Hà Nội tăng cường các hoạt động kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh

Mất cân bằng giới tính khi sinh là vấn đề dân số xuất hiện ở Việt Nam từ những năm đầu của thế kỷ XXI và ngày càng thu hút sự quan tâm của xã hội. Tỷ số giới tính khi sinh được tính bằng số trẻ em trai sinh ra trên 100 trẻ em gái sinh ra trong cùng một khoảng thời gian, thường được tính trong vòng một năm. Tỷ số này trong khoảng 104 đến 106 trẻ em trai so với 100 trẻ em gái được coi là mức cân bằng hay còn gọi là mức sinh học tự nhiên. Tỷ số này nằm ngoài khoảng trên là mất cân bằng giới tính khi sinh.

Đội tuyên truyền lưu động tuyên truyền nâng cao nhận thức về dân số tới mỗi người dân.

Trong tương lai hậu quả của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ dẫn đến tình trạng thừa nam thiếu nữ. Trong đó, đáng lo ngại nhất là tình trạng nam giới trong độ tuổi kết hôn sẽ rất khó khăn trong việc tìm kiếm bạn đời.

Theo tính toán của UNFPA Việt Nam thì đến năm 2040, số lượng nam giới sẽ thừa khoảng 12% và đến năm 2050 là 20% (dự báo mức trung bình). Tổng cục Thống kê dự báo, Việt Nam sẽ thừa 1,5 triệu nam giới từ 15 đến 49 tuổi vào năm 2034, riêng năm 2019 cả nước bị thiếu hụt 45.900 bé gái.Tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam từ 2021 đến nay đều cao hơn mức cân bằng trung bình khá nhiều, 2 năm gần đây vẫn có xu hướng tăng.Năm 2024, tỷ số này là 110,7 trẻ trai/100 trẻ gái.

Năm 2016, ngay sau khi Chính phủ phê duyệt đề án kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2016 - 2025, UBND Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 208/KH-UBND ngày 14/11/2016 về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh của Hà Nội năm 2016 - 2025 trong đó đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2025 để đưa tỷ số này đạt khoảng 109 trẻ trai/100 trẻ gái sau năm 2025, đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên.

Trong giai đoạn 2016 - 2020, tỷ số giới tính khi sinh giảm dần nhưng chậm và không đồng đều giữa các huyện và quận, năm 2016 tỷ số giới tính khi sinh là 114 trẻ trai/100 trẻ gái. Thực tế số liệu trong vài năm trở lại đây cho thấy tỷ số giới tính khi sinh của Hà Nội đang có xu hướng giảm (năm 2020: 113 trẻ trai/100 trẻ gái, năm 2021: 112,5/100; năm 2022: 110,8/100; năm 2023: 111,2/100; năm 2024: 111/100) nhưng hầu như luôn cao hơn so với tỷ số giới tính khi sinh chung của toàn quốc và cao hơn các tỉnh, thành phố khác trong cả nước.

6 tháng năm 2025, tỷ số giới tính khi sinh của toàn Thành phố là 111,3 trẻ trai/100 trẻ gái. Trong đó tỷ số giới tính khi sinh của các đơn vị không đồng đều nhau, vẫn còn một số quận/huyện có biểu hiện mất cân bằng cao.

Những nguyên nhân cơ bản dẫn đến mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn thành phố Hà Nội: Do bất bình đẳng giới, tâm lý thích sinh con trai, dịch vụ xác định giới tính thai nhi ngày càng phát triển và thuận tiện, chính sách giảm sinh, quy mô gia đình nhỏ tác động đến sự lựa chọn giới tính khi sinh, do tâm lý sinh con dự phòng.

Hoạt động kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh của thành phố Hà Nội luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương. Hằng năm, Hà Nội đều ban hành kế hoạch hoạt động và có sự phối hợp các ban, ngành, đoàn thể cùng tham gia. Công tác kiểm tra, giám sát của Ban chỉ đạo công tác dân số các cấp về thực hiện chỉ tiêu dân số trong đó có tỷ số giới tính khi sinh luôn được triển khai hàng năm, nhất là đối với những địa bàn có tỷ số giới tính khi sinh cao.

Đầu năm 2025, Sở Y tế ban hành Kế hoạch số 862/KH-SYT ngày 28/2/2025 về thực hiện hoạt động kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn Thành phố Hà Nội năm 2025; Chi cục Dân số Hà Nội xây dựng Kế hoạch số 162/KH-CCDSTEPCTNXH ngày 4/4/2025 về thực hiện các hoạt động kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2025; các cơ sở triển khai thực hiện các hoạt động trên địa bàn đúng hướng dẫn của Thành phố.

Các hoạt động truyền thông vận động về giới và mất cân bằng giới tính khi sinh được phổ biến tại địa phương; lồng ghép nội dung tuyên truyền về mất cân bằng giới tính khi sinh vào các buổi truyền thông trước, trong chiến dịch truyền thông lồng ghép dịch vụ kế hoạch hóa gia đình cho các chị em phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, nam giới, vị thành niên, thanh niên.

Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi đối với công tác kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh được phổ biến rộng rãi đến toàn thể chính quyền, đoàn thể các cấp, các nhà hoạch định chính sách, các chức sắc tôn giáo, những người có uy tín trong cộng đồng và toàn thể nhân dân trong xã hội. Hình thức tuyên truyền phong phú, nội dung đa dạng nhằm cung cấp đầy đủ, thường xuyên, có sức thuyết phục cho người nghe về tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh của thành phố Hà Nội.

Các hoạt động đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh cho cán bộ y tế, dân số được quan tâm, chú trọng ngay từ khi bắt đầu triển khai kế hoạch 208/KH-UBND.

Theo ông Vũ Duy Hưng, Chi cục trưởng Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội thành phố Hà Nội, những tháng cuối năm tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền về thực hiện các giải pháp giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, Chi cục phối hợp cùng các cấp chính quyền đẩy mạnh tuyên truyền vận động tạo sự thống nhất nhận thức của lãnh đạo, các cấp ủy Đảng, chính quyền, những người có uy tín trong cộng đồng về thực trạng, nguyên nhân, hệ lụy của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh; tăng cường truyền thông chuyển đổi hành vi cho các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ, nam giới, thanh niên chuẩn bị kết hôn về mất cân bằng giới tính khi sinh.

Cùng với đó tăng cường công tác giám sát, kiểm tra tình hình triển khai thực hiện kế hoạch tại cơ sở; kiểm tra giám sát các cơ sở Y tế, các cơ sở dịch vụ văn hóa phẩm về thực hiện các quy định của pháp luật nghiêm cấm lựa chọn giới tính khi sinh.

Đồng thời tăng cường tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao vị thế, vai trò của phụ nữ, trẻ em gái, vận động từng bước làm thay đổi nhận thức và tư tưởng lạc hậu về trọng con trai hơn con gái. Tạo sự đồng thuận gia đình và của toàn xã hội góp phần thúc đẩy bình đẳng giới góp phần làm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Hằng năm, Hà Nội tổ chức biểu dương trẻ em gái chăm ngoan, học giỏi trong các gia đình tiêu biểu thực hiện tốt chính sách dân số,...