Xử lý hành vi để đất trống khi giải quyết hồ sơ sử dụng đất

Để tháo gỡ khó khăn nói trên, Sở TNMT TP.HCM đã kiến nghị Bộ TNMT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) hướng dẫn làm rõ hành vi người sử dụng đất để đất trống, không sử dụng, bỏ hoang, không khai thác hết diện tích được giao có được coi là hành vi vi phạm đất đai hay không, có là căn cứ để thu hồi đất không, nếu có thì xử lý theo điều, khoản nào của pháp luật.

Một khu đất làm dự án bỏ trống nhiều năm nay tại thành phố Thủ Đức, TP.HCM.

Trường hợp không áp dụng theo các quy định pháp luật hiện hành, theo Sở TNMT TP.HCM, để thực hiện đúng quy định pháp luật và Nghị quyết số 98 ngày 26/6/2024 của Chính phủ về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, cần bổ sung quy định “hành vi gây lãng phí trong quản lý, khai thác, sử dụng đất” (như để đất trống, không sử dụng, bỏ hoang, không khai thác hết diện tích được giao...) vào Nghị định quy định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và bổ sung thêm trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai theo Điều 81 Luật Đất đai năm 2024.

Báo cáo của Sở TNMT TP.HCM cho thấy, Điều 31, Điều 81 Luật Đất đai 2024 quy định người sử dụng đất có nghĩa vụ sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất… cũng như việc thu hồi đất do sử dụng không đúng mục đích đã được nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi sử dụng đất không đúng mục đích mà tiếp tục vi phạm…

Đồng thời, Luật Đất đai 2024 cũng quy định việc thu hồi đất trong trường hợp thực hiện dự án đầu tư mà đất không được sử dụng trong 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa hoặc tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư.

Trong quá trình giải quyết hồ sơ đăng ký đất đai, gia hạn sử dụng đất, Sở TNMT TP.HCM nhận thấy có nhiều trường hợp người sử dụng đất để đất trống, không sử dụng, mặc dù vẫn thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước nhưng không thực hiện đúng theo mục đích được giao đất, thuê đất, gây lãng phí tài nguyên đất đai.

Thực tế áp dụng pháp luật, Sở TNMT TP.HCM không có cơ sở để xử lý hành vi vi phạm pháp luật theo Nghị định 123 ngày 4/10/2024 của Chính Phủ quy định về hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, do đó không có cơ sở thu hồi đất theo khoản 1 Điều 81 và khoản 2 Điều 82 Luật Đất đai năm 2024. Các trường hợp này đề nghị công nhận quyền sử dụng đất hoặc gia hạn sử dụng đất do hết thời hạn sử dụng đất mà không phải để thực hiện dự án đầu tư nên không thuộc trường hợp áp dụng theo khoản 8 Điều 81 Luật Đất đai năm 2024.

Trong khi đó, theo khoản 2 Điều 47 Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013 quy định: Cơ quan, tổ chức được giao quản lý, sử dụng đất có trách nhiệm tổ chức kiểm tra, thanh tra việc quản lý, sử dụng đất; phát hiện và xử lý theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền xử lý các hành vi sử dụng đất không đúng mục đích, các hành vi gây lãng phí đất.

Mặt khác, Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Chỉ thị số 27 ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí ban hành kèm Nghị quyết số 98 ngày 26/6/2024 của Chính phủ cũng xác định rõ nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trong đó tập trung vào các lĩnh vực dễ xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực như đấu thầu, đấu giá, quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên, tín dụng, quản lý tài sản công, đầu tư công, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp.