25 năm Công ước ILO 182: Việt Nam thúc đẩy chấm dứt lao động trẻ em

Sự kiện là dịp để Việt Nam nhìn lại chặng đường 25 năm kể từ khi phê chuẩn Công ước số 182 vào năm 2000. Đây là một trong những công ước cốt lõi của ILO, tập trung xóa bỏ các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất, bảo vệ trẻ em khỏi bóc lột và những nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe, sự phát triển và tương lai.

Bà Sinwon Park, Giám đốc Quốc gia ILO tại Việt Nam phát biểu.

Trong suốt thời gian qua, Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em. Việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, xây dựng và thực hiện các chương trình quốc gia, cùng với tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành và các cấp chính quyền đã góp phần củng cố hệ thống bảo vệ trẻ em, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục và nâng cao hiệu quả theo dõi, giám sát tình trạng trẻ em tham gia các hoạt động kinh tế.

Với vai trò là quốc gia tiên phong Việt Nam tiếp tục thể hiện trách nhiệm và sự chủ động trong nỗ lực toàn cầu nhằm chấm dứt lao động trẻ em.

Nhiều tiến bộ nhưng cũng nhiều thách thức

Phát biểu tại sự kiện, bà Sinwon Park, Giám đốc Quốc gia ILO tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng, chấm dứt lao động trẻ em không chỉ là bảo vệ quyền trẻ em mà còn là đầu tư cho lực lượng lao động tương lai và tăng trưởng kinh tế bao trùm. Theo bà, khi trẻ em được đến trường và phát triển kỹ năng, người lớn có việc làm thỏa đáng và năng suất, lợi ích sẽ lan tỏa tới gia đình, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.

Một trong những động lực quan trọng tạo nên các kết quả đạt được là Chương trình Quốc gia về Phòng ngừa và Giảm thiểu Lao động Trẻ em giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030. Chương trình tập trung vào phòng ngừa, phát hiện sớm và xây dựng các giải pháp bền vững cho nhóm trẻ dễ bị tổn thương, đồng thời gắn kết chặt chẽ với các chính sách về giáo dục, giảm nghèo, an sinh xã hội và việc làm, hướng tới cách tiếp cận toàn diện trong bảo vệ quyền trẻ em.

Việt Nam kỷ niệm 25 năm hành động nhằm chấm dứt các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất.

Các cuộc điều tra quốc gia do Cục Thống kê thực hiện với sự hỗ trợ của ILO cho thấy những tiến bộ rõ rệt. Tỷ lệ trẻ em tham gia các hoạt động kinh tế đã giảm từ 9,1% năm 2018 xuống còn 3,5% vào năm 2023. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 94.300 trẻ em đang làm các công việc nguy hiểm, và gần 12 em trên mỗi 100 trẻ trong lao động trẻ em phải đối mặt với các rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe.

Từ góc độ khác, đại diện UNICEF cho biết trong 25 năm qua, tỷ lệ lao động trẻ em tại Việt Nam đã giảm mạnh, từ 9,6% năm 2012 xuống còn 1,3% năm 2023. Dù vậy, những con số này chưa phản ánh đầy đủ thực tế, khi vẫn còn trẻ em phải rời ghế nhà trường để lao động sớm trong môi trường nặng nhọc, độc hại.

Tăng cường phối hợp và ứng phó với rủi ro mới

Cùng với những kết quả đạt được, việc tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương tiếp tục được xác định là yếu tố then chốt. Các cơ chế phối hợp liên ngành đã hỗ trợ hiệu quả hơn cho công tác thanh tra lao động, thực thi pháp luật, cũng như cung cấp các dịch vụ hỗ trợ và chuyển tuyến cho trẻ em có nguy cơ. Đồng thời, nhiều hoạt động nâng cao năng lực đã giúp cải thiện nhận thức của cán bộ, người sử dụng lao động và cộng đồng về trách nhiệm pháp lý và tầm quan trọng của bảo vệ trẻ em.

Trong thời gian tới, các cơ quan liên quan cho rằng việc chấm dứt lao động trẻ em cần được quan tâm và giám sát thường xuyên, nhất là trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Trẻ em trong các hộ gia đình dễ bị tổn thương do nghèo đói, di cư, biến đổi khí hậu, việc làm phi chính thức và hạn chế tiếp cận dịch vụ tiếp tục là nhóm ưu tiên trong các nỗ lực can thiệp.

Theo bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), bảo vệ trẻ em là trách nhiệm chung của gia đình, cộng đồng, cơ quan nhà nước, người lao động, người sử dụng lao động và doanh nghiệp. Không một chủ thể nào có thể đơn lẻ chấm dứt lao động trẻ em, mà cần sự chung tay từ tăng cường an sinh xã hội, thực thi pháp luật đến nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và biến đổi khí hậu, các rủi ro mới như bóc lột trẻ em trên môi trường mạng, cùng với thiên tai cực đoan và mất sinh kế, đang làm gia tăng nguy cơ lao động trẻ em. Đại diện UNICEF cảnh báo nếu không lồng ghép bảo vệ trẻ em vào các chính sách khí hậu và giảm nhẹ rủi ro thiên tai, những thành quả đã đạt được có thể bị đảo ngược.

Các diễn giả thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm.

ILO, UNICEF và Liên Hợp Quốc tại Việt Nam tái khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong triển khai các chương trình quốc gia và tăng cường thực thi pháp luật lao động - xã hội. Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng Chương trình quốc gia về phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em giai đoạn 2026 - 2030, dấu mốc 25 năm phê chuẩn Công ước ILO số 182 được xem là cơ hội quan trọng để thúc đẩy nhanh hơn mục tiêu chấm dứt lao động trẻ em dưới mọi hình thức, hướng tới một tương lai phát triển bền vững và bao trùm.