Phố Hàng Bún

	Tôn vinh nét xưa trên phố cổ
	Phố cổ Hà Nội rực sắc vàng óng của hàng trăm guồng quay tơ
	Bài 1: Phố cổ “sống và động”

Xưa kia đây chỉ là con đường đất đi từ “Khu trại lính tuần thành” sát con hào của thành nội đến cửa Ô Thạch Khối trên đê sông Hồng. Ô Thạch Khối ngày ấy có dáng dấp giống ô Quan Chưởng ngày nay nhưng nhỏ hơn. Cổng ra vào có cửa ngày mở, đêm đóng. Trên cổng có chòi canh, lính gác. Đầu thế kỷ 19, hồ Mã Cảnh còn chiếm già nửa khu vực của con đường phố Hàng Bún.

Một góc phố Hàng Bún. (Ảnh Internet)

Thôn Yên Ninh có nghề cổ truyền làm bún. Từ hạt gạo xay ra để làm thành những sợi bún nhỏ trắng mịn, mềm mại, nõn nà. Người dân còn chế biến thành những món ăn giản dị, ngon miệng: bún riêu cua, bún ốc, bún chả, bún thang, bún cá, bún đậu mắm tôm… những món bún độc đáo đặc biệt không chỉ hấp dẫn, khoái khẩu với người Hà Nội mà còn là món ẩm thực đặc sản dân dã của cả nước.

Sau khi thành phố san lấp hào, phá tường thành cổ, mở mang phố xá, phố Hàng Bún thành con đường trải đá rộng rãi.

Người dân làng Yên Ninh ra dựng những ngôi nhà tranh vách đất bên đường. Gia đình khá giả xây ngôi nhà gạch một tầng. Phía sau những dãy nhà vẫn là những ao, chuôm, bãi cỏ luôn ngập nước. Đến tận năm 1945 trên con đường gọi tên phố Hàng Bún còn nhiều nhà làm bún…Từ con phố này bún được chuyển vào chợ Đồng Xuân, nhiều gánh hàng bún của bà con làng Yên Ninh sáng sáng vẫn rong duổi đi bán dạo khắp đường phố Hà Nội.

Sau cách mạng tháng 8/1945, thực dân Pháp mưu đồ trở lại xâm lược nước ta. Chúng gửi tối hậu thư đòi tự vệ trong thành phố phải giao nộp hết vũ khí, chúng còn đòi chúng ta phải giao quyền kiểm soát thành phố Hà Nội cho chúng.Ngày 16/12/1046 một xe nhà binh của Pháp từ trong thành chạy ra phố Hàng Bún rồi dừng lại nổ súng bắn chết một chiến sĩ tự vệ của ta. Mấy thằng lính khố đỏ nhảy xuống bắt một anh tự vệ. Anh xông thẳng vào chúng đấm đá quật lại và hô hoán nhân dân. Đồng bào từ trong các ngôi nhà trên phố xông ra giải cứu chiến sĩ tự vệ khiến bọn lính phải nhảy lên xe chạy vào thành.

… Từ đây, cả Hà Nội sục sôi căm thù trước tội ác man rợ của thực dân Pháp tàn sát đồng bào ta ở phố Hàng Bún, Yên Ninh. Chỉ hai ngày sau hồi 20h 3 phút ngày 19/12/1946, cả Hà Nội nổ súng quyết chiến đấu chống bọn thực dân Pháp xâm lược trả thủ cho nhân dân phố Hàng Bún. Theo lời kêu gọi của Bác Hồ kính yêu. “Thà hy sinh tất cả quyết không chịu mất nước không thể làm nô lệ”. Tất cả vì thủ đô thân yêu”, “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Các chiến sĩ tự vệ cùng người dân Hà Nội với ý chí kiên cường đã giam chân địch 60 ngày đêm để cơ quan đầu não, lực lượng vũ trang, người dân rút ra an toàn khu chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ thắng lợi hoàn toàn.

Ngày nay tại ngã ba phố Hàng Bún, Yên Ninh trên bức tường của số nhà 54 Hàng Bún có một tấm bia với dòng chữ:“Khắc sâu căm thù thực dân Pháp đã tàn sát đồng bào ta tại nơi đây ngày 17/12/1946 mở đầu cuộc gây hấn của chúng ở Thủ đô Hà Nội”.

…Giờ đây đi trên con phố rợp mát bóng cây xà cừ cổ thụ dọc hai bên đường, một không khí trầm lặng yên ả mang bóng dáng Hà Nội xa xưa với nét cổ kính rêu phong. Ngôi Đền Am số nhà 15 thờ bách linh (những cô hồn). Đền Thủy Tiên Quang số nhà 34 thờ “Bà chúa kho” tương truyền là Công chúa Bạch Ngọc em của Ngọc Hoàng. Ngôi nhà số 40 là nơi làm việc bí mật của ông Lương Khánh Thiện - Bí thư Thành ủy Hà nội thời kỳ Mặt trận dân chủ 1936 - 1939. Phố Hàng Bún có thể coi là ranh giới phía Bắc của phần đất đường phố xưa mang tên chữ “Hàng”. Sau Hàng Bún là Hàng Than, Hàng Đậu, Hàng Cót, Hàng Giấy, Hàng Đường v.v…

Giữa thủ đô Hà nội sôi động kinh tế mở - Hàng Bún giờ đây là một trong những địa chỉ hấp dẫn của người dân cả nước và những khách du lịch quốc tế khi đến Thủ đô. Nơi lưu giữ kỷ niệm đau thương và anh dũng nơi một đường phố năng động, chuyển mình mà rất bình yên, êm ả.

Lê Nhật Tăng