Viên chức được góp vốn, quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục

So với Luật Viên chức 2010, Luật Viên chức 2025 có sự thay đổi lớn về quyền của viên chức trong hoạt động nghề nghiệp và kinh doanh. Theo đó, viên chức được được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu pháp luật về ngành, lĩnh vực không cấm, bảo đảm không xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, không trái với thỏa thuận tại hợp đồng làm việc và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật về ngành, lĩnh vực có quy định khác.

Việc mở rộng quyền này đi kèm với yêu cầu không xung đột lợi ích và tuân thủ pháp luật về phòng, chống tham nhũng, tạo sự khác biệt rõ rệt so với luật hiện hành.

Báo cáo giải trình trước Quốc hội, Chính phủ cho rằng, việc cho phép viên chức ký kết hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ để thực hiện hoạt động nghề nghiệp là nhằm thể chế hóa chủ trương liên thông nguồn nhân lực giữa khu vực công và khu vực tư, tạo điều kiện để viên chức tăng thu nhập chính đáng bằng hoạt động nghề nghiệp của mình.

Đồng thời, cho phép viên chức được thực hiện ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ nếu trong trường hợp pháp luật chuyên ngành không cấm.

Luật Viên chức 2025 sửa đổi nhiều nhiệm vụ, quyền hạn của viên chức. Ảnh: VGP

Dự thảo Luật được thông qua quy định theo hướng bảo đảm quyền lợi của đội ngũ, xây dựng cơ chế chống xung đột lợi ích thông qua thỏa thuận tại hợp đồng làm việc và không được trái với quy định của pháp luật về phòng chống tham nhũng, pháp luật chuyên ngành.

Đồng thời quy định rõ viên chức có trách nhiệm hoàn thành nhiệm vụ tại đơn vị mới được thực hiện hoạt động nghề nghiệp ở bên ngoài; đối với viên chức quản lý phải được sự đồng ý của cơ quan quản lý đơn vị sự nghiệp công lập.

Về tuyển dụng viên chức, Luật được thông qua quy định cụ thể việc tuyển dụng thực hiện bằng hình thi tuyển và xét tuyển công khai. Riêng hình thức xét tuyển được thực hiện với các đối tượng cụ thể, giao Chính phủ quy định theo từng nhóm để bảo đảm phù hợp với thực tế từng giai đoạn, đồng thời tránh bỏ sót đối tượng.

Ngoài 2 hình thức thi tuyển và xét tuyển, Luật cũng quy định việc tiếp nhận đối với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, năng khiếu đặc biệt, người có kinh nghiệm phù hợp để thể chế hóa chủ trương thu hút, trọng dụng nhân tài. Tiêu chí cụ thể, phương thức tổ chức thi tuyển, xét tuyển sẽ do Chính phủ quy định để bảo đảm phù hợp với từng ngành, nghề, lĩnh vực hoạt động.

Đối với những người đang là cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương trong Quân đội nhân dân, công an nhân dân, tổ chức cơ yếu nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện của vị trí việc làm sẽ thực hiện hình thức điều động theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền để bảo đảm không phát sinh thủ tục hành chính.

Về hợp đồng làm việc với viên chức, theo Chính phủ, hợp đồng làm việc là loại hợp đồng đặc thù của hợp đồng lao động, được ký kết giữa các chủ thể đặc biệt và có các quy định khác so với hợp đồng lao động. Do đó, Chính phủ đề nghị giữ quy định về hợp đồng làm việc đối với viên chức tại dự thảo Luật để phân biệt giữa viên chức làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập và khu vực tư, làm cơ sở cho Chính phủ quy định chi tiết.

Đồng thời, dự thảo Luật bổ sung hình thức hợp đồng không xác định thời hạn để giải quyết khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn thực hiện, giảm thủ tục hành chính, không bắt buộc phải ký lại hợp đồng sau thời hạn nhất định, bảo đảm thống nhất với quy định của Bộ luật Lao động hiện hành.

Quy định cụ thể về từng loại hợp đồng, các đối tượng tương ứng với từng loại hợp đồng sẽ do Chính phủ quy định chi tiết để phù hợp với từng đối tượng, ngành nghề khác nhau trong các lĩnh vực hoạt động nghề nghiệp.

Báo cáo của Chính phủ cũng cho biết, có ý kiến cho rằng người lao động tại các cơ quan báo chí (đơn vị sự nghiệp công lập) cũng là viên chức nhưng chưa được công nhận dẫn đến việc thiếu công bằng so với một số lĩnh vực.

Chính phủ lý giải, theo quy định hiện hành thì người công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập được tuyển dụng theo quy định của pháp luật và ký kết hợp đồng làm việc là viên chức. Đối với một số trường hợp người làm việc tại cơ quan báo chí của các Hội đặc thù do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ thì thuộc đối tượng được áp dụng chế độ, chính sách như viên chức mà không phải là viên chức do tính chất đặc thù của cơ quan chủ quản hoạt động theo quy định của pháp luật về hội.