Về đình Kim Mã thăm Đức thánh Phùng Hưng

	Vẻ đẹp cổ kính của trấn Tây thành Thăng Long xưa
	Phố Kim Mã xưa và nay

Theo sử sách ghi lại, Đức Thánh Phùng Hưng tự là Công Phấn - một hào kiệt quê ở Đường Lâm, Ba Vì, Sơn Tây, tỉnh Hà Tây cũ (nay là TP Hà Nội), cha là Phùng Hạp Khanh - một tướng giỏi trong cuộc khởi nghĩa của Mai Thúc Loan.

Đình Kim Mã thờ Bố Cái Đại Vương, Linh Lang Đại Vương và quan thái giám Hoàng Phúc Trung.

Căm thù bọn quan quân nhà Đường đàn áp, bóc lột nhân dân, năm 766 Phùng Hưng từ Đường Lâm phất cờ khởi nghĩa, lúc đầu ở Đường Lâm rồi tiến đánh Thành Tống Bình (sau gọi là Thành Đại La) đánh đuổi quân đô hộ nhà Đường, với tài thao lược và chỉ huy của Ngài, quân giặc bị bao vây nguy khốn trong thành, tướng giặc là Cao Chính Bình vì quá sợ hãi mà chết, quân nhà Đường tan rã bỏ thành Tống Bình chạy và đầu hàng.

Phùng Hưng đã cho quân thừa thắng chiếm lĩnh thành, xây dựng, tổ chức lại việc cai trị triều chính, xóa bỏ chế độ hà khắc nhà Đường, xây dựng nền tự chủ quốc gia, thực thi nhiều chính sách thương dân, Ngài được nhân dân hết sức kính yêu và suy tôn là Bố Cái Đại Vương.

Khuôn viên đình Kim Mã trong những dịp lễ hội.

Song sau 7 năm trị vì triều chính, đất nước vừa mới hưng thịnh thì Ngài lâm bệnh nặng rồi qua đời. Để tưởng nhớ công ơn to lớn của Phùng Hưng, tự hào với truyền thống quật cường của dân tộc trong sự nghiệp giữ gìn và xây dựng giang sơn đất nước nhân dân làng Kim Mã từ nghìn xưa đã tôn thờ Đức Thánh Phùng Hưng là Thành Hoàng Làng, góp công xây dựng lên ngôi Đình làng, thờ Ngài để tỏ lòng tôn kính và biết ơn công lao to lớn, trời bể của Ngài.

Đình Kim Mã nhìn về hướng nam, dấu tích cổng đình cũ không còn gì ngoài hai cột nghi môn trước sân bái đường. Sau khi trùng tu vào đầu thế kỷ 21, cổng mới hiện nay được mở ra ngõ như một cửa ngách nhỏ nhìn về hướng tây, mặt trước trụ cổng đắp nổi đôi câu đối bằng chữ Hán, mặt ngang trên trụ có đắp thêm đôi câu đối khác bằng chữ Quốc ngữ.

Hiện tại, đình Kim Mã còn lưu giữ được một sắc phong Phùng Hưng của vua Quang Trung, một sập thờ kiểu chân quỳ dạ cá chạm trổ công phu hiếm thấy và 4 bia đá nói về các lần trùng tu. Đáng lưu ý bài văn “Trùng tu nội đình bi kí” có giá trị tư liệu lịch sử do nhà nho Lê Đình Diên tự Cúc Hiên soạn và dựng bia năm 1875, ghi chép về sự tích Phùng Hưng và làng Kim Mã. Nội dung bài văn đã được dịch và in trong sách “Lịch sử văn bia Hà Nội”.

Cùng đó, đình Kim Mã đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia ngày 27/12/1990. Hiện nay ở cách đình khoảng 500m về hướng đông còn có chùa Kim Sơn và lăng Phùng Hưng cũng được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.