Những cánh cửa dẫn tới nghệ thuật sáng tạo

	Không gian văn hóa nghệ thuật sáng tạo: Làm gì để hiện thực hóa?
	Đan Mạch hỗ trợ 5 dự án văn hóa tại Việt Nam

Đa dạng không gian nghệ thuật

Hình ảnh người dân Hà Nội cuối tuần tham gia hoạt động văn hoá tại phố đi bộ Hồ Gươm, vui chơi tại phố bích hoạ Phùng Hưng hay tham dự các buổi trình diễn nghệ thuật tại Ơ Kìa Hà Nội, VICAS Art Studio, Heritage Space, Cà phê thứ Bảy, Manzi… là những ví dụ sinh động về các không gian sáng tạo của Thủ đô. Không gian sáng tạo được hiểu là một địa điểm, có thể là địa điểm thực hoặc địa điểm trực tuyến, nơi những con người sáng tạo đến với nhau.

Không gian nghệ thuật đương đại và sáng tạo VICAS Art Studio luôn thu hút đông đảo người dân tới tham quan.

Đó là nơi tụ họp, chia sẻ không gian và hỗ trợ cho các hoạt động kết nối, phát triển kinh doanh và thu hút cộng đồng trong các lĩnh vực sáng tạo, văn hóa và công nghệ. Những không gian này rất đa dạng, có thể là một quán cà phê, phòng tranh, sân khấu ca nhạc, không gian làm việc chung, thư viện, studio, trang web, trường học, khu phức hợp, nơi lưu trú…

Nếu được tổ chức tốt, những không gian sáng tạo này có thể trở thành biểu tượng của một khu phố, một thành phố, hay của cả một quốc gia. Hồ Gươm là một điển hình cho điều đó. Trong đó, phố đi bộ Hồ Gươm đã tạo ra không gian sáng tạo cộng đồng cho người dân Thủ đô và du khách. Nơi đây thường xuyên diễn ra nhiều hoạt động văn hoá, giải trí như tổ chức các trò chơi dân gian, trình diễn các nhạc cụ truyền thống, biểu diễn nghệ thuật đương đại, giao lưu văn hóa giữa các vùng miền trên cả nước…

Ngoài ra, còn có những sự kiện văn hoá quốc tế được du khách đánh giá cao như chương trình biểu diễn của dàn nhạc giao hưởng London, Triển lãm hoa anh đào Nhật Bản tại Hà Nội, Ngày Hàn Quốc tại Hà Nội… Có thể khẳng định, Hồ Gươm là một không gian sáng tạo được khai thác tương đối tốt, trở thành biểu tượng của không chỉ riêng Thủ đô mà cả đất nước.

Hà Nội với những mô hình sáng tạo vừa kết hợp kinh doanh cà phê, vừa biểu diễn âm nhạc, nghệ thuật, các buổi hội thảo, toạ đàm đã trở nên quen thuộc từ lâu. Do nhạc sĩ gạo cội Dương Thụ thành lập vào năm 2009, Cà phê thứ Bảy là sự hợp tác đặc biệt giữa ông và chuỗi quán cà phê Trung Nguyên. Vào cuối tuần, quán cà phê trở thành nơi tổ chức tọa đàm, chiếu phim và biểu diễn âm nhạc. Khán giả được đề nghị mua đồ uống thay phí vào cửa.

Doanh thu kiếm được từ đồ uống giúp duy trì hoạt động kinh doanh và trang trải chi phí tổ chức sự kiện, trong đó có thù lao của diễn giả khách mời hay các nghệ sĩ biểu diễn. Sự sắp đặt hợp lý của việc kinh doanh cà phê bên cạnh các sự kiện của những người làm sáng tạo đã khiến Cà phê thứ Bảy trở thành một địa điểm hấp dẫn và thân thiện với công chúng.

Những ngày này, VICAS Art Studio - Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển Nghệ thuật Đương đại đang tổ chức một chuỗi các hoạt động và sự kiện nhằm tôn vinh sự sáng tạo cũng như nền văn hoá của Hà Nội. Trong đó, triển lãm Tò he – vo – lu – tion truyền tải ý tưởng về nghệ thuật vượt thời gian và sức sáng tạo vô biên, được thể hiện một cách độc đáo qua biểu tượng tò he trên những thước phim, mô hình tò he 3D khổng lồ, diễu hành tò he thủ công dài 6 mét do khách tham quan cùng tạo nên… rất hấp dẫn người xem. Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Giám đốc Viện Nghiên cứu Văn hóa và Nghệ thuật Việt Nam cho biết, khi xây dựng Chiến lược Quốc gia phát triển các ngành Văn hóa của Việt Nam giai đoạn 2016-2020, tầm nhìn 2030, ông ý thức được rằng sáng tạo là vô cùng quan trọng với sự phát triển này.

Trong bối cảnh đó, Viện Nghiên cứu Văn hóa và Nghệ thuật Việt Nam trở thành nhà tiên phong, đi đầu trong việc hỗ trợ nghệ thuật đương đại bằng việc mở Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển Nghệ thuật Đương đại VICAS Art Studio. Trung tâm này tạo ra không gian cởi mở và minh bạch cho nghệ thuật và sáng tạo qua việc cung cấp không gian, dịch vụ tư vấn và tiếp thị cho các nghệ sĩ để họ có thể tiếp cận thị trường. VICAS triển lãm miễn phí các tác phẩm nghệ thuật của các nghệ sĩ có xuất thân đa dạng, có cả các nghệ sĩ tự học. Chính những kết nối có tính văn hoá, nghệ thuật ấy mang đến cho không gian sáng tạo trong đô thị những giá trị không thể thay thế với người dân Hà Nội.

Khơi dậy tiềm năng sáng tạo

Có thế mạnh ở nhiều mảng sáng tạo nhưng Hà Nội vẫn quyết định lựa chọn lĩnh vực thiết kế làm điều kiện ứng cử lên Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc bởi đây là mảng có độ bao phủ rộng, liên quan mật thiết tới các lĩnh vực còn lại, sẽ thể hiện được đa dạng tiềm năng, thế mạnh của Hà Nội trong phát huy sức sáng tạo. Hà Nội cũng bảo đảm các tiêu chuẩn cần có của một thành phố sáng tạo ở lĩnh vực thiết kế, như: Có nền công nghiệp thiết kế phát triển vững vàng; nhiều cơ hội sáng tạo thiết kế từ nguyên vật liệu, điều kiện tự nhiên; có sự hiện diện của ngành công nghiệp sáng tạo thiết kế; có nhóm sáng tạo và thiết kế hoạt động thường xuyên…

Theo hồ sơ Thành phố sáng tạo của Hà Nội, trong tổng số 43.704 doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp thiết kế sáng tạo trên địa bàn của thành phố Hà Nội có nhiều doanh nghiệp thiết kế, thiết kế nội thất, thiết kế đô thị, thiết kế hội họa. Đặc biệt, chỉ tính riêng trong năm 2018, số doanh nghiệp “thành lập mới” ở thành phố Hà Nội đã lên tới con số 2.522 doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, dịch vụ tư vấn và thiết kế, quảng cáo cùng với 167 doanh nghiệp trong lĩnh vực nghệ thuật, vui chơi và giải trí…

Hiện có nhiều nỗ lực của các tổ chức xã hội và cộng đồng người dân trong việc sáng tạo và mở rộng không gian công cộng Hà Nội. Những sáng kiến thường xuất phát từ các kiến trúc sư, những chuyên gia đô thị cùng sự chung tay của chính cộng đồng dân cư của Hà Nội. Rất nhiều khu tập thể, tổ dân phố được thay áo mới bằng việc vẽ tranh bích hoạ hoặc trang trí nghệ thuật. Tại khu tập thể Phụ nữ Trung ương, Pháo Đài Láng, Hà Nội, người dân ngỡ ngàng khi những bức tường cũ kỹ được khoác lên mình những chiếc áo mới. Đây là một trong số rất ít khu tập thể cũ mà vẫn giữ được khoảng không gian chung ở giữa của Hà Nội.

Không chỉ vậy, nó còn có không gian xanh xung quanh khá đẹp. Đây là thành quả của dự án cộng đồng mang tên Arts build communities- Nghệ thuật kiến tạo cộng đồng do một nhóm hoạ sĩ và người dân địa phương nỗ lực thực hiện. Rõ ràng, đây là minh chứng cho việc các cộng đồng và tổ chức địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xây dựng các không gian sáng tạo cho tất cả mọi người, góp phần cùng chính quyền nâng cao môi trường đô thị, gắn kết người dân bằng những hoạt động vui, khoẻ, lành mạnh vì một Hà Nội đáng sống hơn.

Bên cạnh đó, nhiều cuộc hội thảo, nhiều cuộc thi thiết kế không gian đô thị… đã mang tới cơ hội hiện thực hóa những ý tưởng cải tạo không gian sáng tạo, đưa văn hóa – nghệ thuật đến với không gian sống của cộng đồng bằng nhiều cách thức, mang lại cho không gian công cộng Hà Nội một diện mạo mới. Sự tham gia của người dân, cộng đồng trong quá trình xây dựng và phát triển thành phố sẽ đảm bảo được tính bền vững, sáng tạo và hòa nhập xã hội cao.

Tất cả đều vì mục tiêu ngoài việc góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống đồng thời khơi dậy tiềm năng sáng tạo của người dân. Điều này hoàn toàn trùng khớp với mục tiêu sáng tạo với những sáng kiến đề xuất cấp địa phương và quốc tế mà Hà Nội sẽ tập trung thực hiện thời gian tới. Đó là, thành lập Trung tâm Thiết kế sáng tạo Hà Nội; xây dựng, củng cố các không gian sáng tạo tại Hà Nội; dự án chuỗi chương trình truyền hình Tài năng sáng tạo Hà Nội; Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội; Tuần lễ Thiết kế sáng tạo Hà Nội…

Phương Bùi