Đại biểu đồng tình cấm đầu tư kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Đại biểu Nguyễn Anh Trí cho hay, ngày 30/11/2024 Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 173 về hoạt động chất vấn tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, trong đó đối với lĩnh vực y tế đã quy định: Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025 bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội.

Quy định này đã đáp ứng được đông đảo nguyện vọng của Nhân dân và được quốc tế đánh giá cao. Ngày 18/11/2025 Tổ chức Y tế thế giới đã gửi thư cho Thủ tướng Phạm Minh Chính, trong thư có viết hành động quyết liệt của Việt Nam trong việc cấm các sản phẩm độc hại này đã được Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới tuyên dương tại phiên họp Đại hội đồng Y tế thế giới vào tháng 5/2025 và cũng trong thư đó thì WHO xin khuyến nghị lệnh cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng của Quốc hội cần được phản ánh trong Luật Đầu tư thay thế và không đi kèm với bất kỳ ngoại lệ nào.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn ĐBQH Hà Nội). (Ảnh: Quốc hội)

Để hoàn thiện hơn dự thảo Luật, Giáo sư Nguyễn Anh Trí góp ý quy định cụ thể: Cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện tác hại cho sức khỏe con người. Vì nếu chỉ cấm kinh doanh nhưng người ta đầu tư để sản xuất, để làm kho chứa, để vận chuyển thì như thế nào?

Đồng thời, ông đề nghị các loại khí, chất gây nghiện mà gây tác hại cho sức khỏe con người cũng phải bị cấm, trước hết phải cấm ngay khí N20 cho mục đích giải trí. Về điều khoản chuyển tiếp "Chính phủ quy định xử lý chuyển tiếp đối với dự án đầu tư sản xuất thiết bị điện tử cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam chỉ để xuất khẩu, đã được cho phép chấp thuận đầu tư…”, ông Trí đề nghị thời gian cho phép này chỉ từ khoảng 6 tháng và tối đa là 12 tháng phải chấm dứt.

“Tình hình mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang diễn biến hết sức nghiêm trọng. Việc sử dụng khí N20 để giải trí đang bùng nổ ở Việt Nam. Cuộc chiến để đẩy lùi, ngăn chặn những loại sản phẩm độc hại nhưng dưới bộ mặt tiện dụng, thơm và giảm hại đó chắc chắn đang còn rất cam go, mong tất cả chúng ta cùng chung tay”, đại biểu Nguyễn Anh Trí nói.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên (Đoàn ĐBQH Tây Ninh). (Ảnh: Quốc hội)

Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên (Đoàn ĐBQH Tây Ninh) thống nhất với dự thảo mới đưa vào danh mục cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Bà cho hay, theo Báo cáo số 520 của Bộ Y tế ngày 26/4/2024 tỷ lệ học sinh từ 13 đến 17 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tăng từ 2,6% trong năm 2019 lên 8,1% trong năm 2023, đặc biệt là nhóm tuổi từ 13 đến 15 thì tăng từ 3,5% trong năm 2022 lên 8% trong năm 2023, tăng gần gấp đôi.

Thực trạng này cho thấy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nong đang nhắm vào nhóm trẻ dễ tổn thương, gây nguy cơ tác động lâu dài tới sức khỏe và tương lai của cả một thế hệ. Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm thuốc lá mới còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tệ nạn xã hội, trong đó có sử dụng các chất gây nghiện và kích thích thần kinh mạnh, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng tới an ninh, trật tự xã hội.

Nữ đại biểu cho rằng, việc cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đáp ứng được các cam kết quốc tế của Việt Nam, cụ thể là Công ước khung về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức y tế thế giới có hiệu lực tại Việt Nam vào ngày 17/3/2005.

Tổ chức y tế thế giới cũng nhấn mạnh cho phép các sản phẩm mới sẽ làm tăng nhanh tỷ lệ sử dụng dẫn tới nghiện nicotine và sử dụng thuốc lá điếu thông thường ở giới trẻ. “Do đó, cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bảo đảm tư thủ Công ước khung, Công ước quốc tế về quyền trẻ em và bảo vệ sức khỏe cộng đồng theo Hiến pháp Việt Nam”, theo đại biểu.

Bên cạnh đó, việc đưa thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào danh mục hàng hóa cấm kinh doanh trong Luật Đầu tư là để đảm bảo tính chặt chẽ, khả thi và đồng bộ với các quy định hiện hành, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, thống nhất, giúp việc thực thi pháp luật trở nên khả thi và hiệu quả hơn.

Cũng theo đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên, thực tiễn cho thấy, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng thường được ngụy trang để trà trộn các chất gây nghiện và kích thích thần kinh mạnh, đặc biệt tại trường học, nơi công cộng khiến việc kiểm soát trở nên rất khó khăn. Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có chứa nicotine gây nghiện cao và ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của trẻ em, thanh, thiếu niên.

Nghiên cứu chỉ ra rằng, thanh, thiếu niên chưa từng hút thuốc nhưng sử dụng thuốc lá điện tử có nguy cơ bắt đầu hút thuốc lá điếu thông thường cao gấp 3,5 lần. Tại Việt Nam chỉ riêng trong năm 2023 đã có 1.224 ca nhập viện do sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, theo báo cáo tổng hợp từ gần 700 cơ sở y tế trên toàn quốc.

Đại biểu Đồng Ngọc Ba (Đoàn ĐBQH Gia Lai). (Ảnh: Quốc hội)

Các sản phẩm này còn được thiết kế bắt mắt, hương vị hấp dẫn, quảng cáo tinh vi và lan truyền tâm lý vô hại trên mạng xã hội, nếu không cấm thì kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ trở thành công cụ ngụy trang nhắm vào giới trẻ, đồng thời tăng nguy cơ thanh thiếu niên bắt đầu hút thuốc lá truyền thống.

Việc cấm sẽ thu hẹp đáng kể khả năng tiếp cận, giảm tỷ lệ thanh thiếu niên sử dụng, củng cố môi trường xã hội không khói thuốc và góp phần xây dựng thế hệ trẻ khỏe mạnh, có nhận thức đúng đắn về lối sống lành mạnh và trách nhiệm với bản thân…

Đại biểu Đồng Ngọc Ba (Đoàn ĐBQH Gia Lai) cũng đề cập việc bổ sung cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng và cho rằng, vấn đề này đã có cơ sở từ Nghị quyết 173 năm 2024.

Đồng thời, ông đề nghị Ban soạn thảo, cơ quan trình làm rõ theo Nghị quyết 173 là cấm cả các các loại khí, chất gây nghiện và gây tác hại cho sức khỏe bắt đầu từ năm 2025 cùng với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Nhưng ở dự thảo luật này thì lại chỉ đưa vào cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng còn không đề cập đến các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe?