Đề nghị trong quy hoạch cấp tỉnh bắt buộc phải dự báo tác động của ô nhiễm môi trường

Ngày 7/11, phát biểu thảo luận tại tổ về dự án Luật Quy hoạch (sửa đổi), đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Phi Thường, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, cho biết hiện nay, ở các đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, diện tích sử dụng trên mặt đất đã gần như bão hòa.

Trong khi đó, nhu cầu phát triển hệ thống hạ tầng ngầm như giao thông ngầm, thoát nước, bãi đỗ xe, công trình kỹ thuật, phòng trú ẩn... ngày càng cấp thiết.

Từ thực tiễn đó, đại biểu kiến nghị bổ sung một điều riêng trong dự thảo Luật Quy định (sửa đổi) về quy hoạch không gian ngầm đô thị, theo hướng: kết hợp đồng bộ giữa giao thông ngầm, hạ tầng kỹ thuật ngầm, bãi đỗ xe ngầm, công trình phòng trú ẩn; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về không gian ngầm. Trường hợp chưa đủ điều kiện quy định cụ thể, Quốc hội nên giao Chính phủ ban hành quy định chi tiết để triển khai thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Phi Thường (Đoàn ĐBQH Hà Nội). Ảnh: Như Ý

Đại biểu Nguyễn Phi Thường cũng đề nghị trong quy hoạch cấp tỉnh, cần bổ sung quy định bắt buộc phải có phân tích, đánh giá hiện trạng và dự báo tác động của ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, biến đổi khí hậu, ngập úng đô thị để làm cơ sở đó xây dựng lựa chọn mô hình và hướng phát triển phù hợp, bền vững.

Theo ông, hiện nay có 2 vấn đề đang được dư luận, cử tri rất quan tâm là phát triển nhà ở xã hội và cải tạo chung cư cũ. Tuy nhiên, thủ tục lập quy hoạch hiện nay rất mất thời gian: phải qua các bước từ quy hoạch chung, quy hoạch phân khu đến quy hoạch chi tiết, nên có thể mất 1 - 2 năm.

Do đó, đại biểu đề nghị dự thảo Luật Quy hoạch bổ sung quy định đối với các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội và cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, được phép lập và phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 trước. Sau đó, chính quyền địa phương có trách nhiệm cập nhật vào quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chung.

Điều này vừa đảm bảo đúng quy trình pháp lý, vừa rút ngắn thời gian, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và địa phương triển khai nhanh các dự án an sinh xã hội.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị). Ảnh: Như Ý

Đại biểu Hà Sỹ Đồng (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) nhìn nhận khẳng định, công tác quy hoạch thời gian qua bộc lộ nhiều bất cập nghiêm trọng, trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất cản trở phát triển quốc gia.

Vì vậy, sửa đổi Luật Quy hoạch lần này phải thực sự mạnh mẽ, bứt phá, giải quyết tận gốc các nút thắt, tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững; nâng cao năng lực quản trị quốc gia; thúc đẩy môi trường đầu tư thông suốt; đồng thời đảm bảo hệ thống quy hoạch được vận hành thống nhất, liên thông và hiệu quả ở cả ba cấp quốc gia - vùng - tỉnh.

Đồng tình với sự cần thiết sửa đổi Luật Quy hoạch để tháo gỡ điểm nghẽn, nhưng đại biểu Hà Sỹ Đồng cho rằng, một số nội dung dự thảo vẫn chưa chạm đúng trọng tâm. Nhiều quy định chỉ điều chỉnh kỹ thuật, chưa xử lý triệt để nguyên nhân gốc rễ dẫn đến tình trạng quy hoạch chậm, chồng chéo và thiếu thống nhất.

Đặc biệt, khoản 7 Điều 56 giao Chính phủ rà soát sửa đổi các luật liên quan trước ngày 28/02/2027, nhưng không làm rõ trách nhiệm, lộ trình, chế tài, trong khi đây là khâu quyết định. Nếu các luật, nghị quyết có liên quan không được sửa đúng hạn, Luật Quy hoạch (sửa đổi) sẽ tiếp tục rơi vào tình trạng “tắc từ gốc”. Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm từng bộ, thời hạn hoàn thành và cơ chế giám sát độc lập.

Về phạm vi điều chỉnh và khái niệm quy hoạch (Điều 1, khoản 1 Điều 3), đại biểu Hà Sỹ Đồng cho rằng, dự thảo chưa làm rõ ranh giới giữa quy hoạch định hướng phát triển và quy hoạch quản lý hành chính cụ thể. Nếu tiếp tục duy trì khái niệm chung chung, chúng ta sẽ tiếp tục đối mặt tình trạng quy hoạch đa tầng, đa lớp, trùng lặp và mâu thuẫn.

Do vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ: Quy hoạch định hướng phát triển mang tính chiến lược, không liệt kê danh mục dự án cụ thể; Quy hoạch quản lý hành chính cụ thể là công cụ pháp lý để quản lý theo tiêu chuẩn, quy chuẩn, điều kiện.

Quan tâm đến vấn đề quy hoạch nông thôn, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn ĐBQH Hà Nội), Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhận định, hiện nay quy hoạch nông thôn vẫn thiên về hạ tầng và không gian sinh hoạt, chưa gắn chặt với quy hoạch sản xuất nông nghiệp và chuỗi giá trị nông sản. Vì vậy, cần quy định rõ trong luật rằng quy hoạch nông thôn phải định hướng đồng thời không gian sản xuất, chế biến, dịch vụ và bảo tồn tài nguyên nông nghiệp. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Xây dựng và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong hướng dẫn, thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn ĐBQH Hà Nội). Ảnh: Như Ý

Đại biểu dẫn chứng, nhiều quốc gia như Hà Lan, Nhật Bản xem quy hoạch nông thôn là công cụ điều phối sử dụng đất nông nghiệp, bảo vệ cảnh quan và phát triển kinh tế nông thôn xanh. Trung Quốc đã triển khai “Chương trình chấn hưng nông thôn quốc gia” gắn quy hoạch với phát triển nông nghiệp thông minh và kinh tế nông thôn hiện đại.

Trong nước, mô hình tại Đồng Tháp, Lâm Đồng - nơi quy hoạch nông thôn mới gắn liền với vùng sản xuất công nghệ cao - đã giúp tăng gấp đôi, gấp ba thu nhập của nông dân.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan hoan nghênh việc dự thảo đã bổ sung tại khoản 1a, Điều 53 quy định quy hoạch đô thị và nông thôn phải gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh, thông minh và ứng phó với biến đổi khí hậu. Đại biểu cho rằng đây là bước tiến tích cực, thể hiện tư duy mới về phát triển bền vững.

Tuy nhiên, Luật hiện hành mới chỉ đề cập chung đến bảo vệ môi trường, trong khi các vùng như Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung, ven biển đang chịu tác động rất mạnh của hạn hán, xâm nhập mặn và sạt lở. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nội dung bắt buộc đánh giá tác động khí hậu, xác định vùng đệm sinh thái, hành lang bảo vệ nguồn nước, và định hướng quy hoạch phát triển xanh, phát thải thấp.

Nữ đại biểu cho hay, hiện dự thảo chưa có quy định về đào tạo, bồi dưỡng nhân lực làm công tác quy hoạch nông thôn, trong khi đội ngũ cán bộ ở cấp cơ sở còn thiếu kỹ năng, cần được hỗ trợ về chuyên môn và công nghệ.

Vì vậy, cần bổ sung quy định Nhà nước có chính sách đào tạo, bồi dưỡng nhân lực quy hoạch nông thôn, đồng thời khuyến khích hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu trong công tác này. Theo Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm chất lượng và tính khả thi của quy hoạch nông thôn trong giai đoạn mới.