Trịnh Công Sơn: Nghe để ngẫm cuộc đời

	Hồng Nhung lần đầu đứng chung sân khấu với Khánh Ly
	Triển lãm “Khói trời mênh mông”
	14 năm nhớ Trịnh Công Sơn' thu hút hàng ngàn người Thủ đô
	14 năm nhớ Trịnh Công Sơn
	Công bố giấy xác nhận Trịnh Công Sơn cho phép Khánh Ly sử dụng nhạc phẩm của ông

Thông điệp từ hơn 600 bản tình ca

Trước khi rời cõi tạm, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại cho đời hơn 600 bản tình ca với nhiều thể loại khác nhau, nhưng chủ yếu là dòng nhạc nhẹ trữ tình lãng mạn. Có thể nói, hầu như những ca khúc do ông sáng tác đều xoáy sâu vào thân phận con người. Khi cất lên lời ca, người ta tìm thấy bóng dáng của cuộc đời mình trong đó. Chỉ cần cất lên ca đầu tiên thôi cũng cảm nhận được ông viết từ gan ruột, hay nói đúng hơn là viết từ triết lý vốn sống từ tâm hồn nhạc sĩ. “Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi/ để một mai tôi vươn hình hài lớn dậy/ ôi cát bụi tuyệt vời/ mặt trời soi một chốn kiếp chơi” (Cát bụi)

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Có những bài ca với tiết tấu rộn ràng sôi động, nhưng nó như một lời hiệu triệu mời gọi tha thiết cộng đồng, không phân biệt đẳng cấp, tôn giáo, nam nữ, giàu nghèo, hãy nắm tay nhau xây dựng đất nước phồn thịnh, hướng tới tương lai tươi sáng của dân tộc. “Rừng núi giang tay nối lại biển xa/ ta đi vòng tay lớn mãi để nối sơn hà/ mặt đất bao la/ anh em ta về/ gặp nhau mừng như bão táp, quay cuồng trời rộng/ bàn tay ta nắm quay tròn một vòng Việt Nam”.

Sự tài hoa của nhạc sĩ họ Trịnh không chỉ thể hiện ở độ sắc sảo của ca từ, mà thể hiện ở tính cộng đồng rộng rãi. Bằng tài năng âm nhạc, ông đã lôi cuốn cả cộng đồng siết chặt tay vì quyền sống con người bằng những ca từ luôn nóng hổi và không bao giờ phôi phai theo dòng chảy thời gian. “Dòng máu nối con tim đồng loại/ dù tình người trong ngày mới/ thành phố nối phương xa vời vợi”. Có những bài ca đưa vào danh sách “những bài ca bất tử”.

Đỉnh cao của những bài ca ấy là ca khúc Diễm xưa. Hầu hết thế hệ người Việt sinh trong thời chiến, không ai là không thuộc ca khúc này. Thế hệ sinh sau ngày giải phóng đến cuối thập kỷ 80 của thế kỷ trước cũng nhiều người thích ca khúc Diễm xưa. Mỗi khi lời ca cất lên, một cảm giác buồn man mác trong lòng nhớ về kỷ niệm một thời phiêu lãng, hoặc nhớ về mối tình đẹp đã đi qua trong đời. Nhưng đó chưa phải là điểm mấu chốt của bài hát, mà chính là thông điệp “sống chậm”, mặc dù những ca từ không hề có chữ “sống chậm”. Đó chính là nét độc đáo của nhạc Trịnh không hòa lẫn với nhạc sĩ khác. “Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ/ Dài tay em mấy thuở mắt xanh xao/Nghe lá thu mưa reo mòn gót nhỏ/ Đường dài hun hút cho mắt thêm sâu”.

Để lại cho đời hơn 600 bản nhạc Việt với nhiều thể loại khác nhau - đó là một công trình âm nhạc đồ sộ của một nhạc sĩ tài danh, nhưng điều làm cho các thế hệ người Việt nhớ mãi về ông là “linh hồn” trong mỗi ca khúc. Nhạc sĩ Hoàng Lương ở Vũng Tàu nhận xét: “Mỗi lần hát nhạc Trịnh, mình như tìm thấy mình trong đó. Nghe nhạc Trịnh khiến người ta sống chậm lại, nhân ái hơn, ngẫm nghĩ việc mình làm để sống tốt hơn, có trách nhiệm hơn. Đó là trục thông điệp mà không một nhạc sĩ nào làm được. Chính vì thế trong những quán cà phê, người ta vẫn nghe nhạc Trịnh. Nghe để ngẫm về cuộc đời”.

Đồng điệu thơ và nhạc

Khi Trịnh Công Sơn qua đời, có nhiều cuộc hội thảo về thơ và nhạc của ông. Người ta tổng kết rằng, 40 năm cầm bút sáng tác của ông là sự giao cảm giữa âm thanh và ngôn ngữ. Cuộn gói tất cả trong tâm hồn ông là thân phận của mỗi con người, mỗi cuộc đời với đầy ắp sự trải nghiệm. Ở góc cạnh riêng tư, ông có thể chạm đến ngõ ngách sâu nhất của trái tim đa cảm. “Nắng có hồng bằng đôi môi em/Mưa có buồn bằng đôi mắt em/Tóc em từng sợi nhỏ/Rớt xuống đời làm sóng lênh đênh” (Như cánh vạc bay). Ở góc độ tập thể, ông có thể hiệu triệu được những con tim khối óc trên mội miền Tổ quốc.

Ngày còn sống, giới nhạc sĩ còn biết Trịnh với tư cách là một nhà thơ tình lãng mạn. Ông sáng tác hàng trăm bài thơ, trong đó có cả những bài thơ viết còn dở trước khi nhắm mắt. Ông có lối viết “độc lạ” thể hiện sự linh hoạt của thể thơ tự do. Trong bài thơ “Như cánh vạc bay” có đoạn: “Gió sẽ mừng vì tóc em bay/Cho mây hờn ngủ quên trên vai/Vai em gầy guộc nhỏ/Như cánh vạc về chốn xa xôi”. Đây là thể thơ ngắt quãng theo kiểu “7 xen 5 chữ, 5 xen 7 chữ”. Chính sự độc đáo đó đã tạo tiền đề để ra đời một khúc ca hoàn chỉnh, được nhiều người mến mộ.

Trong sự nghiệp sáng tác của nhạc sĩ họ Trịnh, có những bài hát chỉ nghe đã khóc. Đó là những bài hát được đánh giá trên cả tài năng đúng như tên của bài hát “Huyền thoại mẹ”. “Đêm chong đèn ngồi nhớ lại từng câu chuyện ngày xưa, mẹ về đứng dưới mưa/ che từng căn hầm nhỏ/ ngăn từng bước chân thù/ mẹ là gió uốn quanh/ che đời con phiền muộn/ mẹ chìm dưới gian nan”

Người dân Thủ đô thầm cảm ơn nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mình hiểu hơn về mảnh đất văn hiến ngàn năm. Để rồi mỗi lần người Hà Nội đi xa vẫn không bao giờ quên nơi chôn nhau cắt rốn. Chỉ cần hát câu đầu tiên thôi người ta cũng hiểu đó là Hà Nội với mùa thu vàng lãng mạn, với con người lịch lãm kiêu sa, với những nét đẹp cổ kính: “Hà Nội mùa thu/Cây cơm nguội vàng/Cây bàng lá đỏ/Nằm kề bên nhau/Phố xưa nhà cổ/Mái ngói thâm nâu…”(Nhớ mùa thu Hà Nội).

Trong cuộc đời và sự nghiệp của Trịnh Công Sơn, những “bóng hoa” đi qua cuộc đời ông cũng lãng mạn như giai điệu bài hát. Và đó chính là chất xúc tác, là sự chắp cánh để ông thăng hoa thành những bài ca để đời. Thế gian sẽ không bao giờ quên ông. Thế hệ văn nghệ sĩ cả nước sẽ nhớ mãi ông. Những ca khúc mà ông để lại sẽ vang mãi trong lòng khán giả và sẽ lưu truyền mãi mãi cho thế hệ mai sau.

Mai Thắng