Không nên đặt vấn đề ủy quyền khi Công đoàn khởi kiện đòi quyền lợi BHXH cho người lao động

Thực hiện chỉ đạo của Tổng LĐLĐ Việt Nam và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, chiều nay, tại trụ sở Báo Lao Động (số 6 Phạm Văn Bạch, quận Cầu Giấy, Hà Nội), báo Lao Động phối hợp với báo Bảo vệ pháp luật tổ chức Hội thảo "Hoàn thiện quy định của pháp luật và cơ chế bảo vệ quyền lợi của người lao động bị nợ, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc”.

Chủ trì Hội thảo có các ông: Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam; Nguyễn Quang Dũng - Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Ngọ Duy Hiểu phát biểu tại Hội thảo.

Cùng tham dự Hội thảo có ông Lại Viết Quang - Vụ trưởng Vụ thi hành Quyền công tố và Kiểm sát xét xử hình sự - Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; ông Nguyễn Văn Thắng - Tổng Biên tập báo Bảo vệ pháp luật; ông Nguyễn Ngọc Hiển - Tổng Biên tập báo Lao Động; ông Vũ Minh Tiến - Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn; cùng đại diện các Ban của Tổng LĐLĐ Việt Nam, BHXH Việt Nam, BHXH Hà Nội; các chuyên gia, luật sư, người lao động...

Với sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý, luật sư và người lao động, Hội thảo nhằm cung cấp các thông tin phản ảnh toàn diện thực trạng việc nợ, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Thông qua Hội thảo nhằm nâng cao hiểu biết cho người lao động về các quy định của pháp luật, lợi ích hợp pháp, chính đáng khi tham gia các quan hệ lao động và nghĩa vụ, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; giúp người lao động nhận diện các hành vi vi phạm liên quan đến việc đóng BHXH bắt buộc và cách thức khởi kiện đòi bồi thường, khắc phục hậu quả, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng khi bị xâm hại... Từ đó, nhận định rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên, đặc biệt là ngành BHXH, với chức năng, quyền hạn về kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật hoặc kiến nghị với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm về BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)...

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Quang Dũng - Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao khẳng định: Bảo đảm an sinh xã hội là chủ trương nhất quán và xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta trong công tác lãnh đạo, quản lý, điều hành đất nước. Trong 37 năm thực hiện đường lối đổi mới, mặc dù đất nước còn gặp nhiều khó khăn, song chính sách an sinh xã hội luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước.

Hiến pháp năm 2013 lần đầu tiên khẳng định quyền an sinh xã hội cơ bản cho người dân. Trong đó Điều 34 quy định: “Công dân có quyền được bảo đảm an sinh xã hội” và Điều 59 quy định: “Nhà nước tạo bình đẳng về cơ hội để công dân thụ hưởng phúc lợi xã hội, phát triển hệ thống an sinh xã hội”.

Bộ Luật Lao động (năm 2019) quy định rõ người sử dụng lao động có nghĩa vụ: Thực hiện quy định của pháp luật về lao động, việc làm, giáo dục nghề nghiệp, BHXH, BHYT, BHTN và an toàn, vệ sinh lao động. Luật Việc làm (năm 2013) mở rộng cơ hội cho người lao động tham gia BHTN (người lao động làm việc trong các doanh nghiệp có hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên đều bắt buộc tham gia BHTN)…

Quang cảnh Hội thảo.

Cũng theo ông Dũng, theo quy định của pháp luật Việt Nam, khi tham gia vào quan hệ lao động, người sử dụng lao động và người lao động, theo các trường hợp luật định, phải cùng nhau có nghĩa vụ đóng BHXH, BHTN. Trong trường hợp các bên không thực hiện nghĩa vụ của mình thì sẽ bị áp dụng các trách nhiệm pháp lý trong đó có trách nhiệm hình sự.

“Thời gian vừa qua đã có nhiều vi phạm, tội phạm phát sinh trong lĩnh vực bảo hiểm nói chung, đặc biệt là BHXH vì động cơ vụ lợi, với số tiền vi phạm như trốn đóng, chậm đóng, chiếm đoạt… lên đến hàng trăm tỷ đồng, gây ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của nhân dân, đặc biệt, việc trốn đóng, nợ đóng BHXH bắt buộc trong các doanh nghiệp, tổ chức xã hội đã tác động, ảnh hưởng đến số lượng lớn người lao động, gây thất thu đối với Quỹ BHXH, khiến an sinh xã hội không được bảo đảm, tác động đến sự phát triển bền vững của đất nước”, ông Dũng nhấn mạnh.

Chia sẻ tại Hội thảo về quyền khởi kiện nợ BHXH của tổ chức Công đoàn, ông Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam cho biết: Công đoàn được giao quyền khởi kiện bảo vệ quyền lợi về BHXH của người lao động.

Theo ông Hiểu, việc khởi kiện bảo vệ quyền lợi về BHXH cho người lao động của tổ chức Công đoàn chịu sự chi phối của 4 luật: Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn, BHXH và Tố tụng dân sự.

Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng luật, thẩm tra luật đã không tính đến sự thống nhất, nên các đạo luật có sự mâu thuẫn nhau. Cụ thể, có đạo luật yêu cầu Công đoàn nói chung có quyền khởi kiện, có đạo luật nêu rõ là Công đoàn cơ sở; có đạo luật bắt buộc người lao động phải ủy quyền, có đạo luật thì yêu cầu chung chung.

“Chính vì có sự khác nhau như vậy, nên dù các cấp Công đoàn rất nỗ lực khởi kiện các vụ việc ra tòa án, nhưng đến nay vẫn gặp bế tắc, tòa không thụ lý các vụ việc”, ông Ngọ Duy Hiểu thông tin.

Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam cho biết, trong nhiều diễn đàn, ông đã từng kiến nghị xem xét sửa các luật để đảm bảo tính đồng bộ; nếu cần thiết thì Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thể giải thích luật để Công đoàn thực hiện được quyền này.

“Đối với Dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật BHXH có quy định để Tổng LĐLĐ Việt Nam khởi kiện thì phải do người lao động ủy quyền, chúng tôi kiến nghị xem xét sửa lại quy định này, bởi theo Điều 10 Hiến pháp, Công đoàn là tổ chức đại diện đương nhiên của người lao động. Vì vậy, với Công đoàn không nên đặt ra vấn đề ủy quyền. Ngoài ra, có nhiều doanh nghiệp có hàng nghìn, chục nghìn người lao động, nếu rơi vào những trường hợp này thì thủ tục hành chính, thời gian, để tiến hành khởi kiện sẽ rất lớn”, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Ngọ Duy Hiểu nêu quan điểm.