Phong trào Xô Viết - Nghệ Tĩnh ở bến đò Rộ

(LĐTĐ) Nhiều bến đò ngang trên những dòng sông đã đi vào dĩ vãng, bởi sứ mạng vượt sông đưa người và hàng hóa giờ đã trao cho những cây cầu bê tông cốt thép. Bên cạnh những giá trị về giao thông, nhiều bến đò ngang còn là nơi ghi lại những dấu tích lịch sử theo thời gian. Bến đò Rộ ở xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An vẫn còn ẩn trong mình những giá trị lịch sử của một thời.
Phát huy hào khí tháng Tám xây dựng Thủ đô giàu đẹp Quyết định quan trọng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đưa cách mạng Việt Nam đến toàn thắng

Ghi dấu lịch sử trong Phong trào cách mạng 1930-1931

Vùng đất Thanh Chương, tỉnh Nghệ An nổi tiếng bởi sơn thủy, hữu tình, tuy nhiên, đây lại là vùng đất “tứ tắc”, bị che lấp bốn bề. Việc thông thương của nhân dân chủ yếu nhờ những bến đò ngang. Từ xưa, các bến đò ngoài việc là nơi giao thương, đây còn là những địa điểm ghi dấu lịch sử của vùng đất và con người Thanh Chương.

Bến đò Ba Nghè (sau này là bến đò Phuống, xã Thanh Giang) là nơi 3 lần đón các ông Nghè (Tiến sỹ) về quê vinh quy bái tổ. Bến đò Rạng, nơi ghi dấu ấn của ông Đội Cung cùng với cuộc binh biến Đô Lương vào đầu năm 1941. Bến đò Rộ, nơi ghi dấu ấn của cuộc biểu tình lớn nhất trong Phong trào Cách mạng 1930-1931, góp phần làm nên đỉnh cao Xô Viết Nghệ Tĩnh,...

Phong trào Xô Viết - Nghệ Tĩnh ở bến đò Rộ
Bến đò Rộ trước đây là đầu mối giao thông quan trọng bậc nhất của vùng Rộ, huyện Thanh Chương. Ảnh: Tư liệu

Bến đò Rộ nằm ở xóm Minh Đức, xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương. Trước kia, đây là tuyến giao thông quan trọng nối liền giữa vùng Rộ bên hữu ngạn với vùng tả ngạn sông Lam. Bến Rộ còn là đầu mối giao thông, từ đây có thể đi chuyển sang Lào.

Theo một số nhà nghiên cứu lịch sử địa phương, từ thời Minh Mạng (1820-1840) đến năm 1945, trung tâm hành chính của huyện Thanh Chương ở vùng Rộ (vùng đất nằm bên hữu ngạn sông Lam, cách Quốc lộ 46A một dòng sông). Nơi đây, có Huyện đường Thanh Chương, nhà lao, các cơ quan hành chính của chính quyền phong kiến cũ, tồn tại từ năm 1831 đến năm 1945. Tại đây, thực dân Pháp bố trí nhiều đồn bốt để bảo vệ Huyện đường Thanh Chương.

Sau cuộc biểu tình của nhân dân Thanh Chương vào ngày 1/5/1930 giành được thắng lợi, phong trào cách mạng nơi đây càng lên cao. Trước tình hình đó, thực dân Pháp tìm mọi cách để đàn áp phong trào. Không để cho thực dân Pháp thực hiện mưu đồ, Tỉnh ủy Nghệ An đã có chủ trương tổ chức các cuộc tổng biểu tình thị uy, biểu dương lực lượng. Trong không khí rạo rực tinh thần đấu tranh của công nhân và nông dân Nghệ Tĩnh, Huyện uỷ Thanh Chương đã quyết định tổ chức cuộc tổng biểu tình toàn huyện vào ngày 1/9/1930.

Để chuẩn bị cho tổng biểu tình, đêm 31/8/1930, các đội Tự vệ Đỏ canh gác các ngả đường, bến đò để cô lập Huyện đường Thanh Chương với các làng, xã. Truyền đơn được rải trên nhiều ngả đường. Cờ đỏ được cắm trên các nóc đình, các cây cao và các đỉnh núi.

Từ 1 giờ sáng ngày 1/9/1930, sau tiếng trống phát lệnh ở các đỉnh núi cao của các tổng, cả Thanh Chương náo động bởi tiếng trống, tiếng mõ và tiếng hò reo. Quần chúng từ các địa điểm tập trung đã được quy định, tổ chức thành đội ngũ. Đi đầu đoàn là những người cầm cờ, biểu ngữ, lực lượng tự vệ có trang bị vũ khí thô sơ được bố trí đi 2 bên để bảo vệ đoàn biểu tình.

Nhà giáo Trần Văn Thìn, năm nay 81 tuổi, nguyên Hiệu trường Trường Trung học phổ thông Đặng Thúc Hứa (xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương) cho biết, ngày 1/9/1930, hơn 2 vạn người dân của 5 tổng: Cát Ngạn, Võ Liệt, Bích Hào (bên Hữu Ngạn) Xuân Lâm, Đại Đồng (bên tả ngạn vượt sông Lam qua bến đò Rộ) cùng kéo nhau về Huyện đường Thanh Chương để đấu tranh.

Chính quyền phong kiến và thực dân đã phong tỏa bến đò Rộ, binh lính lăm le súng, sẵn sàng bắn vào những ai cố gắng lên đò vượt sông. Khi đó, đồng chí Nguyễn Công Thường ở tổng Xuân Lâm dẫn đầu vượt sông để sang Võ Liệt thì bị thực dân Pháp bắn chết. Lòng căm thù của người dân vụt lên cao. Người dân ở Xuân Lâm và Đại Đồng đã lên đò vượt sông tràn vào cướp Huyện đường Thanh Chương.

Cuộc biểu tình này đã đánh đổ chính quyền phong kiến và thực dân ở huyện Thanh Chương, thành lập chính quyền sơ khai của nhân dân. Những gì diễn ra vào ngày 1/9/1930 ở Thanh Chương, được coi là mốc mở đầu đánh dấu sự ra đời của chính quyền Xô Viết ở Nghệ Tĩnh - đỉnh cao của Phong trào cách mạng 1930-1931 trong toàn quốc và bến đò Rộ là nơi đầu tiên diễn ra sự kiện đó.

Trong Cách mạng tháng Tám 1945, giành chính quyền tại huyện Thanh Chương, theo cụ Phan Tố Đức, cán bộ lão thành cách mạng ở xã Võ Liệt với 106 năm tuổi đời, 81 năm tuổi Đảng cho biết, nhiều cán bộ và người dân huyện Thanh Chương vượt đò Rộ kéo nhau về Huyện đường Thanh Chương biểu tình, khiến chính quyền thực dân ở đây nhanh chóng tan rã, và chính quyền Cách mạng nhanh chóng được lập nên.

Đất nước thống nhất, bến đò Rộ vẫn là nơi sang sông của người dân và cũng chứng kiến thêm những phút giây lịch sử đối với người dân địa phương. Nhà giáo Trần Văn Thìn xúc động kể lại: “Bến đò Rộ còn chứng kiến một sự kiện mà hình ảnh thời khắc đó, đến nay vẫn còn đọng lại trong tâm thức nhiều người.

Phong trào Xô Viết - Nghệ Tĩnh ở bến đò Rộ
Khởi công xây dựng cầu Rộ thay thế những chuyến đò sang ngang

Vào năm 1987, Đại tướng Võ Nguyên Giáp về Thanh Chương, đi dâng hương tưởng niệm tướng quân Phan Đà (tướng của Lê Lợi), qua bến đò Rộ. Nhân dân Võ Liệt ở hai bên đường chào đón Đại tướng. Khi ra về, bến đò Rộ chật cứng người chờ chào biệt Đại tướng. Đò chở Đại tướng rời bến Rộ chừng 30m, ông quay lại giơ tay vẫy chào bà con. Hình ảnh thật đẹp đẽ và xúc động”.

Nơi gắn bó một thời với tuổi thơ Bác Hồ

Theo ông Hoàng Văn Kiểm, nhà nghiên cứu lịch sử địa phương cho biết, bến đò Rộ (hay bến đò Nguyệt Bổng) còn là nơi ghi dấu ấn một thời niên thiếu của Bác Hồ. Đó là vào khoảng năm 1903, cụ Nguyễn Sinh Sắc đã dẫn hai anh em là Nguyễn Sinh Khiêm và Nguyễn Sinh Cung lên Thanh Chương dạy học.

Ông Nguyễn Sinh Sắc được bố trí dạy học trong nhà ông Nguyễn Thế Vấn ở xã Võ Liệt. Ông để Nguyễn Sinh Khiêm ăn học trong nhà ông Lê Kim Tường, ở làng Nguyệt Bổng (xã Ngọc Sơn), còn Nguyễn Sinh Cung cùng đi theo cha qua Võ Liệt. Cứ vào dịp cuối tuần, ông Nguyễn Sinh Sắc lại cho cậu Nguyễn Sinh Cung ra bến đò Rộ, sang sông chơi với anh ở nhà ông Lê Kim Tường. Kỷ niệm này đã gắn bó với Bác Hồ suốt cuộc đời.

Theo hồi ký của ông Nguyễn Sỹ Quế, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Nghệ Tĩnh cho biết, khi ra gặp Bác, Bác đều hỏi thăm về làng Nguyệt Bổng, về bến đò Rộ, nơi một thời Bác đã gắn bó.

Được biết, trước Cách mạng Tháng Tám 1945, đây là vùng sầm uất nhất của vùng Thanh Chương. Đến năm 1956, cơ quan hành chính của huyện Thanh Chương được chuyển về thị trấn Dùng ngày nay. Vì thế, sự giao thương ở vùng Rộ bị mai một.

Đất nước thống nhất, bến đò Rộ vẫn sớm hôm đón khách sang sông cho đến ngày 19/5/2004, cầu Rộ được khánh thành và thông xe. Cũng từ đó, sứ mạng của bến đò Rộ lâu nay được chuyển giao cho chiếc cầu vươn mình nối đôi bờ sông Lam.

Ông Trình Văn Nhã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Thanh Chương cho biết, nhiều người dân Thanh Chương xa quê cũng đã từng bày tỏ mong muốn khôi phục lại bến đò Rộ. Nếu có nhiều nguồn thông tin, cứ liệu lịch sử đầy đủ thì việc xem xét công nhận di tích lịch sử thì việc cũng nên làm. Sau này, bến đò Rộ nếu đủ điều kiện xếp hạng thì sẽ nằm trong cụm di tích lịch sử, gồm: Nhà thờ họ Lê Kim, Đình Võ Liệt, Đền thờ Bạch Mã, di tích Tướng quân Phan Đà. Thời gian tới, Ủy ban nhân dân huyện cũng sẽ giao cho ngành văn hóa tiếp tục thu thập thông tin, tài liệu lịch sử về bến đò này./.

Cao Sơn

Nên xem

24 giờ qua, các chốt phòng dịch kiểm soát hơn 17 nghìn lượt phương tiện ra vào thành phố

24 giờ qua, các chốt phòng dịch kiểm soát hơn 17 nghìn lượt phương tiện ra vào thành phố

(LĐTĐ) Ngày 25/9, Công an thành phố Hà Nội thông tin về kết quả công tác phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn Thành phố từ 12h ngày 24/9 đến 12h ...
Tổng LĐLĐ Việt Nam bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn

Tổng LĐLĐ Việt Nam bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn

(LĐTĐ) Ngày 25/9, Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội khai giảng lớp bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm và ...
Công đoàn phường Cầu Diễn: Đổi mới công tác thi đua, khen thưởng để tạo động lực cho đoàn viên

Công đoàn phường Cầu Diễn: Đổi mới công tác thi đua, khen thưởng để tạo động lực cho đoàn viên

(LĐTĐ) Trong giai đoạn hội nhập và phát triển hiện nay, việc đổi mới hoạt động của tổ chức Công đoàn để phù hợp với tình hình thực tế là điều ...
Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội tích cực đổi mới, hướng hoạt động về cơ sở

Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội tích cực đổi mới, hướng hoạt động về cơ sở

(LĐTĐ) Năm học 2021-2022, Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội sẽ tập trung triển khai các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của Công đoàn cơ sở ...
Phát huy hiệu quả của công nghệ trong phòng, chống dịch tại Hà Nội

Phát huy hiệu quả của công nghệ trong phòng, chống dịch tại Hà Nội

(LĐTĐ) Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, việc sử dụng hiệu quả các giải pháp công nghệ kết hợp với công tác tuyên truyền, vận động trong cộng ...
Ngày 25/9: Có 9.706 ca mắc Covid-19 và 10.590 bệnh nhân được điều trị khỏi

Ngày 25/9: Có 9.706 ca mắc Covid-19 và 10.590 bệnh nhân được điều trị khỏi

(LĐTĐ) Bản tin dịch Covid-19 ngày 25/9 của Bộ Y tế cho biết có 9.706 ca mắc Covid-19 tại 34 tỉnh, thành phố, trong đó thành phố Hồ Chí Minh và ...
Phát động Cuộc thi viết “Các vấn đề gia đình thời nay” lần thứ  XI năm 2021

Phát động Cuộc thi viết “Các vấn đề gia đình thời nay” lần thứ XI năm 2021

(LĐTĐ) Ngày 25/9, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Hà Nội phát động Cuộc thi viết “Các vấn đề gia đình thời nay” lần thứ XI năm 2021 với chủ đề ...

Tin khác

Ngày 25/9: Có 9.706 ca mắc Covid-19 và 10.590 bệnh nhân được điều trị khỏi

Ngày 25/9: Có 9.706 ca mắc Covid-19 và 10.590 bệnh nhân được điều trị khỏi

(LĐTĐ) Bản tin dịch Covid-19 ngày 25/9 của Bộ Y tế cho biết có 9.706 ca mắc Covid-19 tại 34 tỉnh, thành phố, trong đó thành phố Hồ Chí Minh và Bình Dương đã ghi nhận 7.675 ca. Trong ngày có 10.590 bệnh nhân khỏi.
Phát động Cuộc thi viết “Các vấn đề gia đình thời nay” lần thứ  XI năm 2021

Phát động Cuộc thi viết “Các vấn đề gia đình thời nay” lần thứ XI năm 2021

(LĐTĐ) Ngày 25/9, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Hà Nội phát động Cuộc thi viết “Các vấn đề gia đình thời nay” lần thứ XI năm 2021 với chủ đề “Chung tay vì môi trường sống an toàn cho phụ nữ và trẻ em gái” trên báo Phụ nữ Thủ đô.
Trao tặng hơn 200 phần quà, thiết bị học tập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn

Trao tặng hơn 200 phần quà, thiết bị học tập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn

(LĐTĐ) Ngày 25/9, Phòng Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) quận Ba Đình đã phối hợp Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội cùng các đơn vị trao tặng 12 thiết bị học tập trực tuyến, 200 phần quà và 40 triệu đồng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại huyện Phú Xuyên.
Sáng 25/9, Hà Nội ghi nhận 4 ca mắc Covid-19 đều đã được cách ly

Sáng 25/9, Hà Nội ghi nhận 4 ca mắc Covid-19 đều đã được cách ly

(LĐTĐ) Sáng 25/9, Sở Y tế Hà Nội cho biết, từ 18 giờ ngày 24/9 đến 6 giờ ngày 25/9, Hà Nội ghi nhận 4 ca mắc mới Covid-19 đã được cách ly.
Bổ sung phương án tuyển thí sinh không dự thi tốt nghiệp THPT do dịch bệnh

Bổ sung phương án tuyển thí sinh không dự thi tốt nghiệp THPT do dịch bệnh

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường đại học bổ sung phương án tuyển sinh đối với thí sinh không tham dự được kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2021 do dịch bệnh.
Ngày 24/9: Hà Nội ghi nhận thêm 6 ca mắc Covid-19, trong đó 1 ca cộng đồng

Ngày 24/9: Hà Nội ghi nhận thêm 6 ca mắc Covid-19, trong đó 1 ca cộng đồng

(LĐTĐ) Theo Sở Y tế Hà Nội, tính từ 18 giờ ngày 23/9 đến 18 giờ ngày 24/9, Hà Nội ghi nhận 6 ca Covid-19, trong đó, 1 ca tại khu phong tỏa, 1 ca tại khu vực ổ dịch cũ, 3 ca tại khu cách ly, 1 tại cộng đồng.
Ngày 24/9, cả nước có thêm 12.371 bệnh nhân khỏi bệnh

Ngày 24/9, cả nước có thêm 12.371 bệnh nhân khỏi bệnh

(LĐTĐ) Bản tin dịch Covid-19 ngày 24/9 của Bộ Y tế cho biết có 8.537 ca mắc Covid-19, đây là số mắc thấp nhất trong hơn 1 tháng qua ở nước ta. Trong ngày có 12.371 bệnh nhân khỏi, cao hơn khoảng 3.900 ca mắc mới.
Trưa 24/9: Hà Nội thêm 4 ca Covid-19 tại Long Biên, Thanh Xuân, Hai Bà Trưng

Trưa 24/9: Hà Nội thêm 4 ca Covid-19 tại Long Biên, Thanh Xuân, Hai Bà Trưng

(LĐTĐ) Trưa 24/9, Sở Y tế Hà Nội cho biết, trên địa bàn Thành phố ghi nhận thêm 4 ca mắc Covid-19, trong đó 1 ca tại khu vực ổ dịch cũ, 3 ca tại khu cách ly.
Oman ủng hộ 300.000 USD cho một số tỉnh miền Trung bị ảnh hưởng lũ lụt

Oman ủng hộ 300.000 USD cho một số tỉnh miền Trung bị ảnh hưởng lũ lụt

(LĐTĐ) Chiều 23/9, tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Ngài Saleh Mohamed Ahmed Al Saqri, Đại sứ Vương quốc Oman tại Hà Nội đã thay mặt Chính phủ và nhân dân Vương quốc Oman trao tượng trưng khoản viện trợ trị giá 300.000 USD cho đại diện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hỗ trợ nhân dân một số tỉnh miền Trung Việt Nam bị ảnh hưởng bởi lũ lụt trong thời gian qua.
Infographic: Hướng dẫn phòng, chống dịch Covid-19 tại cơ sở sản xuất, kinh doanh, khu công nghiệp

Infographic: Hướng dẫn phòng, chống dịch Covid-19 tại cơ sở sản xuất, kinh doanh, khu công nghiệp

(LĐTĐ) Để đáp ứng công tác phòng, chống dịch Covid-19, đảm bảo chung sống an toàn với dịch bệnh, đáp ứng yêu cầu thực hiện "mục tiêu kép", Bộ Y tế đã ban hành tài liệu “Hướng dẫn phòng, chống dịch Covid-19 tại cộng đồng trong trạng thái bình thường mới” trong đó nêu rõ các yêu cầu về phòng, chống dịch tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, khu công nghiệp…
Xem thêm
Phiên bản di động