Kỳ cuối: Văn hóa giao thông càng cao, "tỷ lệ" ùn tắc càng giảm

Hiệu quả nhãn tiền

An toàn giao thông từ lâu đã là vấn đề được cả xã hội đặc biệt quan tâm. Dù các cơ quan chức năng không ngừng nỗ lực, nhưng trên phạm vi cả nước, mỗi ngày vẫn xảy ra hàng trăm vụ tai nạn, cướp đi sinh mạng của nhiều người và để lại những nỗi đau dai dẳng cho gia đình, cộng đồng. Mỗi vụ tai nạn không chỉ là mất mát của một cá nhân, mà còn là gánh nặng cho toàn xã hội, là lời nhắc nhở về trách nhiệm và ý thức của mỗi người khi tham gia giao thông.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tai nạn, nhưng ý thức của người tham gia giao thông vẫn là yếu tố then chốt. Nhiều người vẫn coi việc tuân thủ luật lệ là chuyện “tùy tiện”, chưa ý thức được rằng chỉ một hành vi nhỏ như vượt đèn đỏ, phóng nhanh, lấn làn, hay không đội mũ bảo hiểm… cũng có thể gây nên hậu quả nghiêm trọng. Chính vì vậy, việc xây dựng văn hóa giao thông, nâng cao ý thức tự giác và thái độ tôn trọng pháp luật trở thành mục tiêu trọng tâm trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông hiện nay.

Việc tuân thủ giao thông góp phần hình thành văn hóa giao thông Thủ đô. Ảnh: Đinh Luyện

Hà Nội - trái tim của cả nước, nơi hội tụ dòng người, dòng xe từ khắp mọi miền, là đô thị đặc biệt và đầu mối giao thông quan trọng của vùng Thủ đô và đồng bằng sông Hồng. Cùng với quá trình phát triển mạnh mẽ về hạ tầng và đô thị hóa, hệ thống giao thông của Thủ đô vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là tình trạng ùn tắc kéo dài trong khu vực nội đô.

Điều đáng nói là, nhiều nguyên nhân gây ùn tắc và tai nạn giao thông lại xuất phát từ những hành vi tưởng chừng nhỏ nhặt: vượt đèn đỏ, dừng đỗ sai quy định, đi ngược chiều, chở hàng cồng kềnh hay không đội mũ bảo hiểm. Mỗi hành vi như vậy, khi lặp lại hàng nghìn lần mỗi ngày, đã góp phần tạo nên “hiệu ứng dây chuyền”, khiến giao thông đô thị trở nên hỗn loạn, mất an toàn.

Thực tế cho thấy, ngay trước thời điểm Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ được áp dụng, tại nhiều nút giao lớn của Hà Nội như Nguyễn Trãi - Khuất Duy Tiến, lực lượng chức năng đã xử lý hàng loạt trường hợp vi phạm phổ biến: không chấp hành tín hiệu đèn giao thông, không đội mũ bảo hiểm, lưu thông ngược chiều, lấn vạch, đi sai làn đường…. Những hình ảnh này cho thấy, việc chấp hành luật lệ vẫn chưa trở thành thói quen, chưa được coi là chuẩn mực ứng xử tất yếu khi tham gia giao thông.

Ở góc nhìn rộng hơn, văn hóa giao thông chính là “tấm gương phản chiếu” văn minh đô thị. Một thành phố hiện đại không chỉ được đo bằng hệ thống đường sá hay phương tiện công nghệ cao, mà còn bởi cách con người ứng xử với nhau trên đường phố, có nhường nhịn, có tôn trọng luật lệ và biết đặt an toàn của cộng đồng lên trên sự vội vã của bản thân.

Khi mỗi người tham gia giao thông đều ý thức rằng hành vi của mình ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự chung, thì văn hóa giao thông sẽ không còn là khẩu hiệu, mà trở thành nền tảng thật sự của một đô thị đáng sống.

Lan tỏa văn hóa giao thông Thủ đô

Văn hóa giao thông không phải là khái niệm xa vời, mà được thể hiện qua từng hành động nhỏ mỗi ngày, từ cách chấp hành luật lệ, ứng xử trên đường phố, đến thái độ nhường nhịn, tôn trọng người khác khi tham gia giao thông. Ở Hà Nội, nhiều mô hình, phong trào thiết thực đang từng bước lan tỏa tinh thần ấy, góp phần hình thành nếp sống đô thị văn minh, hiện đại.

Chẳng hạn, tại Trường Đại học Giao thông Vận tải, nơi được xem là nôi đào tạo nguồn nhân lực cho ngành giao thông, việc giáo dục ý thức và trách nhiệm khi tham gia giao thông luôn được đặt lên hàng đầu. Bí thư Đoàn trường Nguyễn Văn Khởi cho biết: An toàn giao thông chính là hạnh phúc của mỗi gia đình, là sự bình yên của xã hội, là nền tảng cho phát triển bền vững… Từ nhận thức đó, phong trào “Sinh viên với văn hóa giao thông” được duy trì thường xuyên, trở thành nét đẹp đặc trưng trong đời sống học đường.

Xây dựng văn hoá giao thông trong trường học sẽ góp phần vun bồi và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật ngay từ thế hệ trẻ. Ảnh: Đinh Luyện

Sinh viên Triệu Hoàng Minh Phượng, Khoa Ngôn ngữ Anh, chia sẻ: Thông qua các chương trình tuyên truyền, sinh viên hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình khi tham gia giao thông. Biết dừng xe khi đèn đỏ, nhường đường đúng lúc hay đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn… đây là những việc tưởng nhỏ, nhưng chính là thể hiện văn hóa, là ý thức tôn trọng luật pháp và cộng đồng.

Không chỉ trong trường học, nhiều cơ quan, đơn vị trên địa bàn Thủ đô cũng đang tích cực lan tỏa văn hóa giao thông bằng chính tinh thần nêu gương. Nhiều ý kiến cho rằng, mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đặc biệt là người đứng đầu phải là tấm gương sáng trong việc chấp hành pháp luật và ứng xử văn minh khi tham gia giao thông. Khi người có trách nhiệm hành xử đúng, họ không chỉ góp phần giảm vi phạm mà còn truyền cảm hứng, hình thành thói quen tích cực trong cộng đồng.

Đồng tình quan điểm này, ông Lê Xuân Bình, Bí thư Chi bộ, Chủ tịch Nghiệp đoàn lái xe ô tô công nghệ Hà Nội cho rằng, mỗi đảng viên, đoàn viên cần trở thành một tuyên truyền viên ở cơ sở, hướng dẫn người dân, nhất là ở vùng nông thôn, ngoại thành phải chấp hành đúng quy định về trật tự, an toàn giao thông.

Theo ông Bình, chỉ cần bắt đầu từ những việc nhỏ như không vượt đèn đỏ, không sử dụng rượu bia khi lái xe, nhường đường đúng quy định, đội mũ bảo hiểm đúng cách… chúng ta đã góp phần lan tỏa văn hóa giao thông. Khi hành vi văn minh trở thành thói quen, xã hội sẽ hình thành nền tảng giao thông an toàn, trật tự và nhân văn hơn.

Có thể thấy, xây dựng văn hóa giao thông không phải là khẩu hiệu, mà là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự gương mẫu, tự giác và đồng hành của mọi tầng lớp. Khi mỗi người dân đều ý thức rằng tuân thủ luật giao thông chính là bảo vệ chính mình và người khác, thì Hà Nội và rộng hơn là cả nước sẽ tiến gần hơn đến mục tiêu xây dựng một đô thị hiện đại, văn minh, an toàn và đáng sống.