Người mở lối đưa đào Nhật Tân về đất Ô Diên

Từ những mùa trắng tay đến lựa chọn quay về với ruộng đất

Trước khi nghề trồng đào xuất hiện, sản xuất nông nghiệp tại xã Ô Diên chủ yếu dựa vào cây lúa và một số cây vụ đông giá trị thấp. Canh tác nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào thời tiết khiến thu nhập bấp bênh, đời sống người dân khó tích lũy.

Trong bối cảnh đó, anh Nguyễn Văn Quyết trăn trở tìm hướng đi khác cho kinh tế gia đình. Năm 2005, trong quá trình tìm hiểu các mô hình sản xuất ven sông Hồng, anh tiếp xúc với đào Nhật Tân và quyết định đưa giống cây này về trồng thử trên đất quê.

Anh Quyết chia sẻ: “Khi ấy tôi chỉ nghĩ đơn giản là thử xem đất mình có hợp với cây đào hay không. Nhưng bắt tay vào làm mới thấy khó: đất thấp, nước đọng, kỹ thuật chưa nắm vững nên cây sinh trưởng kém, nhiều gốc phải bỏ đi. Công sức bỏ ra mà không thu được gì khiến tôi không ít lần nản lòng, nhưng chính những thất bại đó lại giúp tôi hiểu đất hơn và quyết tâm làm lại”.

Anh Nguyễn Văn Quyết là người tiên phong đưa đào Nhật Tân về trồng trên đất Ô Diên, góp phần hình thành vùng trồng đào hàng hóa, chuyển đổi sản xuất nông nghiệp và tạo sinh kế ổn định cho người dân địa phương.

Những thất bại ban đầu khiến anh tạm chuyển sang trồng đậu tương vụ đông. Có thời điểm mô hình cho kết quả khả quan, nhưng trận lũ lớn năm 2008 đã cuốn trôi toàn bộ thành quả.

“Chỉ sau một đêm nước dâng, mọi thứ gần như mất trắng. Gia đình buộc phải rời ruộng đi làm thuê để trang trải cuộc sống. Nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ bỏ đất. Những lúc trở về sau ngày làm việc, nhìn con nhỏ ngủ trong căn nhà chật, tôi càng tin rằng mình phải tìm ra hướng ổn định lâu dài để gắn bó với ruộng đồng”, anh Quyết nhớ lại.

Chính suy nghĩ ấy đưa anh quay lại học nghề trồng đào bài bản hơn. Anh tìm đến người thân có kinh nghiệm để học từ khâu chọn giống, ghép mắt, tạo tán đến điều chỉnh thời điểm ra hoa.

Lần thử nghiệm thứ hai bắt đầu bằng vài trăm cây giống phía sau nhà. Mùa Tết đầu tiên chỉ thu vài triệu đồng, nhưng đủ để củng cố niềm tin. Những năm tiếp theo, diện tích mở rộng, thu nhập tăng dần lên hàng chục triệu đồng mỗi vụ. Qua từng mùa, kinh nghiệm tích lũy giúp anh hoàn thiện kỹ thuật và khẳng định khả năng thích nghi của đào Nhật Tân trên vùng đất địa phương.

Từ quy mô nhỏ lẻ ban đầu, sản xuất từng bước mở rộng. Hoa đào trồng tại Ô Diên dần được thị trường đón nhận, trở thành dấu mốc để anh quyết định gắn bó lâu dài với nghề trồng đào.

Lan tỏa nghề trồng đào, hình thành vùng sinh kế mới

Khi cây đào bắt đầu mang lại hiệu quả rõ rệt, anh Quyết lựa chọn chia sẻ kinh nghiệm với người thân và bà con trong làng thay vì giữ riêng bí quyết.

Theo anh Quyết, nếu chỉ làm một mình thì rất khó tạo thành vùng hàng hóa ổn định. Khi nhiều hộ cùng trồng đào, việc hỗ trợ nhau về kỹ thuật, chia sẻ thông tin thị trường và chủ động tiêu thụ sản phẩm sẽ trở nên thuận lợi hơn. Cây đào không chỉ mang lại thu nhập cho từng gia đình mà còn góp phần tạo nên thương hiệu chung cho cả địa phương.

Những buổi hướng dẫn ghép cành, cắt tỉa, chăm gốc dần thu hút thêm nhiều hộ tham gia. Ban đầu, sản phẩm chủ yếu được vận chuyển đến các chợ hoa truyền thống. Khi diện tích tăng lên, thương lái bắt đầu tìm đến đặt hàng tại vườn. Trong giai đoạn hạn chế đi lại do dịch bệnh, gia đình anh linh hoạt chuyển sang bán hàng trực tuyến, mở rộng phương thức tiếp cận khách hàng.

Hiện nay, diện tích đào tại xã Ô Diên đã phát triển đáng kể với hàng vạn gốc đào cành và nhiều cây đào tạo thế. Sản phẩm ngày càng phong phú về kiểu dáng, từ đào tán tròn phục vụ thờ cúng, đào dáng huyền trang trí không gian sống đến đào bonsai từ gốc già có giá trị kinh tế cao.

“Làm đào lâu năm mới thấy mỗi giai đoạn của cây đều có giá trị riêng. Khi cây già đi, cành nhỏ lại nhưng bộ gốc và dáng thế trở nên đẹp hơn. Việc tận dụng tạo bonsai giúp giữ lại giá trị của cây, đồng thời mở thêm hướng sản phẩm có giá trị cao hơn. Tôi luôn khuyến khích bà con quan sát kỹ từng cây, chăm sóc theo hướng lâu dài chứ không chỉ nhìn vào lợi ích trước mắt, đó là cách làm hiệu quả và bền vững”, anh Quyết cho biết.

Đào Nhật Tân khoe sắc tại xã Ô Diên, mang đến diện mạo mới cho vùng đất ven sông và thắp lên niềm tin về một mùa xuân đủ đầy.

Song song với sản xuất, các hộ trồng đào tại địa phương còn hình thành nhóm nghề nghiệp để trao đổi kỹ thuật và cập nhật thị trường. Việc chia sẻ kinh nghiệm xử lý thời tiết, tuốt lá hay cắt tỉa trở thành yếu tố quan trọng giúp hoa nở đúng dịp Tết.

Hiệu quả kinh tế từ cây đào góp phần tạo chuyển biến rõ rệt trong đời sống nông thôn. Nhiều diện tích lúa kém hiệu quả được chuyển đổi sang trồng đào, tạo việc làm theo mùa vụ cho lao động địa phương, đặc biệt là phụ nữ lớn tuổi tham gia các công việc chăm sóc cây.

Sự lan tỏa của nghề trồng đào còn thể hiện qua quy mô sản xuất ngày càng mở rộng và tính liên kết giữa các hộ dân. Nếu tại Nhật Tân mỗi hộ thường chỉ canh tác vài sào thì ở Ô Diên có gia đình sở hữu tới vài hecta, tạo điều kiện hình thành vùng sản xuất tập trung. Tổ hội nghề trồng hoa đào Hồng Hà được thành lập với sự tham gia của nhiều thành viên, do anh Quyết làm tổ trưởng, trở thành kênh trao đổi kỹ thuật và thông tin thị trường cho các hộ trồng đào trên địa bàn xã Ô Diên.

Theo tính toán, mỗi sào đào cành đầu tư khoảng 10 triệu đồng đầu năm có thể thu về gấp đôi vào cuối vụ; đào bonsai cho giá trị cao hơn nhiều lần. Nhờ đó, trung bình mỗi mùa đào gia đình anh đạt lợi nhuận đáng kể, cải thiện điều kiện sống và đầu tư phát triển sản xuất.

Với anh Nguyễn Văn Quyết, điều ý nghĩa nhất không nằm ở lợi nhuận cá nhân mà ở sự thay đổi của quê hương.

“Niềm vui lớn nhất là thấy nhiều hộ khác ổn định hơn nhờ cây đào. Từ ruộng trũng kém hiệu quả, giờ đây mỗi dịp xuân về cả vùng rực sắc hoa. Đó là điều khiến người làm nông như tôi tự hào. Dù vậy, định hướng sắp tới không phải mở rộng diện tích bằng mọi giá mà tập trung nâng cao chất lượng cây và kỹ thuật chăm sóc. Cùng một diện tích nhưng làm tốt hơn, cây đẹp hơn thì giá trị tăng lên rất nhiều. Đó mới là hướng phát triển bền vững”, anh Quyết tâm sự.

Hơn hai thập kỷ gắn bó với cây đào, hành trình của người nông dân ấy không chỉ là câu chuyện lập nghiệp cá nhân mà còn phản ánh quá trình chuyển dịch sinh kế ở vùng ven đô. Từ vài gốc đào trồng thử phía sau vườn, hiện nay Ô Diên đã hình thành nghề sản xuất mang lại thu nhập ổn định và tạo dấu ấn riêng mỗi độ Tết đến xuân về, nơi sắc đào không chỉ báo hiệu mùa lễ hội mà còn ghi dấu sự bền bỉ của những người gắn bó với đất đai quê hương.