Khi nhiều hộ kinh doanh "đóng cửa" không phải từ bất cập chính sách thuế

Từ ki ốt chợ Đồng Xuân vẫn nhộn nhịp...

Trái với không khí "cửa đóng then cài" ở nhiều cửa hàng trên các tuyến phố, theo ghi nhận của phóng viên Báo Lao động Thủ đô, 10h sáng nay (17/6) tại Chợ Đồng Xuân (Hà Nội), không khí bán hàng của tiểu thương vẫn đông vui, nhộn nhịp, các ki ốt đều mở cửa. Theo quan sát của phóng viên, các gian hàng vẫn giao thương giữa người mua và người bán bình thường và chủ yếu dùng tiền mặt. Trước đó mấy ngày, tại đây, một số gian hàng đóng cửa.

Khi được hỏi đã được cơ quan thuế hướng dẫn để thực hiện khai thuế và khởi tạo máy tính tiền chưa, đa số tiểu thương đều nói “không biết, không rõ”.

Chị Hà Thị Huế, một tiểu thương ở đây cho biết: “Doanh thu của tôi không đến 1 tỷ/năm nên không sợ bị áp thuế. Nếu được hướng dẫn tôi sẵn sàng cài đặt hệ thống kê khai thuế theo quy định”.

Trước đó, theo ghi nhận của phóng viên, tình trạng nghỉ bán, đóng quầy, treo biển “bảo trì”, “sửa chữa” hay “tạm nghỉ” đang trở nên phổ biến ở nhiều khu chợ truyền thống ngay sau thời điểm 1/6 - khi Nghị định 70 bắt đầu có hiệu lực. Một bộ phận không nhỏ tiểu thương, đặc biệt là người lớn tuổi lo sợ việc áp dụng công nghệ mới, thiếu thông tin rõ ràng, dẫn đến quyết định tạm dừng kinh doanh để "nghe ngóng".

Chợ Đồng Xuân sáng 17/6

...Đến lý giải nguyên nhân "đóng cửa" nhiều cửa hàng trên địa bàn

Từ mắt thấy, tai nghe các chủ kinh doanh tại chợ Đồng Xuân vẫn "sáng đèn" chứng tỏ không chỉ các sản phẩm bán nơi đây có nguồn gốc xuất xứ, có doanh thu được "ghi chép" rõ ràng nên không có gì phải lo sợ. Do đó đa số họ sẵn sàng thực thi các quy định mới liên quan đến thuế.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, nhiều chủ cửa hàng dù "chưa bị" và có thể "không bị" kiểm tra liên quan đến kinh doanh, song khi nghe đến hóa đơn điện tử, đẩy mạnh chống hàng giả, hàng nhái vội vã đóng cửa!

Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Đặng Thành Chung, Giám đốc Công ty Luật TNHH An Ninh (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) chỉ ra 3 nguyên nhân chính:

Thứ nhất, không ít hộ kinh doanh nhỏ lẻ do người cao tuổi trực tiếp điều hành nên thường có tâm lý ngại thay đổi. Họ không hiểu rõ trường hợp nào phải sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Trong khi đó, để lắp đặt hệ thống này, hộ kinh doanh phải đầu tư thiết bị, thay đổi quy trình, tốn thêm thời gian và chi phí.

Thứ hai, nhiều tiểu thương lo ngại việc thiết bị kết nối trực tiếp với cơ quan thuế sẽ khiến doanh thu bị kiểm soát chặt chẽ hơn, không còn “linh động” như trước, ảnh hưởng đến lợi nhuận.

Thứ ba, thời điểm Nghị định 70 được triển khai trùng với chiến dịch cao điểm kiểm tra buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại. Chỉ trong một tháng qua, nhiều vụ việc bị phát hiện như mỹ phẩm kém chất lượng, thực phẩm chức năng giả, thuốc không phép... nên nhiều tiểu thương chọn cách an toàn là đóng cửa.

Còn một số chuyên gia thì cho rằng, không ai "kinh doanh" mà dại cả. Nên khi nhiều tiểu thương, chủ shop, ki ốt "cửa đóng then cài" trong chiến dịch đấu tranh với hàng giả, hàng nhái, không rõ nguồn gốc đều có liên quan đến chất lượng đầu vào.

Ấy vậy không ít cơ quan, thậm chí người kinh doanh "mượn" mạng xã hội để tạo "sóng" dư luận, rằng "chính sách thuế có vấn đề" nên họ phải đóng cửa. "Cây ngay không sợ chết đứng", nếu kinh doanh tuân thủ quy định pháp luật, chắc chắn không có "bệnh sợ", không phải đóng cửa hàng.

Làm gì để hộ kinh doanh hiểu đúng

Để các hộ kinh doanh dần làm quen với cách quản lý mới, để những hộ kinh doanh chân chính không bị ngỡ ngàng, theo các chuyên gia cần đẩy mạnh hơn nữa chính sách truyền thông.

Về vấn đề này, Luật sư Đặng Thành Chung khẳng định: “Nghị định 70/2025/NĐ-CP quy định, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên phải thực hiện hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế từ ngày 1/6/2025. Không có thời gian chuyển tiếp và phải hoàn tất đăng ký thay đổi thông tin trước ngày 30/5/2025”. Quy định chi tiết, nhưng không ít hộ kinh doanh vẫn cho rằng về mặt thời gian là quá gấp.

Bởi vậy, giải pháp đầu tiên và quan trọng nhất là truyền thông phải đúng và đủ. Cơ quan thuế cần phổ biến rõ ai bắt buộc, ai không bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử. Tránh hiểu nhầm lan rộng như hiện nay. Thay vì chỉ phát tờ rơi hoặc dán thông báo, nên tổ chức các buổi tập huấn tại chợ, theo khu vực để hướng dẫn tận tay cách lắp đặt, vận hành thiết bị.

Luật sư Đặng Thành Chung

Đồng thời, cũng theo Luật sư Chung: "Cơ quan thuế cần phải thực hiện công tác truyền thông thật tốt để hộ kinh doanh hiểu đúng về chính sách, quy định pháp luật, trường hợp nào bắt buộc, trường hợp nào không bắt buộc; hiểu được lợi ích từ việc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế dẫn đến khuyến nghị áp dụng".

Thuế là nguồn thu chính cho ngân sách quốc gia, thế nên ở các quốc gia họ quản lý rất chặt. Trốn thuế và kinh doanh hàng giả bị xử lý rất nặng. Ở Việt Nam, đối với người lao động, thu nhập từ 11 triệu đồng/tháng đã phải diện chịu thuế thu nhập cá nhân, nên với việc quy định các hộ kinh doanh phải áp dụng công nghệ cho quản lý thuế là chuyện bình thường. Vấn đề cần tập trung làm tốt công tác tuyên truyền để tạo sự đồng thuận. Còn việc nhiều cửa hàng "tự đóng" cửa thời gian qua không phải vì lý do chính sách thuế, các hộ kinh doanh ở chợ Đồng Xuân vẫn sáng đèn là ví dụ điển hình.

Qua tìm hiểu thực tế, một lần nữa khẳng định, việc triển khai chính sách thuế mới, áp dụng hóa đơn điện tử không ngoài mục đích nào hơn nhằm tạo sự công bằng trong kinh doanh cũng như nâng cao công tác quản lý Nhà nước nhằm tránh hàng giả, hàng kém chất lượng. Quy định đã rất rõ ràng, để người dân hiểu đúng, kinh doanh "đúng", cơ quan Thuế cũng nên đổi mới cách truyền thông theo hướng dễ nhớ, dễ hiểu cho bà con, đồng thời các tiểu thương, người kinh doanh cũng cần tìm hiễu kỹ chính sách và quy định mới thay vì chọn cách "đóng cửa", như thế sẽ ảnh hưởng đến chính mình, nếu hàng hóa kinh doanh đạt chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng!

Bảo Thoa - Đỗ Đạt