Mùa Trung thu giãn cách lại nhớ những món đồ chơi dân gian

(LĐTĐ) Một mùa Trung thu đặc biệt sắp đến. Năm nay, với diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, để đảm bảo an toàn sức khỏe, tránh tụ tập nơi đông người, chắc hẳn sẽ không có những buổi múa Lân, rước đèn, phá cỗ trông trăng ngoài trời cho con trẻ. Tuy nhiên, sẽ không vì thế mà Tết Trung thu của các em kém phần ý nghĩa. Các em vẫn sẽ được người lớn mua tặng những món quà trong ngày đặc biệt để chơi trong nhà. Và những món đồ chơi dân gian truyền thống, giản dị mà chứa đựng nhiều giá trị văn hóa tinh thần đẹp đẽ như: Đèn ông sao, đèn kéo quân, mặt nạ giấy bồi, trống bỏi, tò he... sẽ là một lựa chọn hợp lý và hết sức ý nghĩa cho các con trong mùa giãn cách.
Hà Nội không tổ chức “Đêm hội Trăng rằm” theo thông lệ hằng nămTrung thu yêu thương cho học sinh khuyết tật có hoàn cảnh khó khănTrăng Rằm soi sáng bản em

Không khí Tết Trung thu đang tràn ngập trên các nẻo đường từ thành thị cho đến xóm thôn, bản làng. Tết Trung thu là một nét văn hóa đặc sắc không thể thiếu trong tín ngưỡng dân tộc. Các món đồ chơi Trung thu truyền thống của nước ta thường gắn liền với văn hóa nông thôn và nó được làm thủ công từ những nguyên liệu gần gũi, thân thiện với thiên nhiên, môi trường, cỏ cây, hoa lá.

Với trẻ nhỏ, đêm Trung thu sẽ thật thiếu nếu như vắng bóng những chiếc đèn ông sao lung linh sắc màu. Đèn ông sao là chiếc đèn Trung thu quen thuộc với tất cả các thế hệ người Việt mỗi dịp Tết Thiếu nhi. Dù cho một số đồ chơi Trung thu truyền thống đang dần mai một, nhưng đèn ông sao vẫn hiện hữu và luôn là một trong những món quà ý nghĩa dành cho trẻ thơ trong dịp Trung thu.

Mùa Trung thu giãn cách lại nhớ những món đồ chơi dân gian
Đèn ông sao - món đồ chơi thân thuộc không thể thiếu với trẻ em trong ngày Tết của mình.

Những chiếc đèn ông sao 5 cánh được làm thủ công, nhiều màu sắc sặc sỡ được bày bán nhiều tại cửa hàng đồ chơi trong phố. Trông thì có vẻ đơn giản, nhưng để làm ra một chiếc đèn ông sao truyền thống thì phải trải qua rất nhiều công đoạn, bên cạnh đó cần có đôi bàn tay khéo léo, sự tỉ mỉ của người nghệ nhân. Nguyên liệu làm đèn gồm: Tre, nứa, giấy bóng kính, giấy màu, hồ dán, dây thép nhỏ và thân cây đay làm cán. Trong quá trình làm ra một chiếc đèn ông sao đẹp thì công đoạn lâu nhất và cần sự khéo léo của đôi tay là trang trí vẽ, dán hoa văn. Đèn ông sao luôn gắn liền với tuổi thơ của biết bao thế hệ, những câu hát rước đèn đêm Trung thu vẫn còn vang mãi trong mỗi kí ức tuổi thơ con trẻ: “Chiếc đèn ông sao sao năm cánh tươi màu, cán đây rất dài cán cao quá đầu, em cầm đèn sao em hát vang vang, đèn sao tươi màu của đêm rằm liên hoan…”.

Ngoài đèn ông sao, đèn kéo quân cũng là món đồ chơi truyền thống quen thuộc ở Việt Nam mỗi dịp Trung thu về. Ngày nay, không có nhiều trẻ em biết đến đèn kéo quân vì loại đèn này dần mai một và được thay thế bởi nhiều món đồ chơi Trung thu khác.

Đèn kéo quân là trò chơi dân gian thông minh, vui mà học, giúp các em hiểu về lịch sử và giáo dục lòng yêu nước cho con trẻ. Chính vì thế, hình ảnh dán trên đèn kéo quân thường là những đoàn quân xung trận hoặc nói về việc nghĩa.

Sau đó, các “quân” được cải tiến, phong phú, đa dạng hơn như: ông quan trạng vinh quy bái tổ, cảnh tứ linh nhảy múa, nông dân làm ruộng, mục đồng chăn trâu, cho đến cả những nhân vật phim truyện cổ, truyện thiếu nhi nổi tiếng.

Trẻ con thế hệ trước rất say mê với đèn kéo quân vì sự nhiệm màu, độc đáo. Đèn kéo quân được làm bằng giấy bao quanh chiếc khung tre gọi là lồng kéo. Đèn kéo quân độc đáo ở chỗ chiếc lồng kéo “biết” xoay tròn, kéo theo bao nhiêu hình, tên dân gian gọi là các “quân”.

Mùa Trung thu giãn cách lại nhớ những món đồ chơi dân gian
Mặt nạ giấy bồi - một trong những đồ chơi dân gian được trẻ con ưa thích

Trống bỏi là đồ chơi Trung thu dân gian truyền thống, góp mặt trong bữa tiệc vui đêm trăng của thiếu nhi ngày xưa. Nhưng hiện tại, trống bỏi dần bị quên lãng, nhiều người còn chưa được nghe tên cũng như nhìn thấy cái trống bé xinh, tí hon này.

Khi quay, trống bỏi tạo ra tiếng “tạch tạch” đanh gọn, vui tai. Thứ đồ chơi dân dã này được làm từ những nguyên liệu rất đơn giản: đất sét, cán nhựa, que sắt, giấy hồng, dây nilon.

Mặt trống được nặn từ đất sét, chỉ lớn hơn đồng xu một chút, cắm que sắt vào hai bên sườn rồi phơi khô. Sau khi phơi khô, hai mặt trống được bọc bằng giấy đỏ sao cho kín để tạo ra tiếng kêu đanh, gọn, vui tai đặc trưng. Công đoạn cuối là buộc dây, tra cán nhựa, làm “dùi” cho trống.

Mặt nạ giấy bồi cũng là một trong những đồ chơi ưa thích của rất nhiều thế hệ trẻ em trong dịp Trung thu. Những chiếc mặt nạ giấy bồi được bàn tay khéo léo của các nghệ nhân tạo nên với hình ảnh các nhân vật dân gian Việt Nam gần gũi mà quen thuộc như: ông Địa, chú Tễu, Chí Phèo, Thị Nở... Ngoài ra còn có mặt nạ của các nhân vật trong truyện cổ tích nước ngoài để các em nhỏ hóa trang thành các nhân vật mình yêu thích trong đêm trăng rằm.

Giữa muôn vàn món đồ chơi dân gian truyền thống, tò he là món đồ chơi hết sức thú vị đánh thức giác quan, sự hiếu động của trẻ nhỏ với nghệ thuật tạo hình vô cùng khéo léo và tỉ mỉ từ đôi bàn tay của các nghệ nhân. Tò he đem đến cho trẻ thơ một thế giới bột nặn nhiều màu sắc sặc sỡ, ngộ nghĩnh được thể hiện bằng các hình ảnh nhân vật cổ tích hay các con vật ngộ nghĩnh.

Từ những nguyên liệu thân thuộc với ruộng đồng như bột gạo nếp, phẩm màu tự nhiên, que tre, với sự sáng tạo, kỹ thuật điệu nghệ, người thợ nặn ra những con tò he đủ mọi hình dáng, thể hiện được các cung bậc cảm xúc trên khuôn mặt.

Tò he cũng chính là một trong số ít những món đồ chơi Trung thu dân gian được trẻ con yêu thích và không bị mai một, còn tồn tại đến nay.

Ngày này 2 năm trước, anh Ngô Quý Đức (Trung tâm Nghiên cứu Phát triển nông thôn) cùng với những người nghệ nhân làng nghề, đang làm và gìn giữ các món đồ chơi dân gian truyền thống còn lại trong xã hội hiện đại ngày nay.
Ngày này 2 năm trước, anh Ngô Quý Đức (Trung tâm Nghiên cứu Phát triển nông thôn) cùng với những người nghệ nhân làng nghề, đang làm và gìn giữ các món đồ chơi dân gian truyền thống còn lại trong xã hội hiện đại ngày nay.

Các cụ xưa quan niệm, trò chơi và đồ chơi không đơn thuần để giải trí mà còn là phương tiện giáo dục, nuôi dưỡng tâm hồn thế hệ trẻ. Do đó, những món đồ chơi Trung thu truyền thống Việt Nam như: Tiến sĩ giấy, đèn kéo quân, ông đánh gậy, đèn ông sao... là lời nhắn nhủ, tâm nguyện thâm sâu của cha ông với thế hệ trẻ về tinh thần hiếu học, khuyến khích sự học, thành đạt cho thế hệ con cháu. Đó là truyền thống đáng quý, đáng tự hào cần được bảo tồn và gìn giữ cho các thế hệ mai sau.

Song Thu

Bài viết cùng chủ đề

Phòng chống dịch Covid 19

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Giúp con vượt qua áp lực học tập

Giúp con vượt qua áp lực học tập

Mùa học đã bắt đầu trên hầu hết mọi miền của đất nước. Khác với mọi năm, ở nhiều địa phương, học sinh phải học online. Điều này gây nhiều ...
Thanh Hóa: Xe khách nội tỉnh được hoạt động trở lại, vận chuyển hành khách liên tỉnh tiếp tục dừng

Thanh Hóa: Xe khách nội tỉnh được hoạt động trở lại, vận chuyển hành khách liên tỉnh tiếp tục dừng

(LĐTĐ) Sở Giao thông vận tải (GTVT) Thanh Hóa vừa ban hành Công văn số 4706/SGTVT-QLVT về tiếp tục thực hiện một số biện pháp phòng, chống dịch Covid-19 trong tình ...
1,05 triệu liều vắc xin Abdala của Cuba đã về tới Việt Nam

1,05 triệu liều vắc xin Abdala của Cuba đã về tới Việt Nam

(LĐTĐ) Tối 25/9, chuyên cơ chở Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã hạ cánh xuống sân bay Nội Bài, kết thúc tốt ...
Nghệ An xuất hiện 2 ca Covid-19 tại cộng đồng sau 10 ngày vắng bóng

Nghệ An xuất hiện 2 ca Covid-19 tại cộng đồng sau 10 ngày vắng bóng

(LĐTĐ) Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Nghệ An cho biết, trong 12 giờ qua (từ 18h ngày 25/9 đến 06h ngày 26/9), Nghệ An ghi nhận thêm 2 ca ...
Những kết quả nổi bật trong chuyến thăm, làm việc của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tại CuBa và Hoa Kỳ

Những kết quả nổi bật trong chuyến thăm, làm việc của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tại CuBa và Hoa Kỳ

(LĐTĐ) Theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, chuyến công tác của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tại Cuba và ...
Hà Nội ứng dụng toàn diện các giải pháp công nghệ phục vụ công tác phòng, chống dịch

Hà Nội ứng dụng toàn diện các giải pháp công nghệ phục vụ công tác phòng, chống dịch

(LĐTĐ) Hiện nay Hà Nội cơ bản đã ứng dụng toàn diện những giải pháp công nghệ để phục vụ phòng, chống dịch Covid-19, trong đó việc người dân chủ động ...
Hà Nội: Hơn 1.300 tỷ đồng từ gói hỗ trợ an sinh đã đến với người dân, người lao động khó khăn

Hà Nội: Hơn 1.300 tỷ đồng từ gói hỗ trợ an sinh đã đến với người dân, người lao động khó khăn

(LĐTĐ) Tính đến 12h ngày 25/9, Hà Nội đã giải ngân hơn 1.300 tỷ đồng từ gói hỗ trợ an sinh xã hội cho các đối tượng là người dân, người ...

Tin khác

Chả cốm - phong vị mùa thu

Chả cốm - phong vị mùa thu

(LĐTĐ) Thu đến, ấy cũng là khi bước vào mùa cốm. Hạt cốm căng mọng xanh như hạt ngọc được kết tinh từ nắng mưa, tinh túy của đất trời. Từ cốm, những người nội trợ khéo đất Hà thành làm nên nhiều món ngon mang phong vị mùa thu. Một trong những món đó là chả cốm.
Để kho tàng ca dao mãi trường tồn

Để kho tàng ca dao mãi trường tồn

(LĐTĐ) Mỗi một quốc gia, dân tộc đều có những nét đặc trưng riêng về bản sắc và nền văn hoá của mình. Đối với nước ta trải qua quá trình hơn một nghìn năm dựng nước và giữ nước, tục ngữ, ca dao đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa mãi mãi trường tồn.
Nhà văn Nguyễn Toàn Thắng trở lại văn đàn với tập truyện ngắn “Da gấu và chuyện Trương Bốn”

Nhà văn Nguyễn Toàn Thắng trở lại văn đàn với tập truyện ngắn “Da gấu và chuyện Trương Bốn”

(LĐTĐ) Nhiều năm nay, nhà văn Nguyễn Toàn Thắng gắn bó với sân khấu qua những vở diễn gây tiếng vang như: “Vì sao lạc xứ”, “Tái sinh”, “Thần giữ của”, “Truyền thuyết Triệu Trinh Nương”… Gần đây, nhà văn xuất hiện lại trên văn đàn bằng tập truyện ngắn mang phong cách giễu nhại đặc trưng và gần như là “của hiếm” của văn học nước nhà hiện đại. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi cởi mở với nhà văn Nguyễn Toàn Thắng xung quanh tập truyện ngắn này, và tất nhiên, cả về những gì liên quan đến tình hình văn nghệ.
Các hoạ sĩ nhóm G39 "phá cỗ tranh" dịp Tết Trung thu 2021

Các hoạ sĩ nhóm G39 "phá cỗ tranh" dịp Tết Trung thu 2021

(LĐTĐ) Nhân dịp Trung thu, hoạ sĩ Lê Thiết Cương cùng nhóm hoạ sĩ G39 đã ra mắt triển lãm trực tuyến "Phá cỗ tranh".
Tết Trung thu ấm áp và khác biệt của trẻ em Thủ đô

Tết Trung thu ấm áp và khác biệt của trẻ em Thủ đô

(LĐTĐ) Dịch bệnh Covid-19 đang khiến Trung thu năm nay trở nên khác biệt so với các năm trước. Tuy nhiên không vì thế mà cái Tết Trung thu của các em nhỏ lại thiếu đi sự vui vẻ, ấm áp, thiếu đi nét đẹp văn hóa cổ truyền của ngày Tết đoàn viên.
Tết Trung thu trong miền ký ức

Tết Trung thu trong miền ký ức

(LĐTĐ) Mỗi năm, vào cữ tháng Tám âm lịch, khi gió heo may se lạnh quyện cùng nắng vàng như mật mang mùa thu ngọt ngào tới, tôi lại thầm nhớ về những Tết Trung thu xưa. Bao kỷ niệm của một thời vô ưu trong ký ức bỗng thức dậy theo tiếng trống bỏi lảnh lót, trống ếch thì thùng văng vẳng ngoài phố.
Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

(LĐTĐ) Trước những lùm xùm về phát biểu, viết lách trên không gian mạng hay quảng cáo những sản phẩm không đảm bảo chất lượng, làm từ thiện… của một số nghệ sĩ gây bức xúc trong dư luận, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa hoàn tất dự thảo Bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (Bộ Quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa hoàn tất dự thảo bộ quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (bộ quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Trong điều kiện dịch bệnh Covid-19 vẫn diễn biến khó lường, tỉnh Hải Dương quyết định không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2021 mà chỉ tổ chức các nghi lễ truyền thống.
Giới trẻ Hà Nội với văn hóa đọc

Giới trẻ Hà Nội với văn hóa đọc

(LĐTĐ) Thời gian qua, nhiều địa phương ở Hà Nội thực hiện giãn cách xã hội để phòng, chống dịch Covid-19, hệ thống thư viện, nhà sách buộc phải đóng cửa, thế nhưng không ít người trẻ đang sống và làm việc ở Thủ đô vẫn nỗ lực “nuôi dưỡng” văn hóa đọc.
Xem thêm
Phiên bản di động