Đảm bảo chuyển đổi phương tiện xanh không làm tăng chi phí sinh hoạt của người dân

Theo Dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Hà Nội về chính sách, biện pháp hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch trên địa bàn Hà Nội (viết tắt là dự thảo Nghị quyết), cá nhân chuyển đổi từ xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe mô tô, xe gắn máy sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường sẽ được hỗ trợ 20% giá trị phương tiện chuyển đổi, trong đó ưu tiên cao cho hộ nghèo và cận nghèo.

Khi thực hiện việc chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch cần ưu tiên hỗ trợ các nhóm dễ bị tổn thương, đảm bảo chuyển đổi xanh không làm tăng chi phí sinh hoạt của người dân. (Ảnh minh họa)

Doanh nghiệp, tổ chức đầu tư phương tiện giao thông sạch hoặc triển khai mô hình cho thuê phương tiện xanh được hỗ trợ lãi vay lên tới 30%. Các loại lệ phí liên quan đến đăng ký phương tiện xanh được đề xuất hỗ trợ từ 50 đến 100% tùy nhóm đối tượng. Đáng chú ý, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho thuê phương tiện giao thông xanh còn được miễn phí tạm thời việc sử dụng lòng đường, hè phố để triển khai mô hình.

Tham gia góp ý về chính sách hỗ trợ được nêu trong dự thảo Nghị quyết, PGS.TS Bùi Thị An - Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Kinh tế, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội cho rằng, việc HĐND thành phố Hà Nội xây dựng dự thảo Nghị quyết là cần thiết, phù hợp với chiến lược quốc gia và yêu cầu cấp bách của Thủ đô.

Theo PGS.TS. Bùi Thị An, dự thảo Nghị quyết cần bổ sung một số nội dung, đó là: Đánh giá tác động ngân sách và khả năng chi trả trong 5 - 10 năm; lộ trình định lượng (bao nhiêu xe cá nhân, bao nhiêu xe công, bao nhiêu xe buýt cần chuyển đổi); phân loại đối tượng hỗ trợ rõ ràng; có cơ chế quản lý vòng đời phương tiện cũ, đặc biệt là việc thu hồi - tái chế xe máy, xe điện cũ; quy định chuẩn về an toàn pin - trạm sạc…

PGS.TS. Bùi Thị An cho rằng, chính sách hỗ trợ nêu trong dự thảo Nghị quyết còn mang tính khung, phải có cơ chế định mức cụ thể. Cần phân biệt rõ giữa người thu nhập thấp và người có điều kiện kinh tế. Ưu tiên hỗ trợ cho người thu nhập thấp, lao động phi chính thức, công nhân ngoại thành, là nhóm sử dụng xe máy nhiều nhất. Chú trọng hỗ trợ các nhóm dễ bị tổn thương (phụ nữ đơn thân, người khuyết tật), đảm bảo chuyển đổi xanh không làm tăng chi phí sinh hoạt của họ.

Đối với doanh nghiệp, cần miễn/giảm phí cấp phép, ưu tiên cho doanh nghiệp taxi, logistic chuyển đổi sang phương tiện sạch; hỗ trợ 10 - 15% giá trị xe buýt điện khi doanh nghiệp chuyển đổi, nhưng yêu cầu cam kết lộ trình cụ thể; áp dụng cơ chế ESG: Doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí xanh được ưu tiên tiếp cận đất đai, tín dụng.

Góp ý về chính sách hỗ trợ được nêu trong dự thảo Nghị quyết, TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, dự thảo Nghị quyết đã đề cập về hỗ trợ tài chính, về phí - lệ phí, về hỗ trợ đầu tư, về đầu tư phát triển, tuy nhiên, mức hỗ trợ trực tiếp bằng tiền quy định chung là 20% giá trị phương tiện chuyển đổi là thấp, chưa tạo đột phá. Do vậy nên phân loại theo thời gian đăng ký để thực hiện từ 20% - 50%.

Về hỗ trợ phí và lệ phí, việc chuyển đổi phượng tiện giao thông có thời hạn tới ngày 1/1/2031. Do vậy nên xác định lộ trình để đảm bảo đồng bộ, hợp lý không gây khó hiểu, rườm rà nếu có Nghị quyết khác.

Ở góc độ kinh tế vận tải, Ths. Nguyễn Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hành khách công cộng Hà Nội cho biết, từ thực tiễn cho thấy chi phí đầu tư phương tiện xanh hiện vẫn cao hơn phương tiện dùng nhiên liệu hóa thạch, trong khi chi phí hạ tầng và rủi ro công nghệ cũng là rào cản lớn. Vì vậy, chính sách hỗ trợ phải đủ “mạnh” và “thông minh” để tạo động lực thực sự.

Nhấn mạnh, nếu chỉ có yêu cầu chuyển đổi mà không có chính sách hỗ trợ đủ mạnh thì người dân và doanh nghiệp sẽ chần chừ, Ths. Nguyễn Hoàng Hải đề xuất các chính sách hỗ trợ như: Kịp thời đưa cơ chế đổi xe cũ lấy xe xanh với hỗ trợ cụ thể về giá trị thu cũ và giá mua xe mới; Hỗ trợ doanh nghiệp vận tải nhỏ bằng gói tín dụng ưu đãi hoặc quỹ bảo lãnh tín dụng để chuyển đổi; Miễn hoặc giảm lệ phí trước bạ, phí đăng kiểm, phí cấp biển số đối với phương tiện xanh trong một thời gian nhất định; Trợ giá vé cho phương tiện công cộng xanh để tăng sức hấp dẫn người dân sử dụng thay vì xe cá nhân; Cam kết hỗ trợ về hạ tầng sạc và bảo trì; Xây dựng chương trình khuyến khích đối với xe công nghệ, bởi đây là nhóm rất đông và tác động tới môi trường rõ nét.