Đừng để "giặc lửa" đi trước sự phòng bị

Chỉ trong thời gian ngắn, Thủ đô liên tục hứng chịu bốn đám cháy nghiêm trọng. Sáng 4/9, nhà hàng Fu Rong Hua ở phố Trung Hòa, phường Yên Hòa, bốc cháy dữ dội từ khu bếp, khói đen cuồn cuộn khiến nhiều người hoảng loạn. Trước đó, ngày 30/8, bãi giữ xe dưới chân cầu Vĩnh Tuy biến thành biển lửa, thiêu rụi khoảng 500 xe máy và làm bong tróc bê tông, lộ cốt thép cầu, buộc phải cấm xe tải trọng lớn lưu thông.

Tiếp đó, ngày 6/9, tại khu tập thể Diêm Gỗ Cầu Đuống, phường Việt Hưng, một xưởng sản xuất ô dù bùng cháy khủng khiếp, tạo thành cột khói đen cao hàng chục mét, buộc lực lượng chức năng phải cắt điện toàn khu phố để hỗ trợ chữa cháy. Và gần đây nhất, rạng sáng 8/9, tại số 176 phố Xuân Diệu, phường Tây Hồ, dãy cửa hàng kinh doanh (gồm cửa hàng ăn uống, sửa xe xe máy, cửa hàng bán vật liệu kim khí, điện nước) phát hỏa, ngọn lửa lan sang các hộ liền kề, thiêu rụi khoảng 150m2 nhà tạm. Rất may vụ cháy không gây thiệt hại về người nhưng đã khiến nhiều hộ dân bị ảnh hưởng nặng nề.

Nguy cơ cháy nổ vốn luôn hiện hữu ở những nơi đông người, nhiều vật liệu dễ cháy như nhà hàng, quán karaoke, bãi giữ xe hay khu tập thể cũ. Chỉ một sự bất cẩn nhỏ, một thiết bị điện hỏng hóc cũng có thể biến thành thảm họa. Vụ cháy ở Vĩnh Tuy không chỉ làm hàng trăm xe bị thiêu rụi mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hạ tầng giao thông. Vụ cháy tại khu tập thể Diêm Gỗ cho thấy sự nguy hiểm tiềm tàng của các cơ sở sản xuất nằm xen kẽ trong khu dân cư, với lối thoát hiểm chật hẹp và hệ thống điện cũ kỹ.

Lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH triển khai phương tiện dập tắt đám cháy tại số 176 phố Xuân Diệu.

Vụ cháy tại phố Xuân Diệu lại một lần nữa phơi bày thực tế rằng các cửa hàng, cơ sở kinh doanh tạm bợ trong khu dân cư luôn là điểm nóng tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn. Tất cả đặt ra câu hỏi nhức nhối: Vì sao những cảnh báo, những bài học đau xót từ các thảm kịch trước đây vẫn chưa đủ để thay đổi cách quản lý và ý thức phòng cháy?

Người dân Thủ đô chắc chắn chưa quên vụ cháy quán Karaoke Trần Thái Tông năm 2016 hay thảm kịch chung cư mini Thanh Xuân năm 2023 cướp đi hàng chục sinh mạng. Sau mỗi thảm kịch, chiến dịch kiểm tra rầm rộ được triển khai, nhiều cơ sở bị xử phạt, thậm chí đình chỉ. Nhưng rồi, theo thời gian, sự quyết liệt ấy lại lắng xuống, còn vi phạm vẫn tiếp diễn.

Không ít chủ cơ sở đặt lợi nhuận lên trên an toàn, coi việc trang bị bình chữa cháy hay lối thoát hiểm chỉ là hình thức đối phó. Công tác kiểm tra giám sát ở nhiều nơi vẫn nặng về báo cáo, thiếu kiên trì và thiếu tính răn đe. Để rồi khi xảy ra hỏa hoạn, cơ quan chức năng nói “đã nhắc nhở”, chủ cơ sở phân bua “sự cố bất ngờ”, còn lực lượng chữa cháy thì phải gồng mình lao vào lửa. Nhưng với người dân, những lời biện minh ấy chẳng có ý nghĩa khi tính mạng và tài sản bị đe dọa.

Đã đến lúc phải nhìn thẳng vào trách nhiệm. Chủ cơ sở, ban quản lý tập thể phải coi an toàn là điều kiện tiên quyết, không thể thỏa hiệp. Chính quyền địa phương cũng không thể vô can. Một bãi xe hoạt động trái phép dưới gầm cầu, một xưởng từng bị đình chỉ vẫn ngang nhiên sản xuất, một khu tập thể xuống cấp nhưng chậm cải tạo, hay một cơ sở sửa chữa xe máy nằm trong khu dân cư đông đúc - tất cả đều là dấu hiệu của sự buông lỏng quản lý. Nếu cán bộ phụ trách địa bàn bị xử lý khi để vi phạm kéo dài, khi đó giám sát mới thực sự có hiệu quả.

Giải pháp không thiếu. Cần công khai minh bạch danh sách cơ sở không đạt chuẩn phòng cháy chữa cháy để người dân biết và tạo sức ép xã hội. Việc xử lý phải gắn trách nhiệm cá nhân cụ thể, chứ không chỉ dừng ở mức phạt hành chính. Lực lượng phòng cháy, chữa cháy cơ sở phải được huấn luyện, diễn tập thường xuyên, để khi có sự cố, nhân viên biết cách xử lý thay vì hoảng loạn.

Hà Nội cũng cần đầu tư mạnh hơn cho công nghệ: Hệ thống báo cháy tự động kết nối trung tâm chỉ huy, rút ngắn “thời gian vàng” khống chế hỏa hoạn. Với các khu tập thể cũ, việc cải tạo, mở thêm lối thoát hiểm phải được coi là nhiệm vụ cấp bách. Với các bãi xe dưới gầm cầu, cần dứt khoát di dời, chấm dứt tình trạng tận dụng không gian công cộng một cách nguy hiểm.

Quan trọng hơn cả, phòng cháy phải trở thành ý thức tự giác, một thứ “văn hóa an toàn” ăn sâu trong cộng đồng. Một đám cháy không chỉ gây mất mát tài sản, mà còn có thể chôn vùi uy tín, thương hiệu và cả tương lai kinh doanh. Với chính quyền, sự nghiêm minh, minh bạch và kiên trì mới là “chìa khóa” để giữ vững niềm tin của nhân dân.

Những vụ cháy liên tiếp là lời nhắc nhở với công tác phòng cháy chữa cháy của Hà Nội. Một thành phố văn minh không được đo bằng số lượng cao ốc hay phố xá sầm uất, mà bằng sự an toàn mà mỗi công dân được thụ hưởng. Hà Nội không thể tiếp tục để “giặc lửa” đi trước sự phòng bị thêm một lần nào nữa.