Số hóa công tác lễ hội ở Thủ đô

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, trên địa bàn thành phố có hơn 1.500 lễ hội, trong đó phần lớn diễn ra vào đầu năm. Ông Bùi Minh Hoàng, Trưởng phòng Xây dựng Nếp sống văn hóa và Gia đình (Sở Văn hóa - Thể thao Hà Nội) cho biết: Năm 2024, thành phố có tổng số 1.661 lễ hội được đăng ký tổ chức. Năm 2025, có 1.504 lễ hội được đăng ký.

Lễ hội đền Sái tại xã Thụy Lâm (huyện Đông Anh).

Cho đến thời điểm hiện tại, nhiều lễ hội truyền thống lớn có sức hút hàng vạn người đã và đang được tổ chức như: Lễ hội kỷ niệm 236 năm Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (quận Đống Đa); lễ hội chùa Hương (huyện Mỹ Đức); lễ hội Gióng đền Sóc (huyện Sóc Sơn); lễ hội Hai Bà Trưng (huyện Mê Linh); lễ hội Cổ Loa và lễ hội đền Sái (huyện Đông Anh); lễ hội đền Và (thị xã Sơn Tây); lễ hội Tản viên Sơn Thánh (huyện Ba Vì); lễ hội Bia Bà (quận Hà Đông)…

Lễ hội đền Sái tại xã Thụy Lâm (huyện Đông Anh) đã gây ấn tượng mạnh với nghi thức cốt lõi - tục "rước vua giả" - thu hút đông đảo người dân và khách tham quan. Đoàn rước di chuyển từ đình làng Thụy Lôi đến đền Sái, vượt qua chặng đường khoảng vài cây số trong bầu không khí tưng bừng, sôi động, tạo nên niềm phấn khởi đặc trưng của những ngày đầu xuân

Không khí náo nhiệt với tiếng reo hò vang dội khi hàng nghìn người tụ tập quanh đoàn rước trang nghiêm của kiệu vua, chúa và võng lọng quan. Nghi lễ này được thực hiện nhằm tôn vinh và tưởng nhớ công đức vua An Dương Vương - người đã cho xây dựng thành Cổ Loa thuở xa xưa.

Trong khi đó, Lễ hội Gióng đền Sóc là một trong những lễ hội lớn và quan trọng bậc nhất trong văn hóa tín ngưỡng của người dân huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung

Mùa lễ hội năm nào Khu di tích Quốc gia đặc biệt đền Sóc cũng thu hút hàng chục vạn người dân, phật tử từ khắp nơi tụ hội.

Lễ hội đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) vinh danh là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại. Lễ hội tưởng nhớ và tri ân công đức của Đức Thánh Gióng - người có công dẹp giặc đem lại thái bình cho dân tộc Việt Nam.

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Lương Đức Thắng đánh giá, công tác quản lý và tổ chức lễ hội tại các địa phương ngày càng đi vào nền nếp. Nhiều "điểm nóng" đã dần hạ nhiệt, đẩy lùi tiêu cực, đặc biệt tại các lễ hội lớn như chùa Hương, hội Lim, hội Gióng đền Sóc, Lễ hội khai ấn đền Trần...

Có được chuyển biến này nhờ hàng loạt giải pháp đảm bảo an toàn, lành mạnh, văn minh lễ hội đã được chính quyền các địa phương, Ban Quản lý di tích, Ban Tổ chức lễ hội triển khai nghiêm túc theo quy định.

Trong bối cảnh hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội truyền thống đứng trước những tác động của quá trình đô thị hoá đã dẫn đến thay đổi lớn trong lối sống của người dân và tác động không nhỏ tới không gian thực hành di sản.

Thực hiện Chương trình 06 của Thành ủy Hà Nội "Phát triển văn hóa xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch văn minh giai đoạn 2021 - 2025" và Nghị quyết 09-NQ/TU về phát triển công nghiệp văn hóa, thành phố Hà Nội luôn quan tâm đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.

Điểm sáng trong bức tranh lễ hội những năm gần đây là sự chuyển biến rõ nét trong việc tôn vinh và lan tỏa các giá trị bản sắc văn hóa truyền thống. Năm 2023, nghi thức rước kiệu Đức Thánh Láng tại Hội chùa Láng đã được phục dựng sau 70 năm gián đoạn, thu hút hàng vạn người tham gia, tạo nên khối đại đoàn kết giữa các cộng đồng và góp phần làm sống lại nghi thức sinh hoạt văn hóa của người dân vùng đất phía Tây kinh thành Thăng Long xưa.

Nhiều lễ hội vẫn giữ nguyên được truyền thống giao hảo, kết chạ có từ hàng trăm năm như Hội đình Chèm (quận Bắc Từ Liêm), Hội năm làng Mọc (quận Thanh Xuân), và Lễ hội kết chạ Phú Mỹ - Kiều Mai (quận Nam Từ Liêm).

Đây không chỉ là hoạt động văn hóa mà còn là cầu nối tinh thần giữa các thế hệ, góp phần giáo dục nhân cách và đạo đức, như trường hợp Hội thề Trung Hiếu đền Đồng Cổ (quận Tây Hồ) đã duy trì giá trị suốt hơn hai thế kỷ.

Song song với việc bảo tồn giá trị truyền thống, công tác ứng dụng chuyển đổi số tại các lễ hội đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Mùa lễ hội Xuân Ất Tỵ 2025 đã chứng kiến nhiều đổi mới ấn tượng nhờ ứng dụng công nghệ.

Tại chùa Hương, Ban Tổ chức lễ hội đã số hóa các dịch vụ thông qua việc sử dụng vé điện tử tích hợp phí thắng cảnh, dịch vụ thuyền, đò thông qua mã QR. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho du khách mà còn góp phần đẩy lùi tình trạng cò mồi, nâng giá dịch vụ.

Tại phủ Tây Hồ, quận Tây Hồ cũng đã áp dụng công nghệ số trong dịch vụ trông giữ xe, bán hàng, hướng tới việc không dùng tiền mặt. Du khách chỉ cần sử dụng mã quét QR để thanh toán, tìm hiểu thông tin về giá trị lịch sử tại di tích, giúp Ban Quản lý kiểm soát được lượng du khách, quản lý giá dịch vụ và nguồn thu hiệu quả

Cụm di tích đình - chùa Hà (quận Cầu Giấy) cũng áp dụng mã QR trước cửa ra vào để người dân và du khách thuận tiện tìm hiểu thông tin về di tích và lễ hội.

Với sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, ngành và cộng đồng, lễ hội truyền thống Hà Nội không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh, kết nối cội nguồn mà còn trở thành nguồn tài nguyên quan trọng cho phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại mới.