Nghệ thuật chân chính vẫn không thể phôi pha

	Tái dựng vở kịch kinh điển “Romeo và Juliet”
	Nhà hát Kịch Việt Nam công diễn vở kịch "Kiều"

-PV: Điều gì khiến anh có tâm và đau đáu với cải lương như vậy trong khi nhiều người cùng thời với anh lại chọn hướng nghệ thuật theo số đông thị hiếu khán giả hiện nay?

Đạo diễn NSƯT Triệu Trung Kiên. Ảnh nvcc

Đạo diễn Triệu Trung Kiên: Sự phân công trong xã hội luôn diễn ra một cách tự nhiên, mỗi người sẽ chọn cho mình một vị trí và chỗ đứng trong xã hội, thường sẽ có người chọn theo mục đích tính toán, nhưng có những người lại chọn theo trái tim, tôi là một trong những người chọn theo trái tim. Tôi yêu nghệ thuật đó, cảm thấy thích thú khi được làm nó.

Tôi nghĩ nếu ai cũng chọn cho mình một màu đất thuận lợi nhất, dễ dàng nhất thì chắc chắn những nơi khó khăn nó đã mất dấu vết trong cuộc sống. Sức sống của nghệ thuật cải lương đó là dành cho những người yêu nghệ thuật cải lương làm nghề với tâm huyết của mình, phải làm được và cho nó sống được với nghề, vậy nó mới có thể tồn tại. Tôi nghĩ, khi một ai đó làm việc bằng tất cả tâm huyết và sự yêu thích của mình thì ở bất cứ địa hạt nào, khó khăn đến mấy cũng có thể gặt hái được những thành công cho mình.

- Nghệ thuật truyền thống nói chung và cải lương nói riêng đang đứng trước nhiều gian nan bởi nỗi lo cố hữu đó chính là nguồn khán giả. Vậy, anh có kế hoạch gì để công chúng yêu và thích xem loại hình nghệ thuật này hơn không?

Việc công chúng dần xa dời nghệ thuật truyền thống là một quy luật tất yếu mà không chỉ diễn ra ở Việt Nam mà nó diễn ra ở tất cả các quốc gia trên thế giới. Thông qua những vở diễn của chúng tôi trong khoảng thời gian 5 - 7 năm gần đây, với những vở diễn của Nhà hát cải lương Việt Nam cũng như của tôi dàn dựng cho các đơn vị khác, những người nghệ sĩ cũng đã rất cố gắng và tâm huyết để phô diễn được những cái hay, cái đẹp của nghệ thuật cải lương mà nhiều khi nó đã bị khỏa lấp đi bởi những lý do khác của cuộc sống.

Một cảnh trong vở “Linh khí trời nam” do NSƯT Triệu Trung Kiên làm đạo diễn. Ảnh: Báo Đại đoàn kết.

Hiện nay, khán giả vẫn đang trông chờ mỗi lần chúng tôi có những tác phẩm mới thì họ đều đến và thưởn thức. Điều này chứng tỏ rằng, thực sự nghệ thuật cải lương vẫn có sức sống chứ không phải là không, nhưng để làm cho nó trở lại, ngày càng thu hút khán giả thì là cả một nỗ lực rất lớn của không chỉ một vài người, mà còn của rất nhiều người, phải có được sự hợp lực của nhiều ban ngành trong xã hội, của các cơ quan, các cấp lãnh đạo. Bên cạnh đó, bản thân khán giả cũng nên mở lòng để đón nhận nó.

- Có một hướng đi hiện nay của đơn vị nghệ thuật đó là làm mới các tác phẩm truyền thống để có thể thích nghi với xu thế của xã hội. Là người đã dàn dựng nhiều vở diễn, anh nghĩ sao về xu hướng này?

Cái đó nên làm, muốn để cho nghệ thuật truyền thống có chỗ đứng trong xã hội hiện đại thì phải hướng nghệ thuật truyền thống thỏa mãn phần nào đó những tiêu chí và đòi hỏi của khán giả hiện đại. Nhưng không có nghĩa là ta sẽ biến nó thành một loại hình nghệ thuật lai tạp nào đó. Trước đây nghĩ rằng cải lương có bản chất là đổi mới, muốn đổi mới thế nào cũng được, cũng không ra được khỏi quỹ đạo.

Nhưng như Tuồng, Chèo mà đổi mới quá đà thì sẽ mất đi những giá trị của nghệ thuật truyền thống của nó. Nhưng không đổi mới không được, theo quan điểm của tôi là như vậy, kể cả Tuồng và Chèo cũng cần phải đổi mới, nhưng đổi mức như thế nào và đổi mới tới mức độ nào thì lại là một sự tính toán rất tinh tế của những người làm nghề.

- Nhiều người nói, cải lương thường nhận được sự quan tâm của khán giả miền Nam. Nhưng trong những năm trở lại đây, dấu ấn cải lương đất Bắc cũng đang dần tạo nên những ấn tượng đặc biệt thông qua các vở diễn của Nhà hát Cải lương Việt Nam. Anh có nhận xét gì về sự khác nhau giữa khán giả miền Bắc và miền Nam?

Khán giả hai miền do có hai không gian lịch sử phát triển khác nhau cho nên sẽ có những thị hiếu thưởng thức nghệ thuật khác nhau. Cải lương miền Nam đã từng có những thời kì cực thịnh, nhưng cho đến thời điểm này có thể nói đang rơi vào trạng thái khủng hoảng trầm trọng nhất từ trước tới nay. Trong khi đó thì cải lương Bắc lại có những dấu hiệu, điểm sáng mà ở đây khán giả và đồng nghiệp đều thừa nhận điều đó.

Thực ra khán giả 2 miền Nam Bắc có những gu thưởng thức nghệ thuật khác nhau, nhưng gu thưởng thức của khán giả hiện đại của 2 miền thì đang dường như có chung một quan điểm giống nhau. Tất nhiên là cũng có dấu ấn văn hóa của từng miền, nhưng nó đã gần nhau hơn. Hiện nay, các bạn trẻ có đưa cải lương vào một số tiết mục biểu diễn trong chương trình truyền hình thực tế như: Gương mặt thân quen, hay Chuông vàng vọng cổ...

- Vậy, theo anh đây có phải là một tín hiệu vui cho nghệ thuật cải lương đến gần hơn với khán giả?

Cái này thì phải rất thấu đáo. Nói vui là có vui. Bởi vì những nhân tố của sân khấu cải lương đã trở lại với sân khấu giải trí. Tuy nhiên, vui ở đó thôi nhưng cũng nên đánh giá một cách thấu đáo rằng các chương trình đó không phải chương trình nào cũng giống nhau, món ăn phải được thay đổi thường xuyên, người ta chán ăn món ăn quốc tế hóa rồi thì phải quay lại với các món ăn dân tộc.

Đây có lẽ cũng chỉ là sự thay đổi ở khẩu vị mà thôi. Tuy nhiên đây cũng là một dấu hiệu đáng mừng vì khẩu vị của họ đã quay lại với nghệ thuật truyền thống, nhưng để nói rằng đó là cứu cánh cho nghệ thuật truyền thống thì tôi nghĩ là không có hi vọng. Cho nên chúng ta cũng nên nhìn nhận tốt đẹp về điều này mà đón nhận những yếu tố tích cực của nó vì dù sao nó cũng làm cho khán giả truyền hình thấy thích thú và yêu hơn những giá trị truyền thống mà trước đây họ không để ý đến.

Xin cảm ơn anh và chúc anh sức khỏe, thành công!

Phương Bùi