Sửa Luật Thủ đô: Ưu đãi cho phát triển khoa học, công nghệ

Hình thành và phát triển thị trường khoa học công nghệ

Theo Bộ Tư pháp, các sửa đổi này nhằm tạo hành lang pháp lý để Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao và phát triển công nghệ hàng đầu của cả nước, tiến tới là trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á.

Đồng thời, dự thảo Luật cũng quy định về định hướng xây dựng, phát triển các khu công nghệ cao trên địa bàn Thủ đô; một số vấn đề mang tính nguyên tắc về vị trí, chức năng và cơ chế ưu đãi đối với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, trong đó có chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng kỹ thuật, xã hội trong và ngoài ranh giới Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Giao Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý Khu Công nghệ cao thành phố Hà Nội và việc phân cấp, ủy quyền cho Ban Quản lý Khu Công nghệ cao thành phố Hà Nội trong công tác quy hoạch, xây dựng, quản lý đầu tư, tài chính ngân sách, tài nguyên môi trường, việc làm.

Khu công nghệ cao Hòa Lạc sẽ được chuyển giao cho thành phố Hà Nội quản lý. Ảnh: VGP

Góp ý về nội dung này, PGS.TS. Nguyễn Thanh Chương - Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông vận tải cho rằng, nội dung trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã cơ bản tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng cho mục tiêu xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nghiên cứu khoa học và công nghệ, chuyển giao và phát triển công nghệ hàng đầu của đất nước, khu vực, quốc tế.

Ngoài các chính sách phát triển khoa học công nghệ đã được thể hiện trong dự thảo Luật, PGS.TS Nguyễn Thanh Chương cho rằng, cần bổ sung cơ chế, chính sách giúp hình thành và phát triển thị trường khoa học công nghệ của Thủ đô. Kinh nghiệm của các nước tiên tiến cho thấy chỉ khi hình thành được một thị trường khoa học công nghệ sôi động và lành mạnh thì mới có thể phát triển khoa học công nghệ một cách bền vững.

Để tạo điều kiện cho việc hình thành thị trường này, PGS.TS Nguyễn Thanh Chương cũng đề nghị trong Luật cần xem xét các nội dung: Thúc đẩy hình thành các sàn giao dịch về ý tưởng khoa học công nghệ; hình thành các trung tâm hỗ trợ định giá và thu mua các sản phẩm khoa học công nghệ có ích cho Thành phố; có quy định về hỗ trợ tài chính, khoa học cho các sản phẩm khoa học công nghệ của Thành phố trong bước đầu tiếp cận thị trường và/hoặc đang trong quá trình hoàn thiện sản phẩm; xây dựng Quỹ đầu tư phát triển khoa học công nghệ để đầu tư cho việc hoàn thiện các ý tưởng, các sản phẩm khoa học công nghệ từ các cá nhân, các tổ chức, các doanh nghiệp khoa học công nghệ trên địa bàn Thành phố.

Xác định rõ các lĩnh vực trọng điểm về khoa học công nghệ

GS.TS Nguyễn Thị Lan - Bí thư Đảng ủy Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhìn nhận, tại Điều 23 “Phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo” dự thảo Luật, đã làm rõ và đánh giá cao việc phát huy tiềm năng, trí tuệ của các nhà khoa học và công nghệ; xác định rõ các lĩnh vực trọng điểm về khoa học công nghệ của Thủ đô.

GS.TS Nguyễn Thị Lan đánh giá cao nội dung: “Quyết định hoặc ủy quyền quyết định cho đơn vị chủ trì nhiệm vụ khoa học, chủ nhiệm dự án khởi nghiệp sáng tạo có sử dụng ngân sách nhà nước, tài sản công được chuyển giao không cần bồi hoàn đối với tài sản, kết quả, sản phẩm hình thành từ nhiệm vụ khoa học công nghệ, dự án khởi nghiệp sáng tạo”, cho rằng, quy định này có ý nghĩa làm động lực để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và giải quyết được nhiều vướng mắc trong vấn đề chuyển giao, tài sản công và sở hữu trí tuệ.

Thành phố Hà Nội đã tổ chức hàng loạt hội nghị, hội thảo góp ý xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi).

Để hoàn thiện hơn các quy định về khoa học công nghệ, GS.TS Nguyễn Thị Lan góp ý nên sử dụng doanh nghiệp đổi mới sáng tạo chung, không nên quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (việc quy định doanh nghiệp vừa và nhỏ đã được nghị định của Chính phủ quy định).

Đồng thời xem xét bổ sung quy định ưu tiên và chính sách hỗ trợ các tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; các chính sách ưu đãi thuế đối với các doanh nghiệp và cá nhân triển khai các hoạt động hỗ trợ và phát triển khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tương tự như ưu đãi đối với các cá nhân và doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, chuyển giao khoa học công nghệ đã được quy định trong Dự thảo Luật lần này.

Bên cạnh đó, bổ sung quy định trong Dự thảo Luật về việc hình thành Quỹ đổi mới sáng tạo của Thủ đô với các quy định phù hợp với đặc thù của lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; giao Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội xây dựng một số Chương trình Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trọng điểm của Thủ đô theo hướng trọng tâm, trọng điểm, có tính liên ngành, giải quyết triệt để, gắn với sản phẩm cuối cùng.

Trong tham luận gửi đến hội thảo góp ý Luật Thủ đô (sửa đổi), TS Hoàng Ly Anh, Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng, cần cân nhắc việc quy định cụ thể các lĩnh vực trọng điểm về khoa học và công nghệ của Thủ đô tại Dự thảo.

Việc liệt kê sẽ xác định rõ những lĩnh vực trọng điểm mà Thủ đô cần tập trung đầu tư và minh bạch trong thi hành chính sách ưu đãi sau này. Tuy nhiên, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là lĩnh vực thay đổi rất nhanh chóng. Trong tương lai, nếu xuất hiện những lĩnh vực khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo hay chuyển đổi số mới và cần nghiên cứu, sẽ không thể áp dụng cơ chế tại Luật Thủ đô do lĩnh vực đó không thuộc các lĩnh vực được liệt kê trong Luật.

Vì vậy, TS Hoàng Ly Anh cho rằng chỉ nên xác định đặc trưng của các lĩnh vực trọng điểm của Hà Nội và giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo tính khả thi đối với các quy định về phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số…

Hà Nội đang có 124 trường đại học, 113 viện nghiên cứu (chiếm khoảng 80% số viện nghiên cứu cả nước), 14/17 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia với trình độ nhân lực cao. Bên cạnh các tổ chức khoa học công nghệ công lập, Hà Nội còn có 176 tổ chức khoa học công nghệ ngoài công lập thực hiện các hoạt động nghiên cứu phát triển, dịch vụ… Đây chính là tiềm lực khoa học công nghệ lớn để thúc đẩy sự phát triển mọi mặt của Hà Nội.