Giữ lửa âm nhạc cổ truyền trong dòng chảy hiện đại

(LĐTĐ) Trước những đổi thay của cuộc sống, âm nhạc cổ truyền Việt Nam đang đứng trước tình trạng bị mai một và thậm chí có thể biến mất. Việc tìm ra một giải pháp để bảo tồn món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người Việt đang là một bài toán nan giải.
Cần bảo vệ âm nhạc cổ truyền dân tộc Hồi sinh âm nhạc cổ truyền

Nhạc cổ truyền Việt Nam là loại nhạc có lịch sử lâu đời, là âm nhạc mang nét đặc trưng của các dân tộc Việt. Đó không chỉ là cả một kho tàng văn hóa đồ sộ, phong phú mà còn là bản sắc văn hóa của đất nước, được đúc kết trải dài hàng chục thế kỷ, hình thành theo tiến trình phát triển của từng dân tộc.

Giữ lửa âm nhạc cổ truyền trong dòng chảy hiện đại
Ảnh minh họa. (Ảnh chụp trước khi xảy ra dịch Covid-19)

Âm nhạc cổ truyền Việt Nam phong phú và đa dạng bởi nhiều thể loại khác nhau, có thể kể đến như tuồng, chèo, ca trù, hát xoan, quan họ, hát lượn… ở miền Bắc. Những người con miền Trung da diết với những điệu hò, ví, dặm, Nhã nhạc cung đình Huế. Người dân Nam Bộ lại được tưới mát tâm hồn với cải lương, tân cổ... Ngoài ra, ta còn bắt gặp âm nhạc cổ truyền qua giai điệu của những câu hát ru, những bài đồng dao, những thể loại ca nhạc trong nghi thức cúng lễ, tang ma,...

Mỗi thể loại lại mang một nét đặc sắc riêng, thuộc nhiều thời đại khác nhau và mang tính đa sắc tộc. Để thể hiện được âm nhạc truyền thống, người ta cũng sử dụng rất nhiều loại nhạc cụ khác nhau như đàn nhị, đàn bầu, đàn tranh... Có những loại nhạc cụ chuyên dùng cho 1 loại hình âm nhạc, cũng có những nhạc cụ dùng cho nhiều loại hình âm nhạc.

Âm nhạc cổ truyền của Việt Nam không chỉ là một phương tiện để người ta bày tỏ tâm tư tình cảm, để có thêm ý chí và sức mạnh trong lao động mà còn để giáo dục cho con cháu về truyền thống của ông cha, về đạo lý làm người. Đặc biệt ở chỗ, đó còn là một hình thức để giao tiếp, để thể hiện những ước mơ về hạnh phúc trong hiện tại và trong tương lai.

Thế nhưng, trước sự phát triển về nhiều mặt trong đời sống xã hội, nhiều loại hình âm nhạc cổ truyền dân tộc Việt Nam đã và đang đứng trước nhiều thách thức bị mai một, lãng quên. Thể loại Nhã nhạc Cung đình Huế, Quan họ, Ca trù, hát Xoan, Đờn ca tài tử, Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh tuy được Tổ chức UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của thế giới, nhưng những loại hình nghệ thuật cổ này ít nhận được sự chú ý, đặc biệt là giới trẻ. Và cùng với dòng chảy của thời gian, thị trường âm nhạc Việt Nam đã bước qua những lối rẽ khác nhau. Cùng với nó, văn hóa của người nghe nhạc cũng có sự thay đổi nhất định.

Cách đây hơn 10 năm, văn hóa Hàn Quốc đã được quảng bá tại Việt Nam. Khởi đầu là những mặt hàng tiêu dùng, thời trang và đặc biệt là âm nhạc. Thông qua những nhóm nhạc K-pop với những bài hát cùng ca từ bắt tai,… cho đến tận bây giờ, âm nhạc Hàn Quốc vẫn chiếm một vị trí lớn trong lòng các bạn trẻ Việt. Bên cạnh đó, một bộ phận lớn các ca sĩ trẻ Việt Nam hiện nay cũng chịu ảnh hưởng khá nhiều từ làn sóng âm nhạc Hàn Quốc ở cả về phong cách âm nhạc, phong cách thời trang và cả phong cách trong những video âm nhạc của mình.

Ngoài ra, nhạc trẻ cũng là một trong những loại hình âm nhạc đang rất phổ biến hiện nay ở nước ta. Nhạc trẻ hấp dẫn người nghe bởi tính sôi động, phù hợp với xã hội hiện đại và phát triển ở nhiều thể loại như Pop, Ballad, R&B, Hiphop… Tuy nhiên, vì mải chạy theo thị trường mà nhiều ca khúc mất đi tính nghệ thuật và gây ảnh hưởng xấu tới thị hiếu âm nhạc của một bộ phận giới trẻ ngày nay. Một số bạn trẻ còn coi đó chính là niềm vui của họ và dùng mọi cách để bảo vệ trước mọi sự lên án về loại âm nhạc chứa đầy những từ ngữ tục tĩu và thiếu đi tính giáo dục.

Nhưng bên cạnh đó, cũng nhiều ca sĩ đã lựa chọn việc tận dụng những giá trị văn hóa cổ truyền dân gian để đưa vào các sản phẩm âm nhạc của mình. Không thể không kể đến sự thành công vang dội của Hoàng Thùy Linh với một album gồm các ca khúc mang bản sắc dân tộc và hình tượng văn học, trong đó có hai ca khúc nổi tiếng, từng gây sốt cộng đồng mạng là Để Mị nói cho mà nghe và Tứ Phủ. Trước đó, cô cũng bén duyên với chất liệu văn hóa Việt Nam qua ca khúc mang đậm âm hưởng dân gian Bánh trôi nước của nhạc sĩ Hồ Hoài Anh, đưa hình tượng Bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương vào âm nhạc đương đại.

Tuy vậy, đó vẫn là chưa đủ khi âm nhạc cổ truyền Việt Nam vẫn đang đứng trước tình trạng mai một. Nhiều lần tiếng chuông cảnh báo về tình trạng này đã được gióng lên, bởi vậy việc cần làm trước nhất đó là tìm ra một giải pháp mang tính khoa học, bài bản để có chiến lược bảo tồn và phát huy các giá trị âm nhạc cổ truyền các dân tộc Việt Nam trong bối cảnh mới.

Mới đây, vào tháng 7/2021, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã làm việc với Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam về việc xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam. Theo đó, Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam sẽ kiện toàn, hoàn thiện Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ trong thời kỳ mới.

Âm nhạc phản ánh trình độ phát triển cũng như nhu cầu giải trí, thưởng thức văn hóa của các dân tộc sở hữu nó. Việc bảo tồn âm nhạc cổ truyền là việc làm có ý nghĩa quan trọng để bảo tồn bản sắc văn hóa của dân tộc, của đất nước./.

Phương Linh

Nên xem

Tetra Pak đầu tư thêm 5 triệu euro mở rộng nhà máy sản xuất tại Bình Dương

Tetra Pak đầu tư thêm 5 triệu euro mở rộng nhà máy sản xuất tại Bình Dương

(LĐTĐ) Công ty Tetra Pak công bố sẽ đầu tư thêm 5 triệu euro cho nhà máy sản xuất vỏ hộp giấy trị giá 120 triệu euro của doanh nghiệp Thụy ...
Hà Nội lên kế hoạch “phủ” mũi 2 vắc xin phòng Covid-19

Hà Nội lên kế hoạch “phủ” mũi 2 vắc xin phòng Covid-19

(LĐTĐ) Ngày 16/9, Sở Chỉ huy công tác phòng, chống Covid-19 thành phố Hà Nội tổ chức họp trực tuyến với Sở Chỉ huy sở, ban, ngành, quận, huyện, thị xã. ...
500 túi “Túi An sinh Công đoàn” đến với người lao động ngành Nông nghiệp Hà Nội

500 túi “Túi An sinh Công đoàn” đến với người lao động ngành Nông nghiệp Hà Nội

(LĐTĐ) Chiều nay (16/9) Ủy viên Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam, Phó Chủ tịch LĐLĐ thành phố Hà Nội Ngô Văn Tuyến đã đến thăm, ...
Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội: Xác định cụ thể điểm phong tỏa để tiếp tục nới lỏng một số hoạt động

Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội: Xác định cụ thể điểm phong tỏa để tiếp tục nới lỏng một số hoạt động

(LĐTĐ) Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội giao Ban Cán sự Đảng Ủy ban nhân dân (UBND) Thành phố từ nay đến ngày 21/9 xác định cụ thể các điểm ...
Nới lỏng nhưng không buông lỏng phòng, chống dịch

Nới lỏng nhưng không buông lỏng phòng, chống dịch

(LĐTĐ) Từ 12h ngày 16/9, Ứng Hòa là 1 trong 19 quận, huyện trên địa bàn Thành phố không ghi nhận ca mắc ngoài cộng đồng trong thời gian qua, được ...
Khi chị em làm “cầu nối”

Khi chị em làm “cầu nối”

(LĐTĐ) Trong thời gian thành phố Hà Nội thực hiện giãn cách xã hội để phòng, chống dịch Covid-19, việc tiêu thụ và mua nông sản với người dân đều trở ...
Mở đợt cao điểm tuyên truyền xây dựng “Văn hóa phòng, chống dịch bệnh Covid-19”

Mở đợt cao điểm tuyên truyền xây dựng “Văn hóa phòng, chống dịch bệnh Covid-19”

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 210/KH-UBND, thực hiện đợt cao điểm tuyên truyền pháp luật về phòng, chống dịch bệnh ...

Tin khác

Truyền lửa văn hóa đọc thời công nghệ số

Truyền lửa văn hóa đọc thời công nghệ số

(LĐTĐ) Thật không quá khi nói rằng sách là kho tàng tri thức của nhân loại mà mỗi chúng ta ai cũng nên một lần chinh phục. Nhưng dường như trong thời đại công nghệ số lên ngôi, kho tàng tri thức tinh hoa ấy đang dần bị đi vào quên lãng. Đặc biệt đối với giới trẻ, họ đang mải mê trong thế giới ảo mà quên mất rằng, sách không chỉ đơn thuần là những trang giấy có chữ, mà nó còn là một kho báu quý giá.
Bún chả Hà Nội – món ngon mãi nhớ

Bún chả Hà Nội – món ngon mãi nhớ

(LĐTĐ) Nhà văn Vũ Bằng đã viết trong “Miếng ngon Hà Nội” thế này: “Quà bún có cả một trăm thứ, nhưng ai đã ở Hà Nội, ai đã đi qua Hà Nội, làm sao mà quên được thứ quà bún phổ thông nhất, bán với cái giá bình dân nhất, ăn một miếng mà nhớ đến một năm, là thứ quà bún chả”. Vâng, quả đúng như vậy, bún chả Hà Nội tuy bình dị nhưng mang hương vị riêng, có sức cuốn hút lạ thường với thực khách.
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam ứng dụng công nghệ để phục vụ công chúng

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam ứng dụng công nghệ để phục vụ công chúng

(LĐTĐ) Cùng với xu thế phát triển của các bảo tàng trên thế giới để ứng phó với đại dịch Covid-19, thời gian qua, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam đã ra mắt các sản phẩm ứng dụng công nghệ trong giới thiệu trưng bày để phục vụ công chúng.
Những ngõ nhỏ trong lòng Hà Nội

Những ngõ nhỏ trong lòng Hà Nội

(LĐTĐ) Hà Nội có nhiều con ngõ nhỏ gắn bó với những con đường, góc phố thân thương. Phố nhỏ, ngõ nhỏ phần nào đã tạo nên nét đẹp độc đáo của mảnh đất Hà thành.
Mùa Trung thu giãn cách lại nhớ những món đồ chơi dân gian

Mùa Trung thu giãn cách lại nhớ những món đồ chơi dân gian

(LĐTĐ) Một mùa Trung thu đặc biệt sắp đến. Năm nay, với diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, để đảm bảo an toàn sức khỏe, tránh tụ tập nơi đông người, chắc hẳn sẽ không có những buổi múa Lân, rước đèn, phá cỗ trông trăng ngoài trời cho con trẻ. Tuy nhiên, sẽ không vì thế mà Tết Trung thu của các em kém phần ý nghĩa. Các em vẫn sẽ được người lớn mua tặng những món quà trong ngày đặc biệt để chơi trong nhà. Và những món đồ chơi dân gian truyền thống, giản dị mà chứa đựng nhiều giá trị văn hóa tinh thần đẹp đẽ như: Đèn ông sao, đèn kéo quân, mặt nạ giấy bồi, trống bỏi, tò he... sẽ là một lựa chọn hợp lý và hết sức ý nghĩa cho các con trong mùa giãn cách.
Hoàng thành Thăng Long trưng bày trực tuyến “Trung thu sum vầy”

Hoàng thành Thăng Long trưng bày trực tuyến “Trung thu sum vầy”

(LĐTĐ) Với mong muốn truyền tải đến du khách những ý nghĩa quan trọng của ngày Tết Trung thu, Hoàng thành Thăng Long sẽ tổ chức trưng bày trực tuyến chủ đề “Trung thu sum vầy” trong bối cảnh giãn cách để phòng, chống dịch Covid-19.
Nhiếp ảnh gia Việt Nam đoạt giải nhất cuộc thi quốc tế

Nhiếp ảnh gia Việt Nam đoạt giải nhất cuộc thi quốc tế

Tác phẩm “Đánh cá ở rừng ngập mặn” (Fishing in mangrove forest) của nhiếp ảnh gia Phạm Huy Trung (Việt Nam) vừa được công bố giành giải cao nhất của hạng mục Con người tại cuộc thi ảnh quốc tế Drone Photo Awards 2021.
Thương về canh cá nấu chua

Thương về canh cá nấu chua

(LĐTĐ) Canh cá nấu chua vốn là món ăn dân dã ở nhiều vùng miền khác nhau. Mỗi nơi đều có cách gia giảm, chế biến mang hương vị đặc trưng. Nhưng với tôi, vị chua thanh nhẹ, dậy hương thơm rau gia vị đặc trưng của món canh cá nấu chua miền Bắc luôn mang đến cảm giác thân thuộc, gần gũi.
Còn đâu hát ru trong nhịp sống hiện đại!

Còn đâu hát ru trong nhịp sống hiện đại!

(LĐTĐ) “Ru con, mẹ ru con/ Tiếng ru cả cuộc đời/ Ru con, lời ru cất lên từ ngàn đời/ Ôi bao yêu thương Việt Nam ta/ Ngàn lời ru trong bão giông/ Mà ngọt ngào sao câu dân ca/ À ơi ơi à ời, à ơi ơi à ời..”. Đối với mỗi người dân Việt Nam, lời ru của mẹ không chỉ là những ký ức đẹp đẽ và ngọt ngào nhất mà nó còn tượng trưng cho bản sắc và hồn cốt dân tộc Việt.
14 kênh truyền hình nước ngoài sẽ dừng phát sóng trên hệ thống truyền hình trả tiền

14 kênh truyền hình nước ngoài sẽ dừng phát sóng trên hệ thống truyền hình trả tiền

Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông) cho biết, 14 kênh truyền hình nước ngoài dừng cung cấp phát sóng trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền tại Việt Nam từ ngày 1/10 tới.
Xem thêm
Phiên bản di động