Bình đẳng bắt đầu từ sự thấu hiểu

Khi “cân bằng” trở thành áp lực vô hình của phụ nữ

Sự tiến bộ của thời đại mang đến nhiều cơ hội cho phụ nữ, như được học tập, làm việc, được khẳng định bản thân và theo đuổi ước mơ. Nhưng đi cùng với đó là một “gánh kép” vô hình, khi xã hội mong họ vừa mạnh mẽ, thành đạt, lại vừa muốn họ phải dịu dàng, chu đáo, chăm sóc gia đình một cách trọn vẹn.

Chị Nguyễn Hương Giang (nhân viên văn phòng tại Hà Nội) chia sẻ: “Để theo kịp tiến độ, đôi khi mình phải mang việc ở công sở về nhà làm. Thế nhưng việc nhà lại quá nhiều, con cái còn nhỏ nên mình khó có thể tập trung hoàn thành công việc tốt được”.

Chị Nguyễn Hương Giang và cô con gái nhỏ của mình.

Thực tế, những trường hợp như của chị Giang không phải hiếm. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, ở Việt Nam, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nữ giới quý III năm 2025 là 63%, mặc dù vậy phần lớn trách nhiệm chính trong việc chăm sóc gia đình vẫn do phụ nữ đảm nhận.

Kết quả sơ bộ từ điều tra Lao động việc làm năm 2024 cũng cho thấy, số giờ trung bình làm công việc nội trợ và chăm sóc trong gia đình không được trả công của nữ giới là 15,5 giờ/tuần, nam giới là 8,6 giờ/tuần, số giờ trung bình của phụ nữ gấp 1,8 lần so với nam giới.

Những con số tưởng chừng khô khan ấy lại phản ánh rõ một thực tế “cân bằng” đang là bài toán mà phần lớn phụ nữ phải tự mình giải quyết, trong khi cán cân trách nhiệm vẫn đang nghiêng lệch.

Không ít người thừa nhận, họ luôn cảm thấy bị đánh giá nếu không “chu toàn”. Một bữa cơm đơn giản, một căn nhà chưa kịp dọn cũng đủ khiến họ mang mặc cảm “thiếu trách nhiệm”.

Sự “hoàn hảo” mà xã hội vô tình áp đặt đã biến những ngày bình thường thành cuộc chạy đua bất tận, nơi phụ nữ là người luôn cố để không “tụt lại”.

Chia sẻ là “chìa khóa” để giải quyết vấn đề

Thực tế cho thấy, chia sẻ chính là “chìa khóa” để giải tỏa áp lực và thay đổi nhận thức. Nói cách khác, sự sẻ chia không chỉ đến từ người bạn đời trong những việc nhỏ hàng ngày mà còn đến từ sự cảm thông, thấu hiểu giữa các thành viên trong gia đình, giữa đồng nghiệp và môi trường làm việc.

Trên góc nhìn này, bà Phó Thanh Hương (Giảng viên Khoa Xã hội học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền) nhận định: Xã hội hiện nay không còn coi việc nhà là trách nhiệm mặc định của phụ nữ, mà cả nam và nữ đang ngày càng có ý thức chia sẻ trách nhiệm gia đình. Thậm chí, trong nhiều trường hợp, nam giới không tham gia việc nhà có thể gặp khó khăn trong việc tìm kiếm bạn đời phù hợp, điều này cho thấy chuẩn mực xã hội đang dần có dịch chuyển.

Những thay đổi nhỏ như vậy đang lan rộng không chỉ trong thế hệ trẻ mà còn trong những gia đình khác. Nhiều người đàn ông bắt đầu nhìn nhận việc chia sẻ việc nhà không phải là “giúp vợ”, mà đã trở thành trách nhiệm ngang bằng trong mối quan hệ bình đẳng.

Không chỉ trong gia đình, các tổ chức, doanh nghiệp cũng bắt đầu quan tâm đến việc hỗ trợ nhân viên nữ, từ đó góp phần giúp phụ nữ tự tin, phát huy hết năng lực. (Ảnh minh họa)

Không chỉ trong gia đình, các tổ chức, doanh nghiệp cũng bắt đầu quan tâm đến việc hỗ trợ nhân viên nữ. Luật Bình đẳng giới (2006) quy định chia sẻ việc nhà là trách nhiệm của cả phụ nữ và nam giới; vợ và chồng sử dụng thời gian cho phép để chăm sóc trẻ người ốm/trẻ em theo quy định của pháp luật.

Cụ thể, Điều 16 Luật Hôn nhân và Gia đình (2014) quy định “việc giải quyết quan hệ tài sản phải đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con cái; công việc nội trợ và các công việc khác có liên quan để duy trì đời sống chung được coi là lao động có thu nhập”.

Rõ ràng, cân bằng giữa công việc và gia đình không phải là công thức cố định, càng không thể đo bằng “chuẩn mực” xã hội. Với mỗi người, định nghĩa ấy có thể khác nhau nhưng điều quan trọng là phụ nữ cần được lựa chọn cách sống phù hợp với họ, không bị phán xét hay áp lực phải hoàn hảo.

Từ gia đình đến cơ quan, từ nam giới đến chính sách xã hội, mỗi sự chia sẻ dù nhỏ cũng đều là một viên gạch góp phần xây nên nền tảng bình đẳng thực chất. Sẽ đến lúc, thay vì hỏi “phụ nữ làm sao để cân bằng giữa công việc và gia đình?”, chúng ta nên hỏi: “Xã hội đã làm gì để phụ nữ không phải gồng gánh một mình?”.