Tháng 4, mùa phim cách mạng

	Cần lắm những tác phẩm về đề tài Cách mạng
	Người nghệ sĩ mang tên dòng sông

Những thước phim thời chiến

Có thể khẳng định hiếm có nền điện ảnh nào khác trên thế giới có thể bám sát từng bước đi, thậm chí ở trong lòng lịch sử của dân tộc như Việt Nam. Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, điện ảnh trở thành một cuốn sách lịch sử sống động ghi dấu ấn đặc biệt khó quên trong lòng mỗi người dân.

Cảnh trong phim “Ván bài lật ngửa”

Bộ phim “Nổi gió” của đạo diễn Huy Thành (1966) được chuyển thể từ vở kịch cùng tên của tác giả Đào Hồng Cẩm. Đây là phim đầu tiên của điện ảnh cách mạng Việt Nam nói về Chiến tranh Việt Nam với bối cảnh miền Nam. Phim khắc họa cuộc đời của hai chị em ruột ở hai đầu chiến tuyến. Người chị tên Vân (diễn viên Thụy Vân đóng) theo Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam, người em trai tên Phương (diễn viên Thế Anh đóng) một trung úy Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Sau này Phương trở về, cùng chị đấu tranh cho hòa bình, thống nhất. Bộ phim khiến nhiều khán giả nhiều thế hệ xúc động và không thể quên, “Nổi gió” đồng thời được đánh giá là bộ phim truyền cảm hứng và tinh thần cho công cuộc giải phóng dân tộc, giải phóng miền Nam.

Lấy bối cảnh vùng Đồng Tháp Mười trong thời kỳ chiến tranh, bộ phim “Cánh đồng hoang” (1979) xoay quanh đôi vợ chồng Ba Đô làm nhiệm vụ liên lạc cho bộ đội, sống trong một căn chòi nhỏ giữa sông nước cùng đứa con nhỏ. Ngôi nhà nhỏ giữa cánh đồng rộng lớn hoang vu; sự tĩnh lặng trong ngôi nhà với tiếng máy bay sục sạo trên bầu trời; cái giàu - nghèo trong vật chất và cái mạnh - yếu trong tinh thần... Đạo diện Hồng Sến đã dùng thủ pháp đối lập trong ngôn ngữ điện ảnh để từ đó truyền tải những giá trị nhân văn sâu sắc. Bên cạnh sự dẫn dắt tài tình của đạo diễn Hồng Sến và kịch bản tuyệt vời của nhà văn Nguyễn Quang Sáng, diễn xuất nhập tâm của dàn diễn viên đặc biệt là nữ diễn viên Thúy An đã cùng tạo nên một tác phẩm nghệ thuật thực thụ.

“Ván bài lật ngửa” của đạo diễn Lê Hoàng Hoa (1982-1987) là bộ phim truyện nhựa dài 8 tập về đề tài tình báo. Phim mô phỏng quãng đời hoạt động của Phạm Ngọc Thạch, một nhà tình báo có thật ngoài đời của Đảng Lao động Việt Nam hoạt động trong lòng địch trong kháng chiến chống Mỹ. Phim có sự tham gia của những diễn viên tài năng như Nguyễn Chánh Tính, Thúy An, Thanh Lan... Phim tái hiện một xã hội đầy biến động của Sài Gòn lúc bấy giờ. Nội dung mạch lạc, diễn xuất ăn nhập, “Ván bài lật ngửa” được khen ngợi là một đỉnh cao của nền điện ảnh Việt.

Cùng thời điểm, “Biệt động Sài Gòn” của đạo diễn Long Vân gồm 4 tập (1986) tái hiện chiến công “đưa chiến tranh vào thành phố” của lực lượng biệt động thành trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Đan xen trong bối cảnh đạn bom, khói lửa là những câu chuyện tình yêu đầy cảm xúc và giàu ý nghĩa góp phần giúp bộ phim đi sâu vào lòng người, bộ phim đã đưa dàn diễn viên: Thanh Loan (vai Ni cô Huyền Trang), Thương Tín (vai Sáu Tâm), Quang Thái (vai Tư Chung),...bước lên đỉnh vinh quang. Sau 30 năm công chiếu màn ảnh rộng, nhiều lần phát lại trên truyền hình, xuất bản DVD và online, “Biệt động Sài Gòn” vẫn thu hút lượng người xem đông đảo, trở thành bộ phim kinh điển về ngày 30/4 của điện ảnh Việt Nam.

Đến phim những năm 2000

“Giải phóng Sài Gòn” (2005) là bộ phim điện ảnh được sản xuất nhân kỷ niệm 30 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Những nhân vật trong phim đều là những nhân vật có thật trong lịch sử như Tổng bí thư Lê Duẩn, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bí thư Trung ương Cục Miền Nam Phạm Hùng, Đặc phái viên Bộ chính trị Lê Đức Thọ,...Phim tập trung ghi lại những sự kiện chính trong tiến trình Quân Giải phóng tiến vào thành phố Sài Gòn, tái hiện những cảnh bom rơi đạn nổ chân thực, không kỹ xảo. Đạo diễn Long Vân đã mất 13 năm để hoàn thiện bộ phim này. “Giải phóng Sài Gòn” là những thước phim bi tráng và hào hùng về chiến thắng lớn của dân tộc Việt Nam.

“Mùi cỏ cháy” của đạo diễn Hữu Mười (2011) là một bộ phim điện ảnh về sự kiện “Mùa hè đỏ lửa 1972” với trận chiến tại Thành cổ Quảng Trị. Nhân vật chính của tác phẩm là bốn sinh viên Hoàng, Thành, Thăng, Long theo lệnh tổng động viên lên đường nhập ngũ năm 1971 và tham gia chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Đặc biệt, kịch bản phim có một số chi tiết dựa trên quyển nhật ký “Mãi mãi tuổi hai mươi” của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc. Mặc dù còn nhiều hạn chế trong việc tạo dựng bối cảnh, bộ phim vẫn được đánh giá cao về tính nhân văn sâu sắc khi truyền tải những khát vọng, tình cảm cũng như tôn vinh sự hy sinh cao cả của lớp thanh niên trẻ trong thời kỳ kháng chiến.

“Những người viết huyền thoại” (2013) lấy bối cảnh cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước thời kỳ những năm 1960. Cốt truyện của bộ phim là công cuộc xây dựng đường ống xăng dầu chạy từ biên giới phía Bắc đến miền Đông Nam Bộ của đoàn 556 dưới sự chỉ huy của nhân vật tướng Dinh (do nghệ sĩ Hoàng Hải thủ vai) dựa trên nguyên mẫu là Thượng tướng Đinh Đức Thiện. Đối lập với cảnh rừng núi gian nguy, hiểm trở là tinh thần quả cảm, chiến đấu không ngừng nghỉ của những người lính. Bộ phim gây ấn tượng bằng những cảnh quay thiên nhiên hùng vĩ, nên thơ. Những cảnh quay lãng mạn về tình yêu của người lính cũng giúp cảm xúc của người xem trọn vẹn hơn.

Dù sớm hay muộn, dù trong cuộc chiến hay sau cuộc chiến, những bộ phim cách mạng đã trở thành những “cuốn sách” lưu lại những phần lịch sử hào hùng và chân thật nhất của dân tộc, để cho đến ngày nay, đó vẫn là những dấu ấn khó phai trong lòng công chúng.

Sau này, một số phim về cách mạng như “Hoài vũ trắng” - đạo diễn Đào Duy Phúc, bộ phim tâm lý, xã hội cũng được đánh giá cao. Thông qua câu chuyện về một nữ biệt động gốc Hà Nội, hoạt động tại Huế - trong vùng địch tạm chiếm, bằng lòng dũng cảm và lòng nhân hậu đã cảm hóa một sỹ quan Ngụy. Bộ phim ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của người nữ chiến sỹ trong chiến tranh cũng như trong hòa bình. Hay bộ phim “Chớp mắt cùng số phận” - đạo diễn Lê Ngọc Linh kể về số phận của những người lính ra trận và những con người đang ở hậu phương. Những mất mát từ trong chiến tranh không làm xóa đi những phẩm chất của người lính, những người thương binh. Dù trong mọi hoàn cảnh, họ vẫn giữ vững những giá trị tốt đẹp. Thông qua câu chuyện phim, đạo diễn đã miêu tả chân dung người lính Cụ Hồ một cách ấn tượng và xúc động.

Bảo Thoa