng
	Kỳ 1: Xử lý từ “tham nhũng vặt” đến những “đại án”

Tham nhũng có chiều hướng thuyên giảm

Thông tin từ Văn phòng Quốc hội cho hay, trình bày báo cáo của Chính phủ tại Phiên họp, Phó tổng Thanh tra Chính phủ Trần Ngọc Liêm cho biết, nhìn chung tham nhũng đang từng bước được kiềm chế và có chiều hướng thuyên giảm mặc dù vẫn còn xảy ra trên nhiều lĩnh vực, nhất là tình trạng "tham nhũng vặt", nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp trong giải quyết công việc để vụ lợi. Dự báo của Chính phủ là trong thời gian tới, công tác phòng chống tham nhũng sẽ tiếp tục đạt được kết quả toàn diện, tích cực, đậm nét.

Toàn cảnh phiên họp (ảnh QH)

Nhóm nghiên cứu của Uỷ ban Tư pháp cơ bản đồng tình với đánh giá của Chính phủ về tình hình tham nhũng là "tham nhũng đang từng bước được kiềm chế và có chiều hướng thuyên giảm" và cho rằng tình hình tham nhũng trong thời gian tới tiếp tục có chiều hướng thuyên giảm nhưng vẫn diễn ra phức tạp, thủ đoạn tinh vi. Nhất là tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực, gây phiền hà cho người dân, tổ chức, doanh nghiệp trong giải quyết công việc.

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh, thông qua một số vụ án, vụ việc tham nhũng, kinh tế nổi lên trong năm qua cho thấy có sự móc nối, tiếp tay của cán bộ, công chức, trong đó có cả cán bộ cấp cao cho tội phạm, tham nhũng, nhất là trong lĩnh vực quản lý đất đai và quản lý tài sản công, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, gây thất thoát hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách của nhà nước.

Kê khai tài sản vẫn… mang tính hình thức

Theo báo cáo của Chính phủ, số người đã kê khai tài sản, thu nhập trong năm là 1.081.235 người, đạt tỷ lệ 99,9%. Đã công khai 1.075.277 bản, đạt tỷ lệ 99,4%, có 46 người thuộc diện kê khai được xác minh tài sản, thu nhập. Qua việc xác minh tài sản, thu nhập của cơ quan có thẩm quyền, phát hiện 10 trường hợp vi phạm (tăng 4 trường hợp so với cùng kỳ năm trước). Đã xử lý kỷ luật 8 trường hợp đang xem xét xử lý kỷ luật 2 trường hợp. Trên tinh thần đó, nhóm nghiên cứu của Uỷ ban Tư pháp cho rằng, những kết quả nêu trên chủ yếu vẫn mang tính hình thức; hiệu quả thực chất của việc kê khai chưa cao, không có ý nghĩa nhiều trong phòng ngừa, ngăn chặn hành vi tham nhũng và thu hồi tài sản tham nhũng.

Các cơ quan, tổ chức hữu quan mới chủ yếu quan tâm tới số lượng bản kê khai đã đủ và đúng về đối tượng, đúng về thời hạn, quy trình thực hiện, mà chưa kiểm soát được bản kê khai có trung thực không; tài sản có biến động bất thường, có dấu hiệu bất minh không. Với số lượng người phải kê khai tài sản, thu nhập rất nhiều (hơn 1 triệu người), nhưng số lượng bản kê khai được xác minh lại chiếm tỷ lệ rất nhỏ (46 người), kết quả xác minh cũng chỉ phát hiện một số trường hợp vi phạm (10 trường hợp).

Trong khi đó, theo phản ánh của báo chí, cử tri cho thấy còn có nhiều trường hợp kê khai không trung thực, việc giải trình nguồn gốc tài sản tăng thêm còn chưa hợp lý, nhưng không được kịp thời phát hiện, xử lý, nhóm nghiên cứu phân tích. Nhóm nghiên cứu cũng đánh giá, việc xử lý trách nhiệm người đứng đầu để xảy ra tham nhũng chưa triệt để và chưa tương xứng với các vụ án tham nhũng được phát hiện, xử lý trong thời gian qua khi mà năm 2019 có 21 người đứng đầu bị xử lý trách nhiệm do để xảy ra tham nhũng, giảm 35 người so với năm 2018, trong khi đó số vụ án tham nhũng được phát hiện, xử lý không giảm so với cùng kỳ.

Tội phạm vẫn diễn biến phức tạp

Trình bày báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật năm 2019, Thứ trưởng Bộ Công an Thượng tướng Lê Quý Vương cho biết, mặc dù năm 2019 tình hình thế giới, khu vực và trong nước có những biến động, phức tạp đặt ra nhiều khó khăn, thách thức cho công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật. Song bám sát sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo triển khai toàn diện các mặt công tác, đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Trong năm 2019, đã điều tra, làm rõ 33.470 vụ phạm pháp hình sự về trật tự xã hội, các vụ xâm hại trẻ em được điều tra, xử lý quyết liệt, trấn áp mạnh tội phạm liên quan đến hoạt động tín dụng đen, qua phòng ngừa, đấu tranh đã góp phần làm giảm 0,78% số vụ phạm pháp hình sự, nhiều loại tội phạm như tội giết người, hiếp dâm, trộm cắp tài sản, cướp tài sản, chống người thi hành công vụ, gây rối trật tự công cộng, đánh bạc, tổ chức đánh bạc…được kéo giảm.

Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương cũng cho biết, tuy tình hình tội phạm về trật tự xã hội tuy đã được kiểm chế, làm giảm về số vụ nhưng vẫn diễn biến hết sức phức tạp. Tính từ 01/10/2018 đến 31/7/2019, toàn quốc xảy ra 39.776 vụ phạm pháp hình sự. Đáng lưu ý, xảy ra nhiều vụ giết người với hành vi dã man, tàn bạo, nhiều vụ giết người, cố ý gây thương tích do đối tượng bị bệnh tâm thần hoặc bị ảo giác do sử dụng ma túy tổng hợp gây ra, gây lo lắng trong nhân dân.

Tình trạng bạo hành, xâm hại trẻ em xảy ra nhiều; xuất hiện thủ đoạn mới của tội phạm mua bán người dưới hình thức mang thai hộ, mua bán bào thai. Tội phạm có tổ chức vẫn tiềm ẩn phức tạp, nhất là hoạt động núp bóng doanh nghiệp, bảo kê bến bãi, tín dụng đen, cầm đồ, siết nợ, đòi nợ thuê. Thượng tướng Lê Quý Vương cũng cho hay, mặc dù còn nhiều nỗ lực cố gắng nhưng tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật vẫn còn diễn biến phức tạp.

Công tác quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực vẫn còn tồn tại, thiếu sót chưa theo kịp với sự phát triển, còn kẽ hở cho tội phạm, vi phạm pháp luật nhất là những vấn đề liên quan đến không gian mạng. Tỷ lệ giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố chưa đạt chỉ tiêu đề ra. Một số loại tội phạm như trộm cắp, cượp giật tài sản... xảy ra nhiều nhưng tỷ lệ điều tra khám phá thấp; tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông, tội phạm sử dụng công nghệ cao gia tăng phức tạp. Nhiều vấn đề mới chưa có giải pháp xử lý hiệu quả.

Trao đổi về báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật năm 2019, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Pha cho rằng báo cáo của Chính phủ về công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm năm 2019 về cơ bản đã bám sát vào các yêu cầu theo đề cương báo cáo của Ủy ban Tư pháp. Báo cáo đã đánh giá được nhiều mặt của tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật, chỉ ra những mặt đạt được, hạn chế và nguyên nhân của công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm năm 2019; đã đưa ra dự báo về tình hình vi phạm pháp luật và tội phạm năm 2020 và những kiến nghị cụ thể nhằm giải quyết những khó khăn, vướng mắc để nâng cao hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; đồng thời triển khai có hiệu quả các nghị quyết của Quốc hội trong hoạt động phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm... Tuy nhiên, Báo cáo của Chính phủ vẫn chưa đánh giá được tổng thể tình hình xử lý vi phạm hành chính trên toàn quốc, nhất là các bộ, ngành; việc triển khai thực hiện một số kiến nghị của Ủy ban Tư pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác phòng, chống tội phạm còn chậm.

Q.H - A.T