Những ngõ nhỏ trong lòng Hà Nội

Tôi sinh ra và lớn lên tại phố Hàng Bột. Có lẽ, bây giờ ít người biết tên phố Hàng Bột bởi bây giờ phố đã đổi tên thành phố Tôn Đức Thắng. Nhưng với những người sống lâu năm ở Hà Nội, họ vẫn thường gọi theo cái tên cũ. Có một điều khá đặc biệt, trên phố Hàng Bột có ngõ Hàng Bột. Đây là đoạn ngõ đi thông từ số nhà 36 phố Hàng Bột sang phố Phan Phu Tiên, tới mặt sau của sân vận động Hà Nội. Thời Pháp thuộc, đây là đường số 205, sau năm 1945 được đặt tên là phố Phạm Lập Trai, tới năm 1949 đổi thành ngõ Hàng Bột (nay thuộc phường Cát Linh) và giữ nguyên tới tận bây giờ.

Ảnh minh họa

Quả là thú vị khi biết thêm một con ngõ trùng tên với phố là ngõ Tràng Tiền. Đó là con ngõ bé xinh nằm giữa phố Nguyễn Khắc Cần và phố Phan Chu Trinh. Từ trong ngõ, ta có thể ngắm nhìn Nhà hát lớn rực rỡ, tráng lệ và phố phường tấp nập. Trong ngõ có những quán cà phê xinh xắn nhiều phong cách khác nhau cho bạn lựa chọn. Các tín đồ ăn vặt yêu thích ngõ Tràng Tiền còn bởi đủ thứ quà như chè, bún cá, ngao, ốc, nem chua... Khi tới đây, ta sẽ ngồi ăn trong không gian yên bình, cổ kính dưới tán cây cổ thụ khá lớn xòe bóng che mát cả nửa con ngõ.

Bạn tôi ở xa về thường khá ngạc nhiên khi được tới ngõ Tạm Thương trên phố Hàng Bông. Họ thường hỏi tôi: “Sao tên ngõ lại là Tạm Thương?”. Theo dân gian truyền lại, dưới nhà Nguyễn, tại đây đặt một kho chứa tạm thóc thuế của dân nộp trước khi chuyển vào kho chính. Do đó, ngõ có tên là Trạm Thương. Sau này, theo thời gian, không rõ vì lý do gì mà người dân đọc thành Tạm Thương. Phải nói rằng, cái tên Tạm Thương ấn tượng đến nỗi... mỗi lần qua đây, tôi lại chợt nhớ về những vần thơ của nhà thơ Chế Lan Viên:

“Sương giăng mắc mờ trên ngõ Tạm Thương/Ngõ rất cụt mà lòng xa thẳm/Ngõ bảy thước mà lòng muôn dặm/Thương một đời đâu phải tạm thương”.

Ngõ Tạm Thương mang sắc thái riêng bởi vẫn còn giữ được những nét văn hóa truyền thống Hà thành xưa.

Hà Nội có một con ngõ khá đặc biệt bởi tên ngõ trùng với tên ngôi chùa cổ kính tọa lạc trong ngõ. Đó là ngõ Chùa Liên Phái nằm trên phố Bạch Mai, thuộc phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng. Chùa được xây dựng năm 1726, là tổ đình của thiền phái Liên Tông, một trong những phái thiền của Phật giáo bản địa Việt Nam cuối thời Hậu Lê. Chùa Liên Phái được xây dựng với lối kiến trúc cổ với giá trị lịch sử của kinh thành Thăng Long xưa. Có lẽ, chính kiến trúc độc đáo và giá trị đặc biệt về tâm linh của ngôi chùa Liên Phái cổ kính có tuổi đời khoảng 300 năm đã tạo nên con ngõ cùng tên được nhiều người biết đến.

Hà Nội là vậy, dẫu biến chuyển theo thời gian nhưng vẫn luôn lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa trên từng hàng cây, góc phố. Và, mỗi con ngõ nhỏ đều ẩn giấu trong mình bao câu chuyện cũ mới đan xen thật thú vị. Với tôi, ngõ nhỏ, phố nhỏ trong lòng Hà Nội luôn được nâng giữ trong miền ký ức yêu thương.