Hệ lụy khó lường từ thuốc lá điện tử

8% phụ nữ và trẻ em gái hút thuốc lá điện tử

Những năm gần đây, trên thị trường xuất hiện nhiều loại thuốc lá điện tử được quảng cáo là ít gây độc hại, thậm chí không độc hại với mùi hương hấp dẫn, sản phẩm đa dạng, phong cách, thu hút ngày càng nhiều người sử dụng. Tuy nhiên, thực tế là loại thuốc lá thế hệ mới này nguy hiểm không kém gì thuốc lá truyền thống và để lại nhiều hệ lụy cho sức khỏe.

Một mẫu thuốc lá điện tử được người nhà bệnh nhân mang tới Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai làm xét nghiệm có chứa ma túy thế hệ mới.

Phát biểu tại Hội thảo Cung cấp thông tin về các vấn đề liên quan đến mua bán và sử dụng thuốc lá mới, do Bộ Y tế tổ chức vừa qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, tại Việt Nam, 3 năm trở lại đây, số lượng người sử dụng thuốc lá điện tử đang gia tăng. Theo kết quả nghiên cứu về các hành vi nguy cơ đối với sức khỏe học sinh Trung học cơ sở và Trung học phổ thông tại Hà Nội do Viện Chiến lược và chính sách y tế, Bộ Y tế thực hiện năm 2020, tỷ lệ học sinh sử dụng thuốc lá điện tử ở các lớp từ 8 - 12 là 8,35%, ở học sinh lớp 10 - 12 là 12,6%.

Cũng theo kết quả khảo sát, năm 2015, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở 34 tỉnh, thành phố chỉ khoảng 0,2%, đến năm 2020 đã tăng 18 lần, lên khoảng 3,6%. Kết quả điều tra cũng cho thấy, có tới 8% phụ nữ và trẻ em gái hút thuốc lá điện tử; trong khi tỷ lệ hút thuốc lá điếu ở nữ chỉ có 1,2%. Hút thuốc lá điện tử ở trẻ em gái độ tuổi vị thành niên, thanh niên, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản sẽ gây ra các hệ lụy về sức khỏe sinh sản và chất lượng giống nòi.

Lãnh đạo Bộ Y tế cũng thông tin, một số khảo sát trong cộng đồng sử dụng thuốc lá điện tử cho thấy bằng chứng rõ ràng về mối liên quan giữa sử dụng thuốc lá điện tử với các tệ nạn xã hội khác như ma túy, hút shisha và các chất gây nghiện khác. Trên thực tế, có nhiều trường hợp nhập viện cấp cứu do sử dụng thuốc lá điện tử có pha trộn ma túy đã được ghi nhận ở Trung tâm Chống độc, Bệnh Viện Bạch Mai trong thời gian gần đây.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, thời gian qua, Trung tâm đã điều trị cho nhiều học sinh, sinh viên bị ngộ độc do thuốc lá điện tử. Bác sĩ Nguyên lo ngại, nếu thuốc lá điện tử được phép lưu hành, sẽ dẫn đến một thế hệ thanh, thiếu niên của Việt Nam bị tàn phá sức khỏe, đặc biệt là các loại ma túy thế hệ mới núp bóng thuốc lá điện tử, sẽ khiến các em nghiện ngập và có thể tử vong.

Đơn cử, vừa qua Trung tâm chống độc đã điều trị cho nữ sinh viên 20 tuổi, hút thuốc lá điện tử chứa cần sa, phải vào cấp cứu trong tình trạng hôn mê sâu, suy tim, tổn thương gan, suy thận, tổn thương cả hai bên não rất nặng. Bạn của nữ sinh viên này cho biết, đây là lần đầu nữ sinh hút thuốc lá điện tử, chỉ một thời gian ngắn sau thì bất tỉnh, được đưa vào bệnh viện gần đó cấp cứu. Sau khi đặt ống thở, nữ sinh được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng hôn mê sâu.

Hay, trường hợp bệnh nhân trẻ khác vừa xuất huyết não, vừa phù não do ma túy thế hệ mới gây co mạch liên tục và gây thiếu máu, dẫn đến máu không tới được não và nguy cơ vỡ mạch máu não. “Thậm chí, có bệnh nhân 22 tuổi ngộ độc thuốc lá điện tử gây suy tim, hôn mê rất sâu, hiện vẫn đang rất nguy kịch, có nguy cơ phải can thiệp ECMO - hệ thống tim phổi nhân tạo”, bác sĩ Nguyên cho biết.

Ngăn chặn thuốc lá điện tử xâm nhập vào thị trường

Theo Giám đốc Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai từ đầu năm 2023 đến nay, kết quả xét nghiệm các mẫu thuốc lá điện tử mà bệnh nhân bị ngộ độc mang đến Trung tâm trong quá trình cấp cứu, điều trị đã phát hiện tới 13 mẫu có thành phần ma túy, chất cần sa tổng hợp, trong đó có những loại ma túy thế hệ mới, là chất độc như 5F-ADB, ADB-Butinaca...

“Thuốc lá điện tử là nơi để cho các loại ma túy mới tồn tại và trú ngụ không thể phát hiện được. Hiện có hàng trăm chất cần sa tổng hợp, ma túy tổng hợp thế hệ mới cũng có gần 200 chất, còn nhiều chất nữa thay đổi hằng ngày, trong khi labo xét nghiệm tại các bệnh viện không thể nghiên cứu và chạy theo được các dạng ma túy này”, bác sĩ Nguyên cảnh báo.

Những chất độc hại có trong thuốc lá điện tử được bác sĩ Nguyên chỉ ra như nicotin (nồng độ rất cao có thể dạng tinh thể hoặc muối) gây nghiện nên lôi kéo ngày càng nhiều người hút, làm phá sản nỗ lực phòng, chống tác hại thuốc lá hiện nay. Hay các hóa chất bao gồm hóa chất nguyên bản và chất tạo ra do hơi nóng. Theo vị chuyên gia này, các loại hóa chất này đều là nhân tạo tổng hợp, không phải tinh dầu có nguồn gốc thiên nhiên.

Người hút thuốc lá điện tử sẽ phơi nhiễm hóa chất lâu dài dẫn tới nhiều hệ lụy cho sức khỏe, gây tổn thương phổi cấp tính, suy tim, bệnh cơ tim, tăng huyết áp, loạn nhịp tim, ảnh hưởng đến hệ hô hấp, hệ thần kinh… Ngoài ra, thuốc lá điện tử còn giảm khả năng đề kháng của cơ thể, ảnh hưởng tới hàng trăm gene khác nhau, làm suy giảm hệ miễn dịch. Từ góc nhìn của bác sĩ, Giám đốc Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai đề xuất các cơ quan chức năng cần có biện pháp mạnh để ngăn chặn thuốc lá điện tử xâm nhập vào thị trường.

Nhằm ngăn chặn việc mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, trong thời gian qua Bộ Y tế đã phối hợp với các cơ quan, tổ chức nghiên cứu, đánh giá về tình hình, thực trạng mua bán, kinh doanh thuốc lá mới, kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới để đưa ra các kiến nghị về chính sách đối với thuốc lá mới.

Minh Khuê