Nhiều điểm sáng về phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện tại Quảng Bình

Vượt khoảng 5% so với tỷ lệ bình quân chung toàn quốc

Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Bình Nguyễn Văn Dũng cho biết: 5 tháng đầu năm 2022, công tác triển khai thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) diễn ra trong điều kiện kinh tế xã hội của tỉnh gặp nhiều khó khăn do chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19 và hậu quả của thiên tai, lũ lụt từ những năm trước. Tuy nhiên, được sự lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, BHXH Việt Nam; sự phối hợp của các sở, ban, ngành; cùng với nỗ lực của tập thể cán bộ, công chức, viên chức, lao động; BHXH tỉnh Quảng Bình cơ bản đã thực hiện tốt chính sách BHXH, BHYT, góp phần ổn định chính trị - xã hội và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.

Nhờ được cán bộ Chi hội phụ nữ vận động, tuyên truyền, chị Hồ Thị Mai đã quyết định tham gia BHXH tự nguyện để sau này được hưởng lương hưu. Ảnh: B.D

Kết quả, tính đến hết tháng 5/2022, số người tham gia BHXH do BHXH tỉnh Quảng Bình quản lý là 104.568 người, tăng 478 người so với cuối năm 2021. Trong đó: Số người tham gia BHXH bắt buộc 70.625 người, tăng 383 người so với cuối năm 2021, đạt 93,9% kế hoạch BHXH Việt Nam giao. Có được kết quả này, theo ông Nguyễn Văn Dũng là nhờ BHXH tỉnh đã phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thuế tỉnh rà soát, nắm bắt kịp thời các doanh nghiệp và cơ bản đã khai thác triệt để 100% doanh nghiệp, lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Đáng chú ý, số người tham gia BHXH tự nguyện 5 tháng đầu năm là 33.943 người, tăng 95 người so với cuối năm 2021, đạt 76% kế hoạch BHXH Việt Nam giao. Kết quả này vượt gấp 8,2 lần so với mục tiêu của Nghị quyết số 28/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đề ra; và cao hơn khoảng 5% so với tỷ lệ bình quân chung toàn quốc.

Tiêu biểu như tại huyện Quảng Trạch: Số người tham gia BHXH tự nguyện là 4.581 người, tăng 39 người so với cuối năm 2021, đạt 75,64% kế hoạch BHXH tỉnh giao; đạt 6,8% so với lực lượng lao động trong độ tuổi lao động.

Hay như tại huyện Bố Trạch, 5 tháng đầu năm, số người tham gia BHXH tự nguyện là 6.800 người, đạt gần 86% so với kế hoạch giao năm 2022.

Tại huyện Lệ Thủy, theo báo cáo của BHXH huyện, số người tham gia BHXH tự nguyện là 4.838 người, tăng 41 người so với cuối năm 2021, đạt 79% kế hoạch BHXH tỉnh giao; đạt 5,8% so với lực lượng lao động trong độ tuổi lao động…

Chia sẻ với phóng viên về quyết định tham gia chính sách BHXH tự nguyện, chị Hồ Thị Mai (thôn Xuân Bắc 2, xã Hoa Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình) cho biết: Gia đình tôi thuộc diện hộ nghèo. Tôi đi làm thuê, công việc không ổn định, thu nhập chỉ khoảng 2-3 triệu đồng/tháng; trong khi đó chồng tôi mất sớm, hai con còn nhỏ, đang tuổi ăn học. Được cán bộ Chi hội phụ nữ đến nhà vận động, lại được biết Nhà nước sẽ hỗ trợ cho tôi 30% mức đóng nên tôi cũng cố gắng tính toán, cân đối tài chính để tham gia.

“Chính vì cuộc sống khó khăn, nên tôi cố gắng tích lũy tham gia BHXH tự nguyện để sau này có tiền lương hưu, có thể tự lo cho bản thân, không phải nhờ đến con cái. Mình khổ rồi, nên không muốn con cũng phải khổ theo”, chị Mai chia sẻ.

Tập trung nhóm đối tượng là nông dân, lao động khu vực phi chính thức

Mặc dù đạt được kết quả kể trên, nhưng theo đánh giá của BHXH tỉnh Quảng Bình vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của tỉnh; vẫn còn 91,8%, tương ứng với 308.309 người chưa tham gia.

Trong 7 tháng cuối năm, BHXH tỉnh Quảng Bình sẽ tập trung tuyên truyền tới nhóm đối tượng lao động là nông dân, lao động khu vực phi chính thức. Ảnh: B.D

Về nguyên nhân, theo Phó Giám đốc BHXH tỉnh Quảng Bình, một phần do chính sách BHXH tự nguyện chưa thực sự hấp dẫn, nên chưa thu hút được đối tượng tham gia. Cụ thể, theo quy định, BHXH bắt buộc được hưởng 5 chế độ dài hạn và ngắn hạn, tuy nhiên người tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng 2 chế độ là hưu trí và tử tuất, điều này làm giảm tính hấp dẫn và hạn chế mong muốn tham gia BHXH tự nguyện.

Mặt khác, trong thời gian dài Nhà nước không có chính sách hỗ trợ người dân tham gia BHXH tự nguyện. Từ ngày 1/1/2018, Nhà nước hỗ trợ đối với người tham gia BHXH tự nguyện theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng BHXH hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn, nhưng mức hỗ trợ còn thấp, cụ thể bằng 30% đối với người thuộc hộ nghèo, 25% đối với người hộ cận nghèo, 10% đối với các đối tượng khác, còn đối tượng tham gia BHXH bắt buộc được người sử dụng lao động đóng đến 63,63% mức đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất. Trong khi đó, quy định điều kiện về thời gian tối thiểu đóng BHXH để hưởng lương hưu là 20 năm, như vậy là còn khá dài, chưa thu hút người dân tham gia BHXH tự nguyện.

Cũng theo ông Dũng, việc tham gia BHXH tự nguyện, BHYT phụ thuộc rất lớn vào điều kiện kinh tế của người tham gia, tuy nhiên đời sống của nhiều người dân trên địa bàn tỉnh còn gặp khó khăn do thường xuyên bị ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, dịch bệnh.

Một nguyên nhân khác, theo lãnh đạo BHXH tỉnh Quảng Bình, đối với BHYT, từ tháng 1/2022, trên địa bàn tỉnh giảm 9.087 người tham gia BHYT do không tiếp tục được ngân sách Nhà nước đóng 100% mức đóng BHYT vì không được công nhận là các xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển theo Quyết định số 36/QĐ-TTg ngày 13/12/2021 của Thủ tướng Chính phủ.

Đối với BHXH tự nguyện, từ tháng 1/2022 mức đóng BHXH tự nguyện tối thiểu tăng hơn gấp đôi do áp dụng mức chuẩn nghèo nông thôn làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện tăng từ 700.000 đồng lên 1.500.000 đồng (quy định tại Nghị định số 07/2021/NĐ-CP của Chính phủ). Vì vậy, công tác phát triển người tham gia BHYT, BHXH tự nguyện trên địa bàn tỉnh gặp nhiều khó khăn.

Trước tình hình trên, trong 7 tháng cuối năm, BHXH tỉnh Quảng Bình sẽ tập trung thực hiện công tác thu, phát triển người tham gia BHXH, BHYT; trong đó sẽ chú trọng tiếp tục kiện toàn hệ thống Đại lý thu BHXH, BHYT, mở rộng việc thu BHXH tự nguyện; đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chính sách BHXH, BHYT; tập trung vào nhóm đối tượng là nông dân, lao động khu vực phi chính thức… qua đó góp phần đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn.