Hồi chuông cảnh tỉnh đối với các bậc phụ huynh

Stress lâu ngày sẽ có hành vi tự hủy hoại bản thân

Theo TS.BS Dương Minh Tâm, Trưởng Phòng điều trị các rối loạn liên quan đến stress, Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), tự ngược đãi bản thân là hình thức tự làm đau về cả thể chất hoặc tinh thần với mục đích loại trừ những âu lo của bản thân. Hành vi này không nguy hiểm bằng tự sát, bởi bệnh nhân chỉ muốn tự làm đau hoặc gây sự chú ý. “Người bệnh thường dùng dao lam, mảnh sành tự rạch vào da thịt cho chảy máu.

Thậm chí giật tóc, tát vào má, nhịn ăn hoặc đặt ra những hình phạt không phù hợp cho mình…để cảm thấy được thoả mãn. Đây chính là hành vi tự ngược đãi bản thân”, TS.Tâm nhấn mạnh. Đặc biệt, là sau những hành động trên, bệnh nhân thường cảm thấy thoải mái hơn nên có xu hướng tái diễn hành động để giải phóng sự ức chế.

Bệnh nhân mắc hội chứng tự ngược đãi bản thân đang gia tăng. Nguồn: Tuoitre.vn

Đáng lo ngại, là những hành vi tự ngược đãi bản thân thường xảy ra với những người trẻ, chủ yếu ở tuổi vị thành niên. “Bởi lẽ, lứa tuổi này khi các em học tập ở lớp thì nặng về giáo dục tri thức, nặng về kỷ luật. Khi ở nhà thì nhiều bậc phụ huynh dùng quyền uy gây sức ép, áp lực để uốn nắn con theo ý mình. “Điều này gây ảnh hưởng không nhỏ tới sở thích, đam mê cũng như lối sống của trẻ. Nhất là đối với những trẻ đang trong tuổi dậy thì, tâm sinh lý thay đổi dễ có suy nghĩ lệch lạc, bi quan, bế tắc…đây chính là những căn nguyên dẫn đến hành vi tự ngược đãi bản thân”, TS Tâm phân tích. Bên cạnh đó, những người có triệu chứng tự ngược đãi bản thân thường bắt nguồn từ việc bị stress kéo dài gây ra.

Điển hình như trường hợp nữ bệnh nhân 21 tuổi, đang là sinh viên Đại học năm 2 tại Hà Nội, đã tự dùng dao lam cắt 16 vết trên tay chỉ để giải tỏa tâm trạng bức bối khó chịu. Theo TS Tâm, bệnh nhân này có tính cách hiền lành, dễ xúc động và luôn bộc lộ mong muốn đi nước ngoài du học. Tuy nhiên, vì gia đình không đủ điều kiện nên khao khát đi du học chỉ dừng ở mong muốn. Bệnh nhân rơi vào trạng thái trăn trở, không thoải mái với hoàn cảnh hiện tại và không biết chia sẻ cùng ai.

Từ đó, bệnh nhân xuất hiện ý tưởng cắt tay bằng dao lam. TS Tâm cho biết, cô gái chia sẻ, mỗi lần rạch tay như vậy không hề cảm thấy đau, ngược lại còn cảm thấy vui vẻ và dễ chịu. “Sau khi nhập viện, bệnh nhân lại xuất hiện những cơn rối loạn vận động phân ly, hay có các hành vi bất thường với mục đích gây sự chú ý. Tại đây, bệnh nhân được điều trị tâm lý, thuốc chống trầm cảm, giải tỏa lo âu. sau 3 tuần tình trạng sức khỏe bệnh nhân cải thiện tốt, được cho về điều trị ngoại trú”, TS Tâm thông tin.

Một bệnh nhân khác đến Viện Sức khỏe tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai khám sáng 9/8 trong tình trạng luôn bứt dứt và muốn tự dùng tay dứt tóc. Đó là một bé gái 9 tuổi, học giỏi, tuy nhiên bố mẹ không có nhiều thời gian dành cho em. Vì thế em hay chơi game trên điện thoại. “Sau một thời gian bị hạn chế dùng điện thoại khiến bệnh nhân luôn căng thẳng, bức xúc. Bệnh nhân cũng luôn cảm thấy ngứa ngáy nên dùng tay dứt tóc đến mức tạo thành mảng hói trên đầu”, TS Tâm cho biết. Từ khi phát hiện biểu hiện bất thường của con, cháu bé đã được bố mẹ cho bé tham gia các chuyến dã ngoại, mở rộng giao tiếp nên tình trạng bệnh đang được cải thiện dần.

Cũng theo các chuyên gia y tế, hiện nay, nhiều người dễ nhầm lẫn giữa hội chứng tự ngược đãi bản thân với bệnh trầm cảm. Tuy nhiên, TS. Nguyễn Doãn Phương, Viện trưởng Viện sức khoẻ tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai cho biết, nếu trầm cảm diễn ra trong thời gian dài và có xu hướng tăng nặng thì hội chứng tự ngược đãi bản thân thường không ổn định, có lúc tăng lúc lại giảm. Và khi bệnh nhân được thoả mãn thì tâm lý sẽ cải thiện tốt lên. Đặc biệt, những bệnh nhân có triệu chứng ngược đãi bản thân thường mắc các rối loạn khiến cơ thể mệt mỏi, dễ cáu giận, rối loạn giấc ngủ, ức chế cảm xúc, kèm theo trạng thái buồn chán. Ngoài ra bệnh nhân còn có các triệu chứng khác như: tim đập nhanh, căng tức ngực, tăng huyết áp, ra mồ hôi và tiểu nhiều lần.

Theo các bác sĩ Viện sức khỏe tâm thần, có khoảng 4% bệnh nhân trong các bệnh viện tâm thần đã tự hủy hoại cơ thể bằng cách cắt, rạch cơ thể. Trong đó tỉ lệ bệnh nhân nữ cao gấp 3 lần nam. Với những bệnh nhân mắc hội chứng này, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc chống trầm cảm và giải lo âu nếu có các triệu chứng như: căng thẳng, chán nản, tự ti, cô đơn, đầu óc trống rỗng. Điều quan trọng, phải tìm ra nguyên nhân gây ra tự thương để điều trị triệt để.

Minh Khuê