Lễ Tiến Xuân ngưu và ý nghĩa đặc biệt đối với đời sống tinh thần

(LĐTĐ) Lễ Tiến Xuân ngưu mang ý nghĩa tiễn mùa đông lạnh lẽo, chào đón mùa xuân ấm áp, cầu mong một năm mới mùa màng bội thu, đất nước thái bình, thịnh vượng, nhân dân an vui, sung túc.
Lần đầu tái hiện Lễ tiến xuân ngưu tại Hoàng thành Thăng Long Lần đầu tái hiện Lễ tiến xuân ngưu tại Hoàng thành Thăng Long

Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, các hoạt động do Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức vào dịp ...

Nhiều lễ thức đón xuân của Kinh đô Thăng Long xưa được ghi chép qua sử sách, như lễ ban sóc (phát lịch), lễ phất thức (lau ấn tín), lễ dựng cây nêu… đặc biệt là lễ Tiến xuân ngưu (dâng trâu đất trong tiết lập xuân). Lễ Tiến Xuân ngưu (hay lễ Nghênh xuân) từ lâu chỉ còn trong thư tịch cổ, nhưng dấu tích đẹp của nền văn hóa Việt Nam thuở xa xưa vẫn còn đâu đó ở mảnh đất Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến.

Lễ Tiến Xuân ngưu có một ý nghĩa đặc biệt đối với đời sống tinh thần của con người dưới thời các vua Nguyễn. Nền kinh tế nước ta lúc bấy giờ chủ yếu dựa vào nền nông nghiệp lúa nước nên cuộc lễ này lại có quan hệ mật thiết đối với đời sống của nhân dân nhiều hơn. Nhận thức rõ về điều ấy, các vua Nguyễn có những quan tâm hợp lý. Vào năm 1833, vua Minh Mạng xuống dụ rằng: "Về khoản Trâu đất và Mang thần, nguyên là ý chăn việc cày ruộng, khuyên bảo giúp đỡ, ở Kinh đã cử hành trước, các địa phương cũng nên tuân làm tất cả, để cho phù hợp lễ đời cổ".

Lễ Tiến Xuân ngưu và ý nghĩa đặc biệt đối với đời sống tinh thần
Lễ Tiến Xuân ngưu trọng thư tịch cổ

Theo quan niệm của người xưa, một năm có 12 tháng, mỗi tháng tượng trưng cho hình ảnh một con vật, gọi là 12 con giáp: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Tháng cuối cùng của năm biểu tượng là con Trâu nên gọi là tháng Sửu. Thời điểm này là mùa đông giá rét, có lẽ người xưa làm tượng trâu ban đầu với nghĩa tống tiễn mùa đông lạnh giá; sau có thêm tục Đả Xuân ngưu mang ý trấn áp, xua đuổi hàn khí và đón chào mùa Xuân ấm áp.

Từ thời Hậu Lê trở đi, ngoài trâu đất còn có thêm tượng thần Câu Mang trong hình dáng một chú bé mục đồng. Lễ rước trâu và thần Câu Mang còn có ý nghĩa khuyến khích chăn nuôi, trồng cấy cho mùa màng tươi tốt. Lễ Tiến Xuân ngưu mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian của một đất nước thuần nông từ xa xưa.

Sách Lê triều hội điển viết: “Về lệ Xuân ngưu tiết Lập xuân hằng năm. Vào triều Nguyễn (1802-1945), trong cuốn Minh Mạng chính yếu có ghi tục lễ Đàn tế trâu, quay theo hướng chính Đông, ứng với mùa xuân. Nửa đêm, một số viên quan được lệnh làm lễ, Trâu được đặt ở sân Đan Trì trước điện Kính Thiên để vua và quần thần làm lễ. Kết thúc các nghi thức, tượng trâu được mổ ra làm nhiều phần, Nhà vua phân phát cho các quan dự tế và các đền miếu trong kinh thành. Số tượng trâu loại nhỏ mang sang phủ Chúa Trịnh để Chúa phân phát cho những quan chức, quân lính mang ý nghĩa cầu may, mong sao cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đời sống dân chúng no ấm”.

Lễ Tiến Xuân ngưu và ý nghĩa đặc biệt đối với đời sống tinh thần
Lễ Tiến Xuân ngưu mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian của một đất nước thuần nông từ xa xưa.

Lễ Tiến Xuân ngưu được tổ chức một cách long trọng. Các quan viên đề đốc, phủ doãn, phủ thừa... đều phải mặc áo đỏ, hoặc tía đi sau đội lễ nhạc, nghi trượng, tán, lọng và khiêng các án Mang thần và Trâu đất được rước tới nhà bộ Lễ và được để yên tại nơi này. Theo quy định, lễ này được thực hiện vào ngày Lập xuân tiến hành ở triều đình và tại các địa phương.

Lễ Tiến Xuân ngưu xưa được tổ chức trên tinh thần nhân văn, thể hiện những ước mơ chính đáng về một cuộc sống vật chất đầy đủ trong năm mới, hơn nữa đó còn phản ánh được một dạng nghi lễ có màu sắc tín ngưỡng trong đời sống tâm linh của người Việt xưa, khi nền kinh tế quốc gia chủ yếu dựa vào nông nghiệp lúa nước.

Bảo Anh

(Ảnh chụp tại triển lãm - Di tích Văn Miếu Quốc Tử Giám)

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

VinID mở bán vé hai trận đấu của tuyển Việt Nam tại vòng loại World Cup 2022

VinID mở bán vé hai trận đấu của tuyển Việt Nam tại vòng loại World Cup 2022

(LĐTĐ) Từ 10h ngày 27/10/2021, ứng dụng VinID bắt đầu mở bán vé bóng đá xem hai trận đấu của tuyển Việt Nam với Nhật Bản và Ả Rập Xê Út ...
TNG Holdings Vietnam tặng 5.000 bộ xét nghiệm nhanh Covid-19 cho tỉnh Thừa Thiên Huế

TNG Holdings Vietnam tặng 5.000 bộ xét nghiệm nhanh Covid-19 cho tỉnh Thừa Thiên Huế

(LĐTĐ) Ngày 25/10, đại diện Tập đoàn TNG Holdings Vietnam đã trao tặng 5.000 bộ xét nghiệm nhanh Covid-19 cho tỉnh Thừa Thiên Huế nhằm đồng hành cùng địa phương trong ...
Việt Nam - Anh: Sớm công nhận hộ chiếu vắc xin để tạo điều kiện nối lại giao thương, du lịch

Việt Nam - Anh: Sớm công nhận hộ chiếu vắc xin để tạo điều kiện nối lại giao thương, du lịch

(LĐTĐ) Chiều 26/10, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã điện đàm với Thủ tướng Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai-len Boris Johnson.
Chung tay, trách nhiệm, tiếp tục đề cao chủ nghĩa đa phương, hợp tác bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, cùng có lợi

Chung tay, trách nhiệm, tiếp tục đề cao chủ nghĩa đa phương, hợp tác bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, cùng có lợi

(LĐTĐ) Chiều 26/10 đã diễn ra Hội nghị Cấp cao ASEAN - Trung Quốc lần thứ 24. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã dẫn đầu đoàn đại biểu Việt ...
Đẩy mạnh quan hệ đối tác chiến lược ASEAN - Hoa Kỳ

Đẩy mạnh quan hệ đối tác chiến lược ASEAN - Hoa Kỳ

(LĐTĐ) Tối 26/10, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Hoa Kỳ lần thứ 9 ...
Thi trực tuyến: Nỗ lực thực hiện kiểm tra, đánh giá đúng năng lực học sinh

Thi trực tuyến: Nỗ lực thực hiện kiểm tra, đánh giá đúng năng lực học sinh

Do ảnh hưởng của dịch COVID-19, nhiều địa phương buộc phải sử dụng hình thức trực tuyến để tổ chức kiểm tra, đánh giá học sinh giữa học kỳ 1 ...
Apple chính thức phát hành iOS 15.1 hỗ trợ SharePlay

Apple chính thức phát hành iOS 15.1 hỗ trợ SharePlay

Apple vừa phát hành iOS 15.1 và iPadOS 15.1 cho các thiết bị tương thích với một trong những tính năng nổi bật nhất là SharePlay.

Tin khác

Kể lại hành trình đi tìm hòa bình của dân tộc và Thủ đô qua "Bản giao hưởng hòa bình"

Kể lại hành trình đi tìm hòa bình của dân tộc và Thủ đô qua "Bản giao hưởng hòa bình"

(LĐTĐ) “Bản giao hưởng hòa bình” - chương trình nghệ thuật thường niên của Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội sẽ được phát sóng trực tiếp vào 20h ngày 30/10 trên các kênh Truyền hình Hà Nội 1, 2.
Đón đọc tâm tình tuổi 16 của những người nổi tiếng trong "Gửi quá khứ một Hộp Thời Gian"

Đón đọc tâm tình tuổi 16 của những người nổi tiếng trong "Gửi quá khứ một Hộp Thời Gian"

(LĐTĐ) "Gửi quá khứ một Hộp Thời Gian" là cuốn sách tập hợp bài viết của 38 tác giả, là những cá nhân ở nhiều độ tuổi, hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau và ghi dấu ấn trong lĩnh vực của mình. Các tác giả viết thư cho chính mình ở tuổi 16 - độ tuổi ở ngưỡng cửa trưởng thành, nhiều hoài bão và cũng nhiều băn khoăn.
Biến nhà máy cũ thành không gian sáng tạo

Biến nhà máy cũ thành không gian sáng tạo

(LĐTĐ) Từ lâu, Hà Nội đã có chủ trương di dời nhà máy, xí nghiệp sản xuất ra khỏi nội đô. Trong đó, có những công trình tuổi đời hàng trăm năm với kiến trúc độc đáo, có giá trị lịch sử xứng đáng nên được giữ lại, chuyển đổi thành các không gian văn hóa, sáng tạo, sinh hoạt cộng đồng. Các chuyên gia cho rằng điều này sẽ tạo thêm không gian công cộng cho người dân Thủ đô, giải tỏa bớt sự ngột ngạt của đô thị, tạo cơ sở hạ tầng cho ngành công nghiệp văn hóa, là nơi ươm mầm các start-up sáng tạo.
Dịu ngọt chút nắng đầu đông

Dịu ngọt chút nắng đầu đông

(LĐTĐ) Những ngày mùa thu thoáng qua thật nhanh. Hà Nội chạm vào chớm đông. Từng cơn gió mùa mang theo hơi lạnh se sắt khiến đất trời phủ sắc trầm buồn. Vậy mà, khi những vệt nắng đầu đông hửng lên, phố Hà thành thoắt bừng sáng. Nắng đầu đông lạ lắm, không thùy mị như nắng xuân, không gắt gỏng như nắng hạ, không dịu dàng như nắng thu, chỉ nhè nhẹ hanh hao mà thấm chất dịu ngọt vào lòng người.
Bánh giò – Thức quà đặc sắc của người Hà Thành

Bánh giò – Thức quà đặc sắc của người Hà Thành

(LĐTĐ) Hà Nội đang trong những ngày chạm khẽ vào mùa đông với những cơn gió mùa mang hơi lạnh phả vào không gian. Thoảng trong gió, tiếng rao khê nồng loang dài trên phố vắng: “Bánh giò... Bánh giò nóng đây...”.
Giai điệu cất lên từ trái tim

Giai điệu cất lên từ trái tim

(LĐTĐ) Âm nhạc luôn là một thứ vũ khí sắc bén cùng đồng hành với dân tộc trên mọi chặng đường của đất nước. Trong đại dịch Covid-19, những sáng tác của các nghệ sĩ đã trở thành món ăn tinh thần giúp lực lượng tuyến đầu và người dân vượt qua khó khăn, đẩy lùi đại dịch.
Lời chúc đong đầy yêu thương

Lời chúc đong đầy yêu thương

(LĐTĐ) Đang trong giờ làm việc, chuông điện thoại reo. Tôi liếc nhìn và nhận ra số điện thoại của mẹ. Vậy mà, tôi vẫn cố hoàn thành nốt chút công việc rồi mới gọi lại. Mẹ vui vẻ chúc: “Phụ nữ già chúc mừng phụ nữ trẻ nhân ngày 20 tháng 10 nhé”. Tôi lặng đi vì xúc động, khóe mắt cay cay vì lời chúc của mẹ. Phải rồi, hôm nay là ngày Phụ nữ Việt Nam 20-10, tôi chưa kịp chúc mừng mẹ thì đã nhận được lời chúc đong đầy yêu thương.
Tranh sơn mài và tranh thư pháp: Tiếng vọng của thời gian

Tranh sơn mài và tranh thư pháp: Tiếng vọng của thời gian

(LĐTĐ) Nghệ thuật là một lối chơi tao nhã, một món quà ý nghĩa được nhiều người lựa chọn để sưu tầm và tặng nhau trong những dịp đặc biệt. Cuộc sống càng phát triển, người ta càng có xu hướng tìm về những giá trị truyền thống. Tranh sơn mài và tranh thư pháp là hai dòng tranh như vậy.
Nguyễn Phong Việt trở lại với tập thơ thiếu nhi "Những chiếc ghế trong căn bếp nhỏ"

Nguyễn Phong Việt trở lại với tập thơ thiếu nhi "Những chiếc ghế trong căn bếp nhỏ"

(LĐTĐ) Lần trở lại này, nhà thơ Nguyễn Phong Việt mang đến một phong cách hoàn toàn mới trong tập thơ thiếu nhi “Những chiếc ghế trong căn bếp nhỏ”.
Nơi in dấu những ngày xưa xa...

Nơi in dấu những ngày xưa xa...

(LĐTĐ) Có khi nào bạn nhớ về ngôi nhà cũ, vùng đất đã từng lưu trú, cơ quan mà mình đã gắn bó một thời gian? Còn tôi, đã vài lần chia tay với những nơi xưa cũ. Có những thời khắc rời xa, lòng bâng khuâng chợt nghĩ về câu thơ: “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở/ Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn”.
Xem thêm
Phiên bản di động