5 bí mật của Tết

(LĐTĐ) Tết chỉ diễn ra trong mấy ngày nhưng lại chứa đựng những giá trị tinh thần bền vững của văn hóa Việt.
Tết cổ truyền là dịp để "trở về" với cội nguồn Có một Hà Nội rất riêng

Từ cách đây mấy năm, có một số người đã đặt vấn đề bỏ ăn Tết truyền thống và dùng Tết dương lịch thay vào. Lý do của họ thật đơn giản. Họ cho rằng Tết truyền thống hiện nay gây ra một số phiền lụy như lãng phí thời gian và vật chất, sinh ra một số thói xấu trong việc biếu xén quà cáp... và làm cho con người mệt mỏi.

Những hiện tượng mà họ đưa ra là đúng. Nhưng hình như họ mắc sai lầm đâu đó trong cách nhìn nhận bản chất của Tết truyền thống của người Việt. Thực chất, những phiền lụy ấy là sinh ra từ thái độ sống của những người lấy Tết như là một lý do chứ không phải là một sự kiện của văn hóa.

Những sự kiện văn hóa được sinh ra từ đời sống tinh thần của con người và những sự kiện văn hóa ấy quay lại làm nên ý nghĩa của đời sống cho con người. Tết chỉ diễn ra trong mấy ngày nhưng lại chứa đựng những giá trị tinh thần bền vững của văn hóa Việt. Tết không phải đơn giản là sự kết thúc một vòng thời gian tính theo năm mà như là một tiếng lay gọi làm cho con người thức tỉnh bao điều. Và tôi nghĩ, Tết chứa đựng trong nó những bí mật làm cho con người sống tốt đẹp hơn.

Bí mật thứ nhất: KHƠI MỞ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG

Mỗi năm, khi đến những ngày giáp Tết, là lúc lòng người dâng lên nỗi nhớ cố hương và những người thân yêu của mình. Người xa nhà mong trở về, người ở nhà mong người đi xa về. Trong thời gian suốt một năm, những ngày giáp Tết là những ngày nỗi nhớ thương ấy nhiều hơn tất cả những ngày khác.

Tôi từng gặp những người định cư ở nước ngoài trong những ngày giáp Tết mà họ không trở về cố hương mình được. Thời gian ấy đối với họ là khoảng thời gian mà ký ức họ ngập tràn những kỷ niệm về nơi họ sinh ra và lớn lên. Đó cũng chính là thời gian mà con người nghĩ về nơi chôn nhau cắt rốn nhiều nhất và da diết nhất.

5 bí mật của Tết
Tết là dịp các thành viên trong gia đình tề tựu trang hoàng nhà cửa đón năm mới.

Vào những ngày giáp Tết ở quê tôi, những gia đình có người thân đi làm ăn, học hành xa hoặc lấy chồng, lấy vợ ở xa đều mong ngóng họ trở về. Vào đêm giao thừa, những gia đình ấy vẫn mở cửa ngõ và lắng nghe tiếng chân ai đó vào ngõ. Có thể những ngày khác trong năm họ bận công việc, học hành... mà ít nhớ về cố hương.

Và cũng có thể có người bỏ quê ra đi vì nhiều lý do không có ý định trở về, nhưng khi Tết đến, lòng họ bỗng đổi thay. Lúc đó, tiếng gọi của cố hương, của những người thân yêu vang lên trong lòng họ hơn lúc nào hết. Và chính vậy mà có những người khi đã già thì tìm cách trở về cố hương.

Không ít những người Việt Nam sinh sống ở nước ngoài mấy chục năm cuối cùng đã trở về để được sống và được chết trên mảnh đất cố hương mình. Khoảng thời gian kỳ diệu của những ngày giáp Tết đã chứa đựng trong đó những bí mật có khả năng đánh thức sự lãng quên của con người.

Bí mật thứ hai: KẾT NỐI VỚI QUÁ KHỨ

Vào ngày cuối cùng của năm cũ, hầu hết ở các làng quê, những người sống khăn áo chỉnh tề ra phần mộ của những người thân yêu đã khuất thắp hương và mời người đã khuất trở về ăn Tết cùng gia đình.

Có một sự thật là, trong cái thời khắc thiêng liêng đứng trước phần mộ của những người thân yêu trong ngày cuối năm gió lạnh, những người sống cảm thấy được hơi thở, giọng nói và nhìn thấy gương mặt của những người đã khuất.

Ngày cuối cùng ấy của năm cũ, một không khí lạ lùng bao phủ con đường từ nghĩa trang trên cánh đồng chạy về làng và bao phủ trong những ngôi nhà. Những mất mát, những thương đau và nhớ nhung những người thân yêu đã khuất như vụt tan biến. Những người sống cảm thấy ngôi nhà của họ ấm áp hơn.

Cái ngày cuối cùng của năm cũ ấy như mở ra một cánh cửa vô hình để những người sống và những người đã khuất gặp nhau cho dù chỉ ở trong cảm giác và cảm xúc. Nhưng những điều đó cho dù mơ hồ vẫn là một phần quan trọng trong đời sống của con người. Nó làm cho con người dâng lên tình yêu thương, lòng ơn kính với tổ tiên, ông bà, cha mẹ...

Và như một sự vô tình, không khí của ngày cuối cùng năm cũ ấy gieo vào lòng người sống những hạt giống của tình yêu thương và kết nối họ với quá khứ.

Bí mật thứ ba: SỰ BỀN VỮNG CỦA GIA ĐÌNH

Ai cũng có một gia đình. Và không ít gia đình hiện nay do xã hội thay đổi và do nhiều lý do của đời sống mà các thành viên trong gia đình sống tản mạn ở nhiều nơi khác nhau. Có không ít gia đình chẳng bao giờ có một ngày sum họp đầy đủ các thành viên của mình.

Đôi khi, với lý do này, lý do khác mà ông bà, cha mẹ, anh em, dâu rể, con cháu trong một gia đình không có dịp sum vầy với nhau. Nhưng Tết là dịp duy nhất với lý do hợp lý nhất để mọi người bỏ hết công việc sum họp với nhau.

5 bí mật của Tết
Tết là dịp duy nhất với lý do hợp lý nhất để mọi người bỏ hết công việc sum họp với nhau.

Khi mẹ tôi còn sống, mẹ tôi mong Tết. Bà mong Tết không phải như tôi từng mong Tết đến hồi còn nhỏ cho dù Tết đến mẹ tôi phải lo lắng nhiều thứ. Mẹ tôi mong Tết để những đứa con của bà có ít nhất một ngày quây quần bên bà như khi chúng còn nhỏ.

Cho dù khi tôi đã có tuổi, nhưng tôi vẫn cảm thấy vô cùng hạnh phúc khi có một ngày anh chị em cùng con cháu trở về làng và được ngồi ăn một bữa cơm bên cha mẹ trong ngôi nhà chúng tôi đã lớn lên. Khi cha mẹ mất đi, nhiều người mới nhận ra sự mất mát to lớn không gì bù đắp nổi.

Một hiện thực mà hầu như ai cũng nhận ra là đời sống hiện đại đã và đang xé một gia đình truyền thống ra từng mảnh. Và như vậy, tính bền vững của một gia đình sẽ bị lung lay. Hàng năm vào những ngày giáp Tết, tôi thích ngắm nhìn những người khăn gói về quê ăn Tết.

Không có gì quyến rũ họ ngoài việc họ được trở về nhà mình và sum họp với ông bà, cha mẹ, anh em, họ hàng, làng xóm. Hình ảnh ấy luôn làm tôi xúc động.

Bí mật thứ tư: SỰ HÀN GẮN

Có những rạn vỡ giữa người này người kia mà một hoặc cả hai người không có cơ hội để gặp nhau và nói một lời xin lỗi hay chia sẻ và xóa đi những hiềm khích, mâu thuẫn trước đó. Nhưng khi Tết đến, họ nhận ra đó là cơ hội tốt nhất cho họ.

Thường khi bước sang năm mới, người ta cho phép quên đi, bỏ qua những phiền lụy, những sai lầm trong năm cũ của chính cá nhân mình. Có một bí mật nào đấy của năm mới đã ban cho con người khả năng chia sẻ và tha thứ.

Bí mật ấy nằm trong những cơn mưa xuân ấm áp bay về, trong sự thao thức của lòng người chờ đợi, trong sự thiêng liêng của hương nến trên ban thờ mỗi gia đình, trong sự chào hỏi ân tình của mọi người khi gặp nhau, trong giờ phút thiêng liêng của sự chuyển mùa, trong sự tưởng nhớ những người thân yêu đã khuất...

Tất cả những điều đó đã làm lòng người rạo rực và đổi thay. Có những gia đình mà vợ chồng, anh em mâu thuẫn với nhau rồi cứ giữ sự im lặng lạnh giá ấy ngày này qua ngày khác. Nhưng khi họ cùng nhau ngồi xuống bên mâm cơm tất niên cùng chạm chén rượu, cùng mời cha mẹ ăn cơm thì mọi chuyện bắt đầu tan đi.

5 bí mật của Tết
Tết chỉ diễn ra trong mấy ngày nhưng lại chứa đựng những giá trị tinh thần bền vững của văn hóa Việt.

Trước kia, cứ vào những ngày cuối năm, những người làng tôi có chuyện xích mích hay sai trái với ai đó thường mang một quả bưởi, một nải chuối, một cặp bánh chưng hay dăm cặp bánh mật đến nhà người mà mình có xích mích hoặc có lỗi, xin được thắp nén hương thơm trên ban thờ tổ tiên người đó và nói lời thanh minh hoặc xin lỗi. Và như có phép lạ, sự xích mích, sai trái bám theo họ đằng đẵng cả một năm trời bỗng rời bỏ họ.

Người được xin lỗi cũng nhận ra rằng: Chính thời khắc thiêng liêng ấy của đất trời và của lòng người đã làm cho người có lỗi thành thật. Và khi lòng thành thật của người có lỗi được mở ra thì sự tha thứ cũng mở ra theo.

Bí mật thứ năm: NIỀM HY VỌNG

Cuộc sống có biết bao thăng trầm. Trong chúng ta ai cũng có những năm nhiều nỗi buồn, ít may mắn. Nhưng ai cũng có một niềm tin rằng, ngày mai mọi điều sẽ tốt đẹp hơn, năm mới mọi điều sẽ may mắn hơn. Không ít người gặp những năm vận hạn thường tự động viên chính mình bằng một ý nghĩ: “Năm cũ sẽ qua đi, năm mới sẽ đến. Mọi điều sẽ tốt đẹp hơn”.

Đấy là một nguyện ước, đấy là một niềm tin. Nếu không có niềm tin ấy và nguyện ước ấy, không ít người sẽ bị những nỗi buồn, đau đớn và kém may mắn dìm xuống vực sâu của sự thất vọng. Trong suốt một năm, có người có thể sống triền miên trong buồn bã, bỏ mặc nhà cửa.

Nhưng rồi đến một ngày giáp Tết, họ đã đứng dậy, dọn dẹp nhà cửa với một niềm tin những điều tốt đẹp đang về với họ. Cũng trong dịp năm mới, mỗi người đều nhận được những lời chúc mừng tốt đẹp nhiều nhất trong một năm. Cho dù thế nào thì những lời chúc ấy cũng làm cho lòng người ấm lại và hy vọng vào một điều tốt đẹp phía trước.

Những gì mà tổ tiên đã làm ra và để lại cho chúng ta như những lễ hội, những phong tục tập... là để lại một lời nhắc, một tiếng gọi thức tỉnh chúng ta trong cuộc sống. Không thể nói lễ hội hay một số phong tục là phiền lụy, là tốn kém... mà bởi con người đã lợi dụng những vẻ đẹp văn hóa ấy cho lợi ích cá nhân mình.

Lúc này, tôi như thấy những ngọn gió thay mùa ấm áp, những cơn mưa xuân nồng nàn đang trở về và những cành đào ủ kín những chùm hoa chuẩn bị mở ra đều chứa trong đó những bí mật giản dị nhưng kỳ diệu cho đời sống con người.

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều (Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam)

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Cần có giải pháp để công nhân có môi trường sống, làm việc an toàn

Cần có giải pháp để công nhân có môi trường sống, làm việc an toàn

(LĐTĐ) Chiều 17/4, Báo Lao Động tổ chức Hội thảo “Xây dựng môi trường an toàn, nâng cao chất lượng sống cho đoàn viên, người lao động”.
Xăng vượt ngưỡng 25.000 đồng/lít

Xăng vượt ngưỡng 25.000 đồng/lít

(LĐTĐ) Liên Bộ Tài chính - Công Thương vừa phát đi thông báo cho biết, từ 15h ngày 17/4, mỗi lít xăng E5 RON92 tăng 378 đồng/lít, xăng RON95 tăng 416 đồng/lít, tuy nhiên giá dầu điều chỉnh giảm.
Phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp vi mạch bán dẫn Việt Nam

Phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp vi mạch bán dẫn Việt Nam

(LĐTĐ) Sáng 17/4, tại Đại học Bách khoa Hà Nội đã diễn ra Hội thảo “Định hướng nghiên cứu Khoa học và Công nghệ và phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp vi mạch bán dẫn Việt Nam”.
Phát hiện kho chứa số lượng lớn bình “khí cười”

Phát hiện kho chứa số lượng lớn bình “khí cười”

(LĐTĐ) Mới đây, Công an phường Ô Chợ Dừa (quận Đống Đa, Hà Nội) thông tin, qua quá trình rà soát địa bàn, Công an phường đã phát hiện một kho chứa số lượng lớn bình khí cười.
Sắp xếp, xử lý tài sản công: Tiếp tục gỡ vướng chính sách

Sắp xếp, xử lý tài sản công: Tiếp tục gỡ vướng chính sách

(LĐTĐ) Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) vừa tổ chức Hội nghị lấy ý kiến về dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định việc sắp xếp lại, xử lý tài sản công (thay thế Nghị định số 167/2017/NĐ-CP ngày 31/12/2017, Nghị định số 67/2021/NĐ-CP ngày 15/7/2021 của Chính phủ).
Hà Nội tiếp tục xếp thứ 3 cả nước về chỉ số cải cách hành chính

Hà Nội tiếp tục xếp thứ 3 cả nước về chỉ số cải cách hành chính

(LĐTĐ) Theo Bộ Nội vụ, trong năm 2023, một số địa phương thể hiện sự tiến bộ vượt trội và đạt kết quả rất tích cực trong công tác cải cách hành chính (CCHC), như Hà Nội, đạt 91,43%, xếp thứ 3; Bắc Giang đạt 91,16%, xếp thứ 4...
Thủ tướng gửi thư khen 120 y bác sĩ ghép tạng cứu 7 người

Thủ tướng gửi thư khen 120 y bác sĩ ghép tạng cứu 7 người

(LĐTĐ) Thủ tướng Chính phủ có thư khen gửi tới các cán bộ, y bác sĩ, nhân viên y tế của các bệnh viện, Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia sau thành công ca điều phối, ghép tạng từ người cho chết não cứu sống 7 người vừa qua.

Tin khác

Dự án “Thả lưới ước mơ”: Góp phần thực hiện công tác an sinh xã hội trên các vùng biển đảo

Dự án “Thả lưới ước mơ”: Góp phần thực hiện công tác an sinh xã hội trên các vùng biển đảo

(LĐTĐ) Ngày 16/4, tại Hà Nội, Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam (BTTEVN) tổ chức Lễ ký kết thỏa thuận Dự án “Thả lưới ước mơ” giữa Quỹ BTTEVN và Công ty Cổ phần Acecook Việt Nam. Đây là hoạt động ý nghĩa và thiết thực nhằm giúp đỡ trẻ em có thêm điều kiện học tập, đồng thời động viên, khích lệ, ngư dân yên tâm vươn khơi, bám biển, ổn định cuộc sống; góp phần thực hiện công tác an sinh xã hội trên các vùng biển đảo.
Sôi động Ngày hội gia đình “Mùa Xuân vui khỏe - Kết nối yêu thương”

Sôi động Ngày hội gia đình “Mùa Xuân vui khỏe - Kết nối yêu thương”

(LĐTĐ) Nhằm tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống của gia đình Việt, kết nối niềm vui và gắn kết các thành viên trong gia đình, góp phần vun đắp tình cảm, hạnh phúc gia đình, Trường Mầm non Mùa Xuân tổ chức Ngày hội gia đình với chủ đề: “Mùa Xuân vui khỏe - Kết nối yêu thương”.
Tim Cook- giám đốc điều hành Apple dạo hồ Gươm, thưởng thức cafe trứng

Tim Cook- giám đốc điều hành Apple dạo hồ Gươm, thưởng thức cafe trứng

(LĐTĐ) CEO Apple Tim Cook đã dành ngày đầu tiên trong chuyến thăm kéo dài hai ngày đến Việt Nam để ngắm vẻ đẹp của Thủ đô Hà Nội và gặp gỡ những gương mặt trẻ tài năng của Việt Nam.
Lừa đảo bán điện thoại giá rẻ, chiếm đoạt hàng tỷ đồng

Lừa đảo bán điện thoại giá rẻ, chiếm đoạt hàng tỷ đồng

(LĐTĐ) Từ ngày 8 - 14/4, Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông) tiếp tục thông tin tới người dân về 3 thủ đoạn lừa đảo trực tuyến trong nước đang được các đối tượng sử dụng phổ biến trên không gian mạng Việt Nam, nổi bật là các thủ đoạn lừa bán điện thoại giá rẻ; tạo hóa đơn chuyển tiền giả để chiếm đoạt tài sản…
Mùa lúa trổ đòng

Mùa lúa trổ đòng

(LĐTĐ) Mùa hè của tuổi thơ luôn gắn liền với hình ảnh lúa trổ đòng vàng rực dưới nắng, tiếng ve kêu râm ran, và những buổi trưa trốn ngủ để ra đồng cùng bạn bè. Những ký ức ấy không chỉ là những trò chơi vui vẻ mà còn là bài học quý giá về cuộc sống, tình bạn và sự gắn kết mật thiết với thiên nhiên. Đó là những khoảnh khắc hạnh phúc, giản dị mà khi nhớ lại, lòng ta se thắt bởi niềm xao xuyến không tên.
12 thực phẩm bảo vệ gan bạn nên biết

12 thực phẩm bảo vệ gan bạn nên biết

(LĐTĐ) Hãy yêu quý và chăm sóc lá gan của bạn bằng cách lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Gan không chỉ là một trong những cơ quan lớn nhất mà còn vô cùng linh hoạt, đóng vai trò trung tâm trong việc duy trì sự sống và sức khỏe của cơ thể chúng ta.
10 loại quả kỳ diệu, bí quyết làn da đẹp tự nhiên

10 loại quả kỳ diệu, bí quyết làn da đẹp tự nhiên

(LĐTĐ) Ai cũng mong muốn sở hữu làn da mịn màng, tươi sáng. Và thực phẩm chúng ta nạp vào cơ thể hằng ngày có ảnh hưởng không nhỏ đến vẻ đẹp ấy. Hãy cùng khám phá 10 loại quả không chỉ thơm ngon, bổ dưỡng mà còn giúp bạn "ăn lên da, ăn lên dáng", đem lại nét đẹp rạng ngời từ bên trong.
Bản hòa ca của tình và phận

Bản hòa ca của tình và phận

(LĐTĐ) Cuộc sống là một giai điệu đầy màu sắc, nơi giá trị truyền thống và hiện đại đan xen. Đôi khi, chúng ta phải suy nghĩ về cách mình đối nhân xử thế, nhất là với cha mẹ - những người đã ban cho ta sự sống. Hãy nhớ rằng, dù thế giới có thay đổi, tình thương và lòng biết ơn dành cho họ luôn là điều quý giá nhất.
Một góc Thành Vinh rực rỡ sắc giáng hương

Một góc Thành Vinh rực rỡ sắc giáng hương

(LĐTĐ) Hàng giáng hương xanh mướt, nở hoa vàng rực rỡ chạy dọc kênh Bắc (thành phố Vinh) trong những ngày tháng Tư, tạo cho nhiều người sự yêu thích, ngắm nhìn và lưu giữ lại những hình ảnh đẹp
Lịch nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương năm 2024

Lịch nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương năm 2024

(LĐTĐ) Năm 2024 người lao động có 6 dịp nghỉ lễ, Tết, trong đó lịch nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương 10 tháng 3 âm lịch là 1 ngày.
Xem thêm
Phiên bản di động