Muốn thu hút nhân tài: Phải trao tính tự chủ cho người đứng đầu

Theo PGS- TS Nguyễn Thanh Hải: Công tác tuyển chọn, sắp xếp cán bộ theo đúng với năng lực, chuyên môn đã được đào tạo là một chủ trương hết sức quan trọng về công tác tổ chức của Đảng. Sinh thời, Bác Hồ đã nói:  “Yếu tố con người là quan trọng nhất trong mọi hoạt động”. Vì vậy, để thực sự thu hút được những cán bộ hội tụ đủ các yếu tố tâm, tài thời gian qua, Đảng đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết. Các cơ quan quản lý nhà nước cũng đã cụ thể hóa bằng  việc ban hành các văn bản hướng dẫn về quy trình, quy chế tuyển dụng theo hướng công khai, minh bạch. Thậm chí, nhiều nơi còn ban hành cả chính sách, cơ chế cụ thể để trọng dụng nhân tài. Như vừa qua, thành phố Cần Thơ đã ban hành nhiều chính sách cho cán bộ giỏi về địa phương làm việc bằng việc sắp xếp nhà ở công vụ và hỗ trợ tài chính để an cư. Còn ở thành phố HCM ngoài tạo điều kiện về ăn ở tốt cho cán bộ còn đưa ra mức lương rất cao. Nếu thực hiện được, đây là một bước tiến về trọng dụng nhân tài.

56203

Công tác cán bộ, thời gian qua thực sự đã có sự chuyển biến về chất, song vẫn còn những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Cụ thể là sự cào bằng trong tuyển dụng. Theo quy định cử nhân cứ tốt nghiệp bằng ưu là ưu tiên sử dụng trong các cơ quan. Nhưng bằng ưu của trường công danh tiếng khác bằng ưu của một số trường dân lập. Ngoài ra đã tuyển dụng vào vị trí nào thì người được tuyển dụng phải giỏi về chuyên môn ở lĩnh vực đó, nếu không sẽ cho kết  quả ngược. Vì vậy, để chủ trương của Đảng đi vào cuộc sống  hơn nữa phải khắc phục những tồn tại, yếu kém nhằm phát huy được sự công bằng, tính hiệu quả trong khâu tuyển dụng cán bộ.

Vậy để nâng cao hơn nữa chính sách sử dụng nhân tài, theo bà chúng ta phải làm gì?

Tôi cho rằng mấu chốt có tính chất bước ngoặt là phải tạo ra được sự tự chủ (tự chủ về tài chính, tự chủ về tuyển dụng, tự chủ về bổ nhiệm) cho thủ trưởng, người đứng đầu cơ quan, đơn vị. Tất nhiên, chúng ta đề cao vai trò của người đứng đầu, song đi kèm là phải có cơ chế ràng buộc trách nhiệm của người đứng đầu. Ví dụ, cơ quan A, cấp trên đã giao gần như toàn quyền cho người đứng đầu từ tài chính, tổ chức nhân sự đến bổ nhiệm cán bộ nhằm hoàn thành các nhiệm vụ mà cấp trên giao. Song, nếu cơ quan đó không hoàn thành nhiệm vụ, thì cấp trên sẽ truy cứu trách nhiệm của người đứng đầu. Anh sử dụng con người thế nào, sắp xếp đúng năng lực, vị trí, sở trường chưa? Hay lại lựa chọn ê- kíp... Làm như thế vừa dễ truy cứu trách nhiệm cá nhân người đứng đầu, vừa tránh sự độc đoán của người đứng đầu.

Nhiều người cho rằng nếu trao quyền tự chủ cho người đứng đầu ở những đơn vị cơ sở sẽ dễ dẫn đến tiêu cực. Tôi nghĩ cũng có thể có, song khi đã trao trách nhiệm cho người đứng đầu buộc họ phải sử dụng những người đủ tâm, đủ tầm để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nghĩa là cấp trên không cần hỏi về quy trình bổ nhiệm cán bộ đơn vị mình đã giao tự chủ. Quy trình bổ nhiệm đã có pháp luật điều chỉnh. Thủ trưởng cơ quan cứ theo luật mà làm.

Nghĩa là như kiểu cấp trên giao cho thủ trưởng cơ quan A phải tiến hành làm một cung đường dài 30 km. Và trong vòng 3 tháng phải thi công xong nhưng đảm bảo chất lượng, tiến độ. Còn làm thế nào, sử dụng, thuê ai tùy anh miễn đúng luật.

Đúng như vậy. Người đứng đầu đã có trong tay nhiệm vụ cấp trên giao. Anh phải tự cân đối về sử dụng nguồn nhân lực thế nào vừa để phù hợp với tiềm lực tài chính của dự án, vừa đảm bảo thi công để hoàn thành cung đường đúng tiến độ. Đúng đến thời điểm phải xong, cấp trên đến kiểm tra kết quả. Nếu cung đường đó thực hiện đúng tiến độ, chất lượng tốt chứng tỏ người đứng đầu đơn vị mà cấp trên giao thi công tuyến đường đã có cách tuyển dụng, bố trí, sắp xếp nguồn nhân lực khoa học, sử dụng đồng vốn minh bạch. Thế nên, nếu anh sử dụng những người “lởm khởm”  vào làm việc sao có thể hoàn thành nhiệm vụ cấp trên giao. Tự chủ có cái hay như vậy, chứ không nên hiểu sâu nghĩa tiêu cực.

56205

Đại biểu QH Nguyễn Thị Quyết Tâm, Chủ tịch HĐND Tp. Hồ Chí Minh từng nói: Về cơ bản quy định, quy trình công tác cán bộ hiện nay rất chuẩn, nhưng chính cách triển khai khá cứng đôi khi đã làm thiêu đốt nhân tài. Ví dụ, muốn được cấp trưởng phải kinh qua cấp phó; rồi phải nằm trong cơ cấu ... Điều này là không cần thiết. Bởi xét cho cùng hiệu quả công việc mà anh tạo ra khi đảm nhiệm chức vụ đó thế nào mới quan trọng. Bà đánh giá thế nào?

Cái này theo tôi rất đúng. Ví như lúc trước tôi đề cập muốn đổi mới công tác cán bộ cụ thể là quy trình bổ nhiệm, sử dụng, tuyển dụng cần phải nêu cao tinh thần tự chủ cho người đứng đầu đơn vị. Nhưng thực tế, tính tự chủ đó lâu nay đang vướng phải nhiều chế định, chế tài. Ví dụ, đồng chí A năm nay vì có nhiều thành tích trong công việc đủ để đạt danh hiệu chiến sỹ thi đua cấp bộ, nhưng khi đưa ra hội đồng, đồng chí A lại vướng vì không phải là chiến sỹ thi đua cấp cơ sở trong vòng 3 năm liên tục. Thành ra phải chọn người có đủ 3 năm là chiến sỹ thi đua cơ sở. Bởi thế, trong khâu bổ nhiệm cán bộ tôi nghĩ lấy năng lực chuyên môn và đạo đức làm đầu để cho những kết quả tốt nhất điều đó mới là cái cần và đủ. Việc Bộ GT- VT đưa ra mô hình thi tuyển cán bộ và mới đây Thủ tướng đã giao cho Bộ Nội vụ xây dựng quy chế, thí điểm mô hình thi tuyển, xét tuyển cán bộ, tôi tin sẽ thổi luồng gió mới vào việc tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ, công chức hiện nay. Vừa rồi tôi có đi Nhật Bản và tại đây mắt thấy, tai nghe rất nhiều về vấn đề tuyển dụng đáng để chúng ta tham khảo.

Cụ thể là gì thưa bà?

Ví dụ như trách nhiệm người đứng đầu. Người ta rất đề cao vấn đề đánh giá kỷ luật, khen thưởng đối với đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên, họ đề ra quy chế người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá, bình bầu cán bộ do mình quản lý. Họ có quy chế rất rõ ràng, sau khi cơ quan, đơn vị tiến hành bình xét, đánh giá cán bộ, nhân viên xong, kết quả chưa được phê duyệt ngay mà dành thời gian đến 2 tuần để những cán bộ, nhân viên trong cơ quan, đơn vị được  đánh giá có thể khiếu kiện lên cấp trên của thủ trưởng cơ quan về việc đánh  giá đó có chuẩn, có công bằng không. Nếu những khiếu kiện đó là đúng, các cơ quan chức trách sẽ xem xét trách nhiệm người đứng đầu ngay. Tất cả đều dân chủ, minh bạch dựa trên sự thượng tôn của pháp luật.

Khâu tuyển chọn cán bộ cho bộ máy nhà nước được giao cho Công vụ quốc gia Nhật Bản hay còn gọi là Hội đồng Công chức quốc gia. Hội đồng này có quyền ban hành quy trình chọn, thẩm định, bổ nhiệm cán bộ cho quốc gia. Và chịu trách nhiệm trước luật pháp về những vấn đề cán bộ của mình. Cụ thể, như tuyển công chức cho ngành công an. Thông thường ở nước ta và một số quốc gia, phải những người làm trong lực lượng công an mới có thể tuyển dụng, nhưng ở Nhật đều do hội đồng này tuyển. Theo Hội đồng Công chức quốc gia Nhật Bản, khi tuyển công chức, cán bộ cho ngành nào thì đều có những hội đồng tư vấn độc lập hiểu biết rất rõ về ngành đó đứng ra lựa chọn. Bộ Công an hay các bộ, ngành không được phép can thiệp vào công việc tuyển chọn của hội đồng. Hay, dở sau khi tuyển dụng, hội đồng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về công việc của mình.

Lê Hà
(Thực hiện)