Nơi lưu giữ nét đẹp đất Hà Thành

	Phố Cửa Đông
	“Phố Tây” Tạ Hiện

Theo ghi chép, phố Mã Mây thời xưa là hai phố tên gọi khác nhau: Hàng Mây và Hàng Mã.Hàng Mây là đất của Giáp Hương Tượng thuộc phường Hà Khẩu cũ. Gọi là Hàng Mây vì ở gần bến sông, nơi thuyền bè đậu chở từ miền ngược về các thứ lâm sản: song mây tre nứa bán cho Hàng Mây và Hàng Mã; gỗ đem lên Bè Thượng; vỏ gió củ nâu đưa lên phố Thanh Hà.

Một góc phố Mã Mây

Hàng Mã giáp với Hàng Bạc là đất thôn cũ Dũng Thọ, dân trong phố có nghề làm đồ Mã dùng cho các đám tang và cúng mã, cúng cầu mát, cùng với nghề làm vàng gộp dùng trong ngày giỗ ngày Tết và các đám cúng (khác với Hàng Mã gần Hàng Đồng là nơi làm đồ mã nhỏ và hoa giấy bày bàn thờ, Hàng Gai bán đồ chơi bằng giấy tết Trung thu).

Thời Pháp thuộc, hai phố Hàng Mây - Hàng Mã nơi trên được gọi chung là Rue Des Pavillons Noirs (phố quân Cờ Đen). Có tên đó là vì năm 1882, ở Mã Mây những tháng tiếp theo quận Cầu Giấy, quân Pháp bị bao vây ở Đồn Thuỷ và trong Thành thì quân Cờ Đen hoành hành ở khắp các phố Hà Nội, một đơn vị của chúng đến đóng ở phố Mã Mây. Tuy nhiên người Việt Nam vẫn cứ tên cũ mà gọi hai phố này là phố Mã Mây.

Giai đoạn đầu sau khi chiếm Hà Nội người Pháp đã có ý định mở mang khu vực này thành nơi kinh doanh. Chính vì vậy, chính quyền Pháp lúc đó đã đặt nhiều công sở trong khu vực bến sông: Sở Thuế quan ở bờ sông ngoài cửa Ô Quan Chưởng; Sở Xen đầm ở Hàng Bè; Toà án ở Hàng Tre...

Ngày nay, phố Mã Mây bắt đầu từ Hàng Buồm đến Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm. Không giống nhiều con đường thẳng tắp trên phố cổ, Mã Mây uốn lượn theo các nếp nhà tạo nên con đường có dáng vẻ rất riêng. Không những thế, phố Mã Mây còn được nhiều người biết đến bởi ở đây còn có ngôi đền nổi tiếng của Hà Nội là Đền thờ Nguyễn Trung Ngạn, người làm quan dưới 5 triều vua Trần, từng giữ chức Đại doãn kinh sư, đứng đầu kinh thành Thăng Long. Tại ngôi đền còn giữ được 6 đạo phong thần của ba vương triều Lê, Tây Sơn và Nguyễn cùng với 7 tấm bia đá. Nội dung của các bài văn bia là một kho sử liệu phong phú với những tên người, tên đất, những sự kiện cụ thể của các danh nhân địa phương.

Đối với những người yêu thích ẩm thực có thể tìm đến địa chỉ số 25 phố Mã Mây, nơi ở của nghệ nhân ẩm thực Ánh Tuyết, để được dạy nấu các món ăn Hà Nội và tìm hiểu về ẩm thực Việt Nam.

Đáng chú ý nhất trên phố Mã Mây là ngôi nhà cổ số 87. Được xây dựng từ những năm đầu thế kỷ 19, trải bao biến cố thăng trầm lịch sử, nhưng ngôi nhà vẫn giữ được nguyên lối kiến trúc cổ kính, mộc mạc.

Trong hành trình du lịch thăm phố cổ Hà Nội, phố Mã Mây được xem là địa chỉ hấp dẫn, thu hút đông đảo khách nước ngoài đến tham quan, tìm hiểu về văn hóa, lịch sử và người Hà Nội bởi trải qua bao thăng trầm, đến nay Mã Mây vẫn giữ những nét đặc trưng buôn bán nhỏ và công chức của người Hà Nội xưa.

T.An