Làm thế nào để không vướng “ma trận” hàng giả?

Từ sữa "rởm" đến thuốc tân dược giả

Vấn nạn hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho người tiêu dùng và doanh nghiệp làm ăn chân chính, mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe, thậm chí tính mạng của người dân. Điển hình là các vụ làm giả sữa bột dinh dưỡng. Đây là mặt hàng nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến sự phát triển của trẻ nhỏ và sức khỏe người già, người bệnh. Vụ án sản xuất, buôn bán sữa bột giả xảy ra tại Công ty cổ phần Dược quốc tế Rance Pharma và Công ty cổ phần Dược dinh dưỡng Hacofood Group vừa bị phát hiện cho thấy, quy mô và mức độ nguy hiểm. Thay vì nhận được dưỡng chất cần thiết, người tiêu dùng lại nạp vào cơ thể những thứ vô bổ, thậm chí gây hại. Đối với trẻ nhỏ, việc sử dụng sữa giả kéo dài có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, chậm phát triển trí tuệ và thể chất, để lại hậu quả khôn lường.

Công an tỉnh Nghệ An kiểm tra tang vật gồm nhiều lu chứa giá đỗ ngâm hóa chất.

Không dừng lại ở thực phẩm, lĩnh vực dược phẩm cũng là "miếng mồi béo bở" cho những kẻ bất lương. Mới đây, Công an tỉnh Thanh Hóa đã triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán thuốc tân dược giả với quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc, bắt giữ, khởi tố 14 bị can về tội “sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc phòng bệnh, thuốc chữa bệnh”. Qua đó, lực lượng Công an phát hiện lập biên bản thu giữ 21 loại thuốc tân dược, thuốc chữa xương khớp giả. Lực lượng chức năng còn thu giữ các nguyên vật liệu, thiết bị phục vụ sản xuất thuốc giả.

Các đối tượng đã đầu tư mua thiết bị, máy móc, các nguyên liệu dược phẩm, dược liệu, thảo mộc không rõ nguồn gốc, xuất xứ; thuê nhân công trộn lẫn nghiền thành bột, ép thành viên nang, vỉ, đóng gói thành phẩm thuốc giả, đưa ra thị trường bán qua các kênh phân phối. Từ năm 2021 đến khi bị bắt các đối tượng đã sản xuất, bán ra thị trường số lượng thuốc giả rất lớn, thu lời bất chính gần 200 tỷ đồng... Những con số trên cho thấy, mức độ tàn nhẫn của loại tội phạm này. Chúng đang trực tiếp tước đoạt cơ hội được chữa khỏi bệnh của người bệnh.

Không chỉ thuốc, ngay cả những mặt hàng tưởng chừng đơn giản như giá đỗ cũng bị làm giả, làm nhái. Công an tỉnh Nghệ An đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với 4 đối tượng về tội "Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm". Khám xét 4 cơ sở sản xuất trên địa bàn thành phố Vinh, lực lượng chức năng thu giữ gần 2.000 lu chứa giá đỗ (khoảng 25 tấn), 25 lít hóa chất nguyên chất 6-Benzylaminopurine (6-BAP), 150 lít dung dịch đã pha, cùng nhiều tang vật liên quan.

Theo cơ quan Công an, đây là chất bị cấm sử dụng trong sản xuất thực phẩm do có thể gây xơ phổi, tổn thương gan, thậm chí tử vong nếu tiếp xúc lâu dài. Từ năm 2024 đến nay, các đối tượng đã sản xuất và đưa ra thị trường khoảng 3.500 tấn giá đỗ thành phẩm có ngâm, tưới loại "nước kẹo" chứa hóa chất độc hại này. Khi những sản phẩm này đến tay người tiêu dùng, chúng mang theo mầm bệnh và dư lượng hóa chất nguy hiểm, tích tụ dần trong cơ thể và gây ra các bệnh mãn tính nguy hiểm…

Các vụ việc được phanh phui mới đây cho thấy sự liều lĩnh và tinh vi của những kẻ sản xuất, buôn bán hàng giả. Không còn là những sản phẩm giả mạo một cách thô sơ, ngày nay, hàng giả, hàng nhái được làm giả một cách chuyên nghiệp, từ bao bì, nhãn mác cho đến cả mã vạch, tem chống giả... khiến người tiêu dùng rất khó phân biệt bằng mắt thường.

Hãy là người tiêu dùng thông minh

Trước vấn nạn hàng giả, hàng nhái ngày càng phức tạp, người tiêu dùng là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp và nặng nề nhất. Tâm lý chung là sự lo lắng, hoang mang và dần mất đi niềm tin vào thị trường. Bà Nguyễn Thị Hoa (SN 1970; ở Thanh Xuân, Hà Nội) chia sẻ: "Giờ đi chợ hay vào siêu thị mua đồ, lúc nào tôi cũng phải đắn đo suy nghĩ. Sữa cho cháu thì không biết thật giả thế nào. Rau củ thì sợ hóa chất. Đến cả những sản phẩm bánh, cái kẹo cũng phải cân nhắc. Có khi cùng một sản phẩm, hai cửa hàng giá chênh nhau một chút là lại nghi ngờ. Thật sự rất mệt mỏi và bất an"…

Nhiều người tiêu dùng cho biết, họ rất khó phân biệt hàng thật - hàng giả, đặc biệt là với các sản phẩm được làm nhái tinh vi. Các biện pháp nhận biết thông thường như kiểm tra bao bì, mã vạch đôi khi cũng không còn hiệu quả. Điều này dẫn đến tâm lý e ngại, thậm chí là tránh mua các sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc bán trôi nổi trên mạng xã hội.

Anh Trần Văn Hùng (SN 1987; Nam Từ Liêm, Hà Nội), một người từng suýt mua phải thuốc giả cho bố bị bệnh tim, kể lại: "Bao bì làm giả y như thật, tem chống giả cũng có luôn. May mà tôi cẩn thận mang ra hiệu thuốc lớn nhờ kiểm tra lại thì mới biết là giả. Bác sĩ nói, nếu bố tôi uống phải loại thuốc giả đó, hậu quả có thể rất nguy hiểm. Ai làm cái nghề này ác quá, kiếm tiền trên sự đau khổ, thậm chí tính mạng của người khác. Đề nghị cơ quan chức năng mạnh tay dẹp bỏ được gốc rễ của vấn đề này".

Để đẩy lùi vấn nạn hàng giả, hàng nhái, đặc biệt trong lĩnh vực nhạy cảm như thực phẩm, đồ uống, thuốc chữa bệnh... người dân cần nâng cao kiến thức về pháp luật, về tác hại của hàng giả, hàng nhái để trở thành người tiêu dùng thông minh. Đây là "tuyến phòng thủ" cuối cùng và rất quan trọng. Người dân phải tập thói quen kiểm tra kỹ thông tin sản phẩm trước khi mua, ưu tiên mua hàng tại các địa chỉ uy tín, có hóa đơn, chứng từ rõ ràng. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, cần mạnh dạn tố giác đến cơ quan chức năng. Không vì ham rẻ mà mua phải hàng kém chất lượng, gây hại cho bản thân và gia đình.