Những người giữ nét đẹp Trung thu

(LĐTĐ) Giữa nhịp sống đổi thay không ngừng, nét đẹp ngày tết Trung thu truyền thống tưởng chừng sẽ bị phôi pha và chỉ còn tìm thấy trong ký ức. Nhưng không, ở Hà Nội vẫn còn những người đang âm thầm gìn giữ và vun bồi những đặc trưng của mùa Trung thu.
nhung nguoi giu net dep trung thu Quà tặng sách cho mùa Trung thu
nhung nguoi giu net dep trung thu Không gian vui chơi Trung thu lý tưởng cho trẻ

Những sản phẩm thấm đẫm hồn Việt

Mỗi dịp Trung thu, nhắc đến nghiệp làm tàu thủy sắt tây Khương Hạ (Thanh Xuân), đèn kéo quân (Thanh Oai), tiến sĩ giấy (Vân Canh), mặt nạ giấy bồi ở Hàng Than… chẳng mấy ai không biết. Sở dĩ những “thương hiệu” này được biết đến một phần bởi nét tinh túy thuần Việt, phần khác vì chúng đều là hàng hiếm, còn ít người gìn giữ.

Mới cách đây ít lâu, trong một dịp ghé thăm làng đèn kéo quân ở Cao Viên (Thanh Oai), tôi đã gặp nghệ nhân Nguyễn Văn Quyền – một trong những người ít ỏi còn lưu giữ và làm đèn kéo quân.

Hôm tôi đến, ông đang tất bật cùng con cháu trong nhà làm hàng trăm chiếc đèn kéo quân, đèn con cá. Nhắc chuyện nghề, ông Quyền bảo, đèn kéo quân truyền thống của làng được làm từ tre và giấy. Sau khi tre được vót, làm nhẵn thì phải tạo khung với 72 mối buộc chắc chắn, người nghệ nhân mới dán giấy, vẽ trang trí.

nhung nguoi giu net dep trung thu
Nghệ nhân Nguyễn Văn Quyền dạy làm đèn kéo quân tại phố bích họa Phùng Hưng

Kỳ công và tỷ mẩn nên một chiếc đèn kéo quân nếu người thợ làm thủ công cũng mất cả giờ đồng hồ. Dồn nhiều tâm sức lại chịu sức ép từ các loại hàng hóa ngoại nhập nên với cá nhân ông Quyền gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, tiếc nghề và tiếc những nét truyền thống nên cho đến nay ông vẫn gắng duy trì cách thức làm đèn truyền thống.

Chung nỗi tiếc nuối với cái nghiệp cha ông để lại, tại Hà Nội hộ gia đình ông Nguyễn Văn Hòa, bà Đặng Thị Hương Lan là số ít người vẫn còn làm mặt nạ giấy bồi. Vuốt ve những chiếc mặt nạ trên tay, bà Lan chia sẻ, cái khó nhất chẳng phải là những kỹ năng hay khâu đoạn làm nghề. Với người thợ như ông bà, khó hơn cả chính là cái tâm với nghề. Chỉ khi cái tâm với nghề đong đầy, dù khó khăn đến đâu người ta vẫn bám với nghề.

Theo tìm hiểu, mặt nạ giấy bồi do gia đình ông Hòa, bà Lan làm ra đều rất thân thiện với môi trường. Sản phẩm làm ra từ giấy, bột sắn… chứ không hề dùng những chất bảo quản hay phẩm màu độc hại. Theo lời ông Hòa, để làm nên một chiếc mặt nạ giấy bồi là cả một quá trình nghệ thuật, trải qua nhiều giai đoạn, bỏ ra nhiều công sức.

Chẳng hạn, các loại giấy cũ sẽ được thu mua rồi xé nhỏ thành từng mẩu. Với các khuôn xi măng được đúc sẵn sàng hình thù ngộ nghĩnh đáng yêu, lót dưới một lớp giấy trắng vào khuôn bên trên, rồi từng lớp giấy vụn được gắn chặt với nhau bằng hồ dán được làm từ bột sắn nấu chín… nhiều khâu đoạn nên thông thường để làm xong một chiếc mặt nạ thô phải mất từ 20-30 phút.

Mặt nạ giấy sau phần thô phải phơi dưới nắng to để có mùi thơm và độ cứng. Công đoạn tô màu và vẽ khuôn mặt sẽ quyết định sự thành công của sản phẩm. Mặt nạ giấy bồi, thường được phủ bằng một lớp sơn tổng hợp, phơi khô rồi mới bắt đầu đem ra vẽ. Mỗi nét là một màu sơn khác nhau. Người thợ cứ tô xong một màu lại mang phơi khô rồi mới vẽ tiếp màu khác. Tất các giai đoạn đều cần sự tỉ mỉ, khéo léo và nhẫn nại để tạo ra những hình thù như mình mong muốn.

Sống với đam mê

Không chỉ riêng Việt Nam, nhiều nước châu Á khác như: Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore cũng có tết Trung thu. Tết Trung thu đã trở thành một trong những ngày tết truyền thống lớn trong năm, được các quốc gia tổ chức với bản sắc và phong tục riêng. Tại Việt Nam, Trung thu được coi là “Tết của thiếu nhi”, vì vậy người lớn thường mua tặng trẻ nhỏ trong nhà nhiều đồ chơi. Vào đêm Trăng rằm, trẻ nhỏ sẽ được xem múa lân, rước đèn, phá cỗ, vui chơi.

Không chỉ là ngày vui của con trẻ mà còn là dịp để các gia đình sum họp, quây quần, bởi thế ngày này còn được người Việt Nam coi như tết đoàn viên. Vào đêm Trăng rằm, các thành viên trong gia đình cùng nhau sửa soạn mâm ngũ quả, có người cầu kỳ còn cắt tỉa thành những con giống có hình thù ngộ nghĩnh, tươi vui, sau đó đặt lên ban thờ gia tiên với tấm lòng thành kính. Khi Trăng rằm lên cao, cả gia đình cùng phá cỗ trông trăng, nhâm nhi chén trà, thưởng thức miếng bánh nướng, bánh dẻo ngọt đậm đà. Tình cảm gia đình vì thế thêm phần gắn kết, thương yêu.

Thời điểm này, trên con phố Hàng Quạt, gian hàng nhỏ chừng 10m2 treo lủng lẳng đầy những chiếc khuôn bánh trung thu, khuôn xôi, khuôn oản bằng gỗ truyền thống… lại thu hút sự quan tâm của mọi người. Gian hàng nhỏ này là của ông Phạm Văn Quang, người nghệ nhân hơn 40 năm giữ nghề làm khuôn bánh trung thu bằng gỗ ở phố cổ Hà Nội.

Tiếng “cạch, cạch” vang lên quen thuộc vào mỗi sáng, gợi về những phố cũ một thời nổi tiếng nghề chạm, khắc gỗ. Chẳng biết từ khi nào, nghề đã thấm vào ông, chỉ biết đến nay thì ông chẳng thể rời nghề. Những khuôn, khay, dùi, đục… chỉ ít hôm không đụng chạm đến là tay chân ông bứt rứt không yên.

Nghe kể, đây là nghề truyền thống của gia đình ông Quang. Ông không nhớ nghề làm khuôn bánh Trung thu này đã theo gia đình ông bao lâu mà chỉ biết ngay từ nhỏ đã được học và gắn bó đến tận bây giờ. Để làm một chiếc khuôn bánh, theo ông Quang trước hết phải tìm được loại gỗ phù hợp. Gỗ thường dùng để làm khuôn bánh là gỗ thị già và gỗ xà cừ vì 2 loại gỗ này có độ bền, mịn, dễ gia công, lại có độ dẻo, độ rắn phù hợp với việc làm khuôn bánh hay các loại dấu, khắc sắc nét và ăn mực.

Sau đó, nghệ nhân dùng máy cắt gỗ thành những khúc phù hợp với kích thước khuôn. Phần cán cầm được tiện tròn để người làm bánh dễ dàng sử dụng. Trong quá trình hoàn thiện, công đoạn đục là khó hơn cả. Công đoạn này đòi hỏi sự tỉ mỉ và độ chính xác cao, bởi nếu đục hơi sâu hoặc hơi nông một chút, hoa văn sẽ bị thay đổi và trọng lượng bánh cũng thay đổi theo.

Với những người thợ như ông Quyền, ông Hòa, bà Lan, ông Quang… nghề không đơn thuần là công cụ mưu sinh. Ở họ, còn có điểm chung là niềm đam mê nghề truyền thống, muốn gìn giữ những tinh túy, văn hóa đặc trưng của dân tộc.

Trong ký ức về mùa Trung thu của họ, tất thảy con trẻ đều đeo những chiếc mặt nạ giấy bồi ngộ nghĩnh, gõ trống đợi trăng lên cao. Đến khi vầng trăng tròn vành vạnh tỏa sáng giữa bầu trời cũng là thời điểm phá cỗ.

“Trong đêm Trung thu, trẻ cũng rất thích chơi trò rồng rắn. Đi trước là đội múa lân, đội gõ trống, trên tay cầm những chiếc đèn rực rỡ sắc màu và hình thù, hát vang những giai điệu vui tươi rộn ràng: Ông giẳng ông giăng/Xuống chơi với tôi/Có nồi cơm nếp/Có nệp bánh trưng/Có lưng hũ rượu/Có khiếu đánh đu/Thằng cu vỗ chài/Bắt chai bỏ giỏ...” – một nghệ nhân hồi tưởng. Có lẽ vì tình yêu, sự hoài niệm về những mùa trăng mà những nghệ nhân đều cố sức giữ gìn nghề cha ông truyền thống.

Kể chuyện với chúng tôi, có một câu chuyện cảm động về nghề làm bà Đặng Thị Hương Lan nhớ mãi. Chính những câu chuyện như thế càng thôi thúc bà có động lực làm việc hơn, cống hiến hơn để giữ gìn nghề truyền thống này. Chẳng là, vào những ngày cận kề rằm như hiện tại, cửa hàng trên phố Hàng Mã của bà rất đông khách đến mua bán. Làm việc cả ngày nên mệt, bà về nghỉ thì có một thanh niên khoảng 20 tuổi đến mua mặt nạ. Người ấy đến nhẹ nhàng hỏi han xem đây có phải cửa hàng của gia đình bà không. Biết bà bị mệt, người đó xin gửi lời hỏi thăm sức khỏe, xin mua một chiếc mặt nạ và nhắn nhủ với cô con gái bà cố gắng giữ gìn cái nghề truyền thống này.

Thắm Lê

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Đẩy mạnh phong trào thi đua luyện tay nghề, thi thợ giỏi trong công nhân lao động

Đẩy mạnh phong trào thi đua luyện tay nghề, thi thợ giỏi trong công nhân lao động

(LĐTĐ) Công đoàn Công ty Cổ phần cơ khí chính xác An Khánh (trực thuộc Liên đoàn Lao động Nam Từ Liêm) luôn xác định đội ngũ công nhân giỏi chính ...
Các cấp Công đoàn huyện Thanh Oai: Kịp thời tuyên dương, khen thưởng hàng trăm "Công nhân giỏi"

Các cấp Công đoàn huyện Thanh Oai: Kịp thời tuyên dương, khen thưởng hàng trăm "Công nhân giỏi"

(LĐTĐ) Mặc dù bị ảnh hưởng của dịch Covid-19, song nhờ sự nỗ lực, sáng tạo của Liên đoàn lao động (LĐLĐ) huyện Thanh Oai, hoạt động Công đoàn của địa ...
Tổng Công ty UDIC: Quản lý và phát triển hiệu quả nguồn vốn Nhà nước tại doanh nghiệp

Tổng Công ty UDIC: Quản lý và phát triển hiệu quả nguồn vốn Nhà nước tại doanh nghiệp

(LĐTĐ) Xác định nhiệm vụ quản lý, bảo toàn và phát triển vốn Nhà nước là nhiệm vụ trọng tâm của Tổng Công ty, do đó, Tổng Công ty Đầu tư ...
Hà Nội có 19 quận, huyện "vùng xanh", không địa bàn nào “vùng đỏ”

Hà Nội có 19 quận, huyện "vùng xanh", không địa bàn nào “vùng đỏ”

(LĐTĐ) Mới đây, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội đã có thông báo số 816/TB-UBND về đánh giá cấp độ dịch trong phòng, chống dịch Covid-19 trên địa ...
Vietjet đầu tư 150 triệu đô la Mỹ cho ứng dụng và chuyển giao công nghệ, kỹ thuật hàng không

Vietjet đầu tư 150 triệu đô la Mỹ cho ứng dụng và chuyển giao công nghệ, kỹ thuật hàng không

(LĐTĐ) Ký kết thỏa thuận hợp tác trị giá 150 triệu đô la Mỹ với Công ty Kỹ thuật công nghệ SR Technics (Thụy Sỹ), Vietjet cùng Swiss-AS ký kết thỏa ...
Cơ hội chiếm lĩnh thị trường cho sản phẩm OCOP

Cơ hội chiếm lĩnh thị trường cho sản phẩm OCOP

(LĐTĐ) Trong thời gian qua, huyện Ba Vì (Hà Nội) đã áp dụng hiệu quả chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), nhằm tạo điều kiện thuận lợi để các ...
Chương Mỹ: Ra quân tuyên truyền chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện

Chương Mỹ: Ra quân tuyên truyền chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện

(LĐTĐ) Thực hiện Kế hoạch liên ngành số 4916/KHLN-BHXHHN-BĐHN của Bảo hiểm xã hội (BHXH) thành phố Hà Nội và Bưu điện Hà Nội, ngày 27/11, tại Bưu điện thị trấn ...

Tin khác

Bí thư Đoàn phường với nguyện vọng phát triển kinh tế quê hương

Bí thư Đoàn phường với nguyện vọng phát triển kinh tế quê hương

(LĐTĐ) Sinh ra trong gia đình có truyền thống ngành Y, chàng trai trẻ Tạ Duy Cường theo học tại Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông với mong muốn sẽ viết tiếp truyền thống gia đình. Thế nhưng, bằng niềm đam mê và nhiệt huyết với màu áo xanh tình nguyện, Tạ Duy Cường đã quyết định phấn đấu trở thành Bí thư năng nổ và tận tụy của Đoàn phường Đồng Mai, quận Hà Đông, Hà Nội.
Nhân tố "thép" của "số 7 Thiền Quang"

Nhân tố "thép" của "số 7 Thiền Quang"

(LĐTĐ) 15 năm gắn bó với nghề "đánh trọng án" ở Thủ đô, Trung tá Lê Minh Hải - Đội trưởng Đội Phòng ngừa, đấu tranh và hướng dẫn điều tra trọng án, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố Hà Nội đã trở thành một trong những nhân tố "thép" của "số 7 Thiền Quang".
Mang lại nhiều lợi ích cho công ty với những sáng kiến hiệu quả

Mang lại nhiều lợi ích cho công ty với những sáng kiến hiệu quả

(LĐTĐ) Là tấm gương sáng của sự nỗ lực và sức sáng tạo bền bỉ, anh Trần Văn Hiến (kỹ sư Công ty Cổ phần chăn nuôi C.P Việt Nam - Chi nhánh Xuân Mai, Hà Nội) luôn được lãnh đạo công ty đánh giá cao về chuyên môn, được đồng nghiệp yêu quý, tin tưởng. Với tinh thần trách nhiệm và hăng say công việc, anh Hiến đã có nhiều sáng kiến, giải pháp cải tiến máy móc, từ đó nâng cao năng suất lao động, làm lợi lớn cho công ty.
Bác Tổ trưởng xung phong chống dịch

Bác Tổ trưởng xung phong chống dịch

(LĐTĐ) “Muốn làm tốt công tác phòng, chống dịch thì trước hết phải không ngại khó, ngại khổ; phải gần dân, sát dân, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân để tuyên truyền, vận động, tạo nên sự đồng thuận cao. Khi ý Đảng, lòng dân là một thì công việc mới hoàn thành”, đó là chia sẻ của bác Phan Văn Hào – Tổ trưởng tổ dân phố số 1, phường Nam Đồng, quận Đống Đa, Hà Nội.
Chuyện về ông Bí thư Chi bộ được dân quý, Đảng tin

Chuyện về ông Bí thư Chi bộ được dân quý, Đảng tin

(LĐTĐ) Khắc ghi lời dạy của Bác Hồ: “Muốn dân tin, dân yêu trước hết phải gần dân, sát dân, hiểu dân, thương dân và lo cho dân”, trong 13 năm giữ cương vị là Bí thư Chi bộ 2, phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội, ông Trần Quang Khải (68 tuổi) luôn cống hiến hết mình cho công tác phát triển Đảng, hăng hái tham gia các phong trào thi đua. Bên cạnh đó, ông còn có đóng góp tích cực vào cuộc chiến chống dịch, bảo vệ sức khỏe nhân dân tại địa phương.
Sáng kiến của người quản đốc trẻ làm lợi gần 1 tỷ đồng cho Công ty

Sáng kiến của người quản đốc trẻ làm lợi gần 1 tỷ đồng cho Công ty

(LĐTĐ) Đam mê công việc, luôn mong muốn tìm ra những giải pháp làm lợi cho công ty, anh Phùng Xuân Nguyên - Quản đốc Nhà máy sản xuất 4, 5 (Công ty TNHH Lixil Việt Nam) luôn được lãnh đạo công ty đánh giá cao về chuyên môn, được đồng nghiệp yêu quý, tin tưởng. Đáng chú ý, trong năm 2021, anh Nguyên đã có sáng kiến giúp công ty tiết kiệm gần 1 tỷ đồng. Sáng kiến của anh cũng được đánh giá cao trong Chương trình “75 nghìn sáng kiến, vượt khó, phát triển” do Tổng LĐLĐ Việt Nam và LĐLĐ Thành phố phát động.
Người “giữ hồn” phường rối nước Chàng Sơn

Người “giữ hồn” phường rối nước Chàng Sơn

(LĐTĐ) Về xã Chàng Sơn (huyện Thạch Thất, Hà Nội), hỏi thăm ông Nguyễn Văn Dậu - Trưởng phường rối nước Chàng Sơn, không ai là không biết. Nhắc đến ông, người dân tỏ rõ sự kính trọng và cảm mến vì lòng nhiệt huyết, sức sáng tạo không ngừng của ông đã và đang “giữ hồn” cho nghệ thuật rối nước truyền thống độc đáo của quê hương xứ Đoài.
Xe khử khuẩn lưu động: Sáng kiến hay trong phòng, chống dịch

Xe khử khuẩn lưu động: Sáng kiến hay trong phòng, chống dịch

(LĐTĐ) “Việc không phải đi bộ với 35kg máy móc, thiết bị trên vai trong nhiều tiếng đồng hồ giúp cho lực lượng chống dịch sẽ có nhiều thời gian và sức lực hơn để làm các nhiệm vụ khác. Đồng thời chiếc xe còn rút ngắn được thời gian lực lượng chống dịch phải lưu lại trong vùng dịch bệnh, hạn chế được nguy cơ lây nhiễm... Thượng tá Chu Minh Đạo, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự quận Nam Từ Liêm, Hà Nội cho biết.
“Máy khai báo y tế 3 trong 1” - sáng kiến hữu hiệu chung sức đẩy lùi dịch bệnh

“Máy khai báo y tế 3 trong 1” - sáng kiến hữu hiệu chung sức đẩy lùi dịch bệnh

(LĐTĐ) Tích hợp 3 chức năng quan trọng trong cùng một sản phẩm: Đo thân nhiệt, xịt khuẩn tay tự động, nhận diện khuôn mặt, sáng kiến “Máy khai báo y tế 3 trong 1” của Tiến sĩ Đoàn Yên Thế - Trưởng Khoa Cơ khí, Trường Đại học Thủy Lợi cùng các cộng sự nghiên cứu, sản xuất thành công thực sự là giải pháp hữu hiệu trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 đang có diễn biến phức tạp.
Vì một không gian học tập an toàn, sáng tạo cho trẻ

Vì một không gian học tập an toàn, sáng tạo cho trẻ

(LĐTĐ) “Nhìn thấy những nụ cười hạnh phúc của các em khi được học tập, vui chơi đúng nghĩa, tôi cảm thấy việc làm của mình tuy nhỏ thôi, nhưng thật có ý nghĩa. Như một nhà giáo dục người Mỹ đã từng nói: “Lòng nhiệt huyết là que diêm thắp lên ánh sáng của ngọn nến thành tựu” và tôi tin, mình đã thắp lên được một que diêm nhỏ cho ngọn nến thành tựu đó”, cô giáo Nguyễn Thị Huyền Trang chia sẻ.
Xem thêm
Phiên bản di động