Babylift và sự trở về trong xúc cảm

	Chiến tranh Việt Nam và những hình ảnh rúng động thế giới
	Hình ảnh em bé đầu hàng chiến tranh gây “bão”
	Phim chiến tranh: Đâu chỉ có súng ống

Tháng 4 năm nay trong một không khí càng đặc biệt hơn nữa khi đất nước kỉ niệm tròn 40 năm ngày miền Nam hoàn toàn được giải phóng, non sông ca khúc khải hoàn. Chắc hẳn những ai tham gia và sống qua cuộc chiến tranh khốc liệt ấy sẽ không thể quên những quá khứ xen lẫn với những cảm xúc bồi hồi… Song, cũng có một thế hệ đã hồi sinh từ cuộc chiến ấy bằng một chương trình nhân đạo được Tổng thống Mỹ Gerald Ford bật đèn xanh do yêu cầu của nhiều tổ chức phi chính phủ, ngày 2/4/1975. Đó là “Chiến dịch Babylift” hay “Không vận trẻ em”.

Nhìn một cách tổng thể, Babylift là một chương trình nhân đạo để lại dấu ấn khá đặc biệt đối với người Mỹ trong giai đoạn rút khỏi Việt Nam với tư cách là người thua trận. Phần lớn các em từ chương trình này được cha mẹ nuôi nuôi nấng tử tế và cho ăn học đàng hoàng. Và phần lớn thông qua các kết nối kể cả trung tâm dữ liệu ADN, họ đã tìm được cội nguồn, người thân, gia đình. Và từ hơn 10 năm nay, những đứa trẻ của chương trình Babylift giờ đã trưởng thành và đã có những cuộc trở về như sự hồi sinh thứ hai trên đất mẹ.

Những đứa trẻ mồ côi trên những chuyến bay di tản ra nước ngoài vào tháng 4/1975

Chuyến bay định mệnh

Trong không khí của tháng 4 năm nay, ngay từ tháng 3, đã có một đoàn gần 100 người gồm các thành viên của chương trình Babylift và những đứa trẻ ngày ấy, đã thực hiện chuyến đi xuyên suốt từ Hà Nội đến Hạ Long, vào Hội An, Sài Gòn, Cần Thơ, Sóc Trăng, An Giang, Vũng Tàu…để tìm tung tích người thân và thăm lại nơi “chôn rau cắt rốn”, nơi mà họ tìm thấy từ tờ giấy khai sinh mang theo bên người trong lúc di tản. Nổi bật trong chuyến trở về lần này, có một thành viên sống sót trong vụ máy bay rơi thảm khốc trong chiến dịch không vận Babylift. Đó là Philip R. Wase, nhân viên kỹ thuật y tế trên chuyến bay định mệnh C-5A. “Bạn biết đó, vào thời điểm xảy ra vụ rơi máy bay, tôi vừa mới bước sang tuổi 23. Máy bay cất cánh vào ngày 4/4, là một trải nghiệm hoàn toàn mới với 1 người mới 23 tuổi”, Philip R. Wase nhớ lại.

Được xem là vận tải cơ lớn nhất thế giới thời điểm đó (có thể vận chuyển xe tăng và thậm chí cầu quân sự nặng 70 tấn), một chiếc Lockheed C-5A Galaxy được phái đến Sài Gòn, đáp ở sân bay Tân Sơn Nhất để thực hiện sứ mạng Babylift từ căn cứ không quân Clark (Philippines), ngày 4/4/1975. Kênh truyền hình NatGeo của Hiệp hội Địa lý quốc gia (Mỹ) đã thực hiện một phóng sự tư liệu ghi lại lời kể của các nhân chứng và diễn biến của chuyến bay định mệnh. Chiếc C-5A là một vận tải cơ, do vậy có rất ít ghế ngồi được lắp đặt và đương nhiên là có rất ít mặt nạ dưỡng khí trên khoang, cũng không có nhà vệ sinh cho hành khách. Sau khi hơn 328 trẻ em và người lớn (trong đó có nhân viên Sứ quán Mỹ tại Sài Gòn được di tản bí mật) được đưa lên máy bay, C-5A bắt đầu rời đường băng.Với số lượng người ngần ấy (150 trẻ em từ mới sinh đến 3-4 tuổi) trên chuyến bay nếu diễn ra suôn sẻ, chuyến bay vẫn hứa hẹn một hành trình kéo dài 20 giờ chẳng mấy dễ chịu tới Philippines, rồi bay tiếp tới San Francisco. Tổng thống Gerald Ford, người “bấm nút” chiến dịch Babylift ngày 2/4/1975 dự kiến sẽ đón chào chiếc máy bay khi nó đến San Francisco.

12 phút sau khi chiếc C-5A cất cánh và đang ở độ cao gần 29.000 feet (gần 10km, nơi không khí rất loãng, không đủ để con người hô hấp), việc không ngờ tới đã xảy ra. Cánh cửa hậu, nằm ở bụng dưới, nơi chất hàng của máy bay bung ra và bị thổi bay. Ngay lập tức, tình trạng giảm áp suất diễn ra nhanh chóng. Hành khách bị xô ngã, rất nhiều người bị thương. Một vài nhân viên phi hành đoàn ngồi gần cửa bị hút bay ra ngoài phi cơ. Những người còn lại đều bất tỉnh do thiếu dưỡng khí. Các phi công đeo mặt nạ dưỡng khí ngay lập tức và nhận thấy họ đang mất kiểm soát đối với chiếc phi cơ khổng lồ. Cơ trưởng Traynor và lái phụ quyết định quay về sân bay Tân Sơn Nhất ngay lập tức. Lúc này họ đang ở không phận của Vũng Tàu.

Philip R. Wase (đội mũ) nhân viên y tế sống sót trên chuyến bay Babylift đầu tiên vừa quay lại Việt Nam

Hai phi công tìm cách vật lộn để đưa chiếc máy bay to lớn quay lại Sài Gòn. Trong lúc ấy, tại khoang hành khách, một số người đã tỉnh, nhờ máy bay hạ độ cao. Họ giúp trẻ em đeo mặt nạ dưỡng khí, chiếc C-5A không phải là một máy bay hành khách nên các mặt nạ không được thiết kế cho trẻ em nên những y tá quân y đã phải bế các em lên cao, gắn mặt nạ dưỡng khí vào. C-5A về gần tới Sài Gòn, Traynor quyết định hạ độ cao để hạ cánh. Tân Sơn Nhất hiện ra phía chân trời. Khi còn cách sân bay 5 km, Traynor quyết định hạ càng, cua vòng để đưa chiếc C-5A hướng về phi đạo. Nhưng thật không may, máy bay bắt đầu mất độ cao nhanh chóng. Nó lao xuống đất ầm ầm với tốc độ 500km/giờ, gấp đôi tốc độ hạ cánh thông thường. Chiếc C-5A khổng lồ quết bụng xuống một cánh đồng, bật lên không trung lần nữa rồi rơi xuống đồng lúa ở khu vực Cát Lái (quận 2, TPHCM), trước khi đâm vào một cái mương thủy lợi và vỡ làm bốn mảnh.

Thảm kịch ngày 4/4/1975 đã cướp sinh mạng của 153 người, bao gồm 78 trẻ em. Song, riêng Philip R. Wase và nhiều người lớn khác, cùng với số trẻ em còn lại vẫn sống và họ là những nhân chứng. “Tôi đang cảm thấy rất phấn khích. Tôi rất biết ơn vì được mọi người quan tâm và gặp những đứa trẻ sống sót sau vụ máy bay rơi. Khi đến đây thì tôi đang có rất nhiều cảm xúc. Tôi chỉ nghĩ rằng không có gì nghi ngờ về việc ngày mai, một ngày mới lại đến với mình, rằng chắc chắn là tôi sẽ nhận được tiền khi tôi thức dậy vào sáng hôm sau. Nhưng sau vụ rơi máy bay, tôi nhận ra không ai hứa hẹn gì về ngày mai. Mỗi ngày thức dậy tôi lại mỉm cười và cảm ơn Chúa”, Philip R. Wase xúc động khi đoàn đặt chân đến thành phố Hồ Chí Minh.

“Quê hương của tôi”

Tuy nhiên, bi kịch C-5A không làm hoãn chiến dịch Babylift. Từ ngày 4/4 đến 19/4/1975, có đến 30 chuyến bay được thực hiện. “Không vận Babylift” mang chừng 2.000 em đến Mỹ và 1.300 em đến Canada, châu Âu và Úc (theo tờ Vietnam số tháng 10/2006, một nguyệt san của giới cựu binh Mỹ). Số phận của những đứa trẻ có hoàn cảnh đáng thương vì cuộc chiến đã khiến những người dân Mỹ và thế giới không cầm lòng. Trong đó có doanh nhân người Mỹ Robert Macauley. Khi biết được thông tin về “Chiến dịch Babylift” và trong tình thế đang thiếu máy bay quân sự, ông đã thuê một chiếc Boeing 747 từ Pan Am và bố trí cho 300 trẻ em mồ côi để rời khỏi đất nước, trả tiền cho các chuyến đi bằng việc thế chấp căn nhà của ông.

Cặp song sinh Landon sống sót trong chuyến bay định mệnh Babylift đầu tiên

Trong nhóm trẻ may mắn sống sót trong thảm kịch C-5A có Landon Carnie và người em song sinh Lorie. Mẹ của hai chị em Landon đã qua đời sau khi sinh. Người bố đưa hai chị em vào trại trẻ mồ côi vì không còn ai trong nhà có thể nuôi dưỡng các em chu đáo. Lúc cả hai được đưa lên C-5A, họ chỉ mới 17 tháng tuổi. Trước khi máy bay khởi hành, nhân viên y tá người Mỹ đã đặt hai chị em Landon cạnh nhau trong khoang chở hàng. Tại vị trí này, lẽ ra cả hai người thiệt mạng ngay khi máy bay rơi. Tuy nhiên, hai đứa bé rơi ra ngoài cánh đồng và may mắn không trọng thương. "Hơn một ngày sau khi vụ tai nạn xảy ra, một nông dân mới phát hiện chúng tôi trên cánh đồng. Khi ấy cả hai đang khóc", Landon kể. Bố, mẹ nuôi của Landon ở Mỹ tưởng hai trẻ đã chết, vì nhân viên Mỹ gửi điện tín cho họ để thông báo rằng đội cứu hộ không thể tìm thấy họ. Tất cả tài liệu quan trọng của những trẻ mồ côi như giấy khai sinh, hồ sơ về bố, mẹ ruột cháy rụi cùng máy bay. Cặp song sinh được “thiên thần hộ mệnh” này lớn lên tại bang Washington cho đến khi một bộ phim tài liệu đánh dấu 25 năm chiến dịch Babylift được phát sóng năm 2000. Đến năm 2002, Landon quyết định quay về nơi sinh ra mình để sinh sống và lập nghiệp. Hiện anh là giảng viên ngành truyền thông tại Đại học RMIT Việt Nam. Cô em gái Loirie cũng đã về thăm Việt Nam vào năm 2005.

Trong đoàn Babylift của Philip R. Wase vừa trở về Việt Nam có Anna Detering, một cô gái gốc Việt, thành viên của “Không vận trẻ em”. Đi cùng với con gái nuôi trở về để thăm đất mẹ, bà Jackee Detering (người Mỹ) hồi tưởng lại những ngày đầu gặp Anna: “Lần đầu tiên chúng tôi gặp con bé trông nó rất bé nhỏ và yếu ớt. Nó nặng khoảng 9 pound. Lúc đó con bé mới 8 tháng tuổi. Và chúng tôi đã chăm sóc nó… Ồ, giờ bạn trông con bé kìa, nó rất là xinh đẹp. Tôi có thể cảm nhận được suy nghĩ của con bé như của những đứa trẻ khác. Tất nhiên là con bé biết mình trông rất khác biệt so với bố, mẹ và anh trai. Nhưng tôi đã nói với con bé là trông tôi rất giống nó”. Dù là chuyến đi lần đầu, nhưng trong Anna có nhiều cảm xúc đan xen. Chị cho biết, muốn tìm lại nguồn cội nơi chị đã được sinh ra. Chị muốn biết nhiều hơn về nơi đó nên mới quay lại. “Tôi nghĩ người Việt Nam rất tốt. Tôi có thể cảm nhận được khi về thăm các làng quê. Họ luôn chào đón tôi. Và tôi rất thích điều đó. Tôi cảm thấy thật tuyệt vời vì đây là quê hương của tôi”, Anna chia sẻ.

HỮU VINH – PHƯƠNG HẢI