Kỳ 2: Biện pháp nào giúp giảm vi phạm quanh cổng trường?

Nếu chỉ “ra quân theo đợt”, hiệu quả khó duy trì lâu dài. Giảm vi phạm quanh cổng trường không chỉ là câu chuyện của riêng lực lượng Cảnh sát giao thông, mà đòi hỏi một chiến lược đồng bộ, bền bỉ, trong đó trọng tâm là thay đổi nhận thức và hành vi của người tham gia giao thông, đặc biệt là học sinh và phụ huynh.

Cần chuyển từ “ra quân theo đợt” sang duy trì thường xuyên

Theo thống kê của Cục Cảnh sát giao thông (CSGT), năm 2024, cả nước xảy ra gần 4.000 vụ tai nạn giao thông liên quan đến học sinh, chiếm gần 17% tổng số vụ tai nạn, tăng nhẹ so với năm trước. Con số này không chỉ gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn giao thông học đường, mà còn phản ánh một khoảng trống trong giáo dục kỹ năng sống cho lứa tuổi học sinh, sinh viên.

Đáng lo ngại, các lỗi vi phạm phổ biến vẫn lặp lại như “căn bệnh mãn tính” là điều khiển xe cơ giới khi chưa đủ tuổi, không đội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ, đi hàng ngang giữa đường. Một bộ phận học sinh còn thiếu kiến thức về luật, phản xạ xử lý tình huống kém; trong khi đó, nhiều trường học vẫn xem giáo dục an toàn giao thông là hoạt động ngoại khóa mang tính phong trào, chưa thật sự được lồng ghép sâu vào chương trình giảng dạy thường xuyên…

Ban An toàn giao thông thành phố Hà Nội tổ chức tuyên truyền giao thông tới học sinh.

Tại tọa đàm “Sinh viên Thủ đô với trách nhiệm xây dựng văn hoá giao thông văn minh, an toàn”, Trung tá Nguyễn Tài Nghĩa, Phó Đội trưởng Đội Tuyên truyền điều tra giải quyết tai nạn giao thông và xử lý vi phạm (Phòng CSGT, Công an thành phố Hà Nội), chia sẻ: Nhiều vi phạm của học sinh, sinh viên xuất phát từ sự chủ quan, coi thường quy định. Không đội mũ bảo hiểm, hoặc đội đối phó; vừa lái xe vừa dùng điện thoại, đi xe lên vỉa hè… đều là những hành vi tưởng nhỏ nhưng hậu quả có thể rất lớn.

Theo Trung tá Nguyễn Tài Nghĩa, bên cạnh những nguyên nhân kể trên, một nguyên nhân khác được chỉ ra là sự gia tăng nhu cầu di chuyển bằng phương tiện cá nhân để phục vụ công việc làm thêm. Nhiều sinh viên chạy xe công nghệ, giao hàng để kiếm thu nhập, vô hình trung khiến lượng xe máy của lứa tuổi này gia tăng nhanh chóng. Khi chưa đủ kinh nghiệm, thiếu kỹ năng và kỷ luật giao thông, rủi ro tai nạn là điều khó tránh khỏi.

Ngoài những nguyên nhân được Trung tá Nguyễn Tài Nghĩa thông tin, theo các chuyên gia giao thông, để thay đổi thực trạng này, không thể chỉ trông chờ vào các đợt ra quân xử phạt ngắn hạn từ phía cơ quan chức năng. Bởi, việc xử lý hành chính tuy có tác dụng răn đe nhất thời, nhưng nếu thiếu giáo dục và tuyên truyền thường xuyên, vi phạm sẽ tái diễn ngay sau khi chiến dịch kết thúc. Công tác đảm bảo an toàn giao thông quanh cổng trường vì vậy cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ liên tục, có chiều sâu, gắn với cả gia đình, nhà trường và xã hội.

Đồng bộ các giải pháp từ lực lượng chức năng

Thủ đô Hà Nội hiện là một trong những địa phương đi đầu trong việc phối hợp giữa lực lượng Công an, Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Đoàn Thanh niên để triển khai các chương trình tuyên truyền, giáo dục pháp luật về trật tự, an toàn giao thông. Thống kê cho thấy, chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, Phòng CSGT Hà Nội đã phối hợp tổ chức 137 buổi tuyên truyền, thu hút gần 187.000 học sinh, sinh viên từ bậc tiểu học đến trung học phổ thông tham dự.

Điểm đáng chú ý là nội dung các chương trình được thiết kế sinh động, gần gũi với lứa tuổi học sinh: mô phỏng tình huống giao thông thực tế, trò chơi tương tác, hướng dẫn đội mũ bảo hiểm đúng cách, kỹ năng xử lý khi qua đường… Các hoạt động như “An toàn giao thông cho nụ cười ngày mai” hay “Em yêu đường phố quê em” đã trở thành những sự kiện thường niên ý nghĩa, được đông đảo trường học và phụ huynh hưởng ứng.

Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, lực lượng chức năng còn chú trọng kết hợp giữa giáo dục và hành động thực tế. Cùng với việc giảng dạy kỹ năng trong nhà trường, các đội CSGT địa bàn đã tăng cường kiểm tra việc chấp hành đội mũ bảo hiểm, xử lý học sinh điều khiển xe máy khi chưa đủ tuổi, kiểm tra nồng độ cồn, đồng thời làm rõ trách nhiệm của phụ huynh cố tình giao xe cho con em chưa có giấy phép lái xe. Những biện pháp này vừa mang tính răn đe, vừa tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức của cả học sinh lẫn người lớn.

Bên cạnh đó, Ban An toàn giao thông Thành phố cũng thường xuyên phối hợp, tổ chức các chương trình tuyên truyền về an toàn giao thông tại các cơ sở giáo dục, các đoàn thể, qua đó vun bồi ý thức chấp hành pháp luật về an toàn giao thông.

Tại nhiều cơ sở giáo dục, việc chấp hành an toàn giao thông được "sân khấu hóa" giúp học sinh dễ dàng nắm bắt và thực hiện.

Ở góc nhìn của học sinh, sinh viên, nhiều em đã bắt đầu thay đổi hành vi theo hướng tích cực. Nguyễn Thị Ngọc Ánh, sinh viên Trường Đại học Thủy lợi, chia sẻ: “Từ khi lên Hà Nội học, em luôn ý thức rằng việc chấp hành luật giao thông không chỉ là nghĩa vụ mà còn thể hiện văn hóa. Quãng đường đi học của em chỉ 600m, nên em chọn đi bộ, vừa tốt cho sức khỏe, vừa góp phần giảm ùn tắc”. Câu chuyện nhỏ của Nguyễn Thị Ngọc Ánh nhưng chứa đựng thông điệp lớn đó là văn hóa giao thông không bắt đầu từ những điều to tát, mà từ những lựa chọn nhỏ bé, thiết thực mỗi ngày.

Từ góc độ chuyên gia, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Tổng Biên tập Báo Kinh tế & Đô thị nhận định: Việc xây dựng văn hóa giao thông văn minh, an toàn không còn là khẩu hiệu, mà đã trở thành yêu cầu cấp bách và là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Ông nhấn mạnh, trách nhiệm của học sinh, sinh viên Thủ đô không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ luật lệ, mà còn mang ý nghĩa lan tỏa tinh thần văn minh, truyền cảm hứng thay đổi tích cực trong cộng đồng. “Xây dựng văn hóa giao thông là một hành trình dài hơi, đòi hỏi sự kiên trì, chung tay của mỗi cá nhân và sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành. Thế hệ trẻ hôm nay, với sức trẻ, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm, hoàn toàn có thể tự hào góp phần vào sứ mệnh ấy”, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi nhấn mạnh.

Có thể thấy, để xây dựng một môi trường giao thông học đường an toàn, văn minh, Hà Nội đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm đến đổi mới phương pháp tuyên truyền, giáo dục học sinh theo hướng gần gũi, thực tế và bền bỉ. Nhưng trên hết, chính sự thay đổi nhận thức và hành vi của mỗi cá nhân, từ học sinh, phụ huynh đến thầy cô… mới là yếu tố quyết định.

Khi văn hóa giao thông được hình thành từ những việc nhỏ thì những hành động ấy sẽ dần trở thành nếp sống. Và khi mỗi gia đình, mỗi nhà trường cùng coi “an toàn giao thông” là một phần của giáo dục nhân cách, thì không chỉ cổng trường, mà cả đường phố Thủ đô cũng sẽ trở nên an toàn và văn minh hơn.

(Còn nữa…)