Đại biểu Quốc hội: Cần thực hiện cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn hệ thống pháp luật

VBQPPL của cấp huyện hết hiệu lực cùng thời điểm không còn cấp huyện

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn ĐBQH tỉnh Long An) đề nghị quy định đăng tải lấy ý kiến dự thảo Luật Ban hành VBQPPL của Trung ương trên Cổng Pháp luật quốc gia.

Theo nữ đại biểu, việc tích hợp các chức năng cốt lõi trên cùng một nền tảng sẽ tạo ra một hệ sinh thái pháp lý toàn diện, thân thiện và hiệu quả, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.

Đặc biệt, thông qua Cổng Pháp luật quốc gia mọi phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp, chính quyền địa phương về vướng mắc, bất cập nêu trong VBQPPL sẽ được trả lời hoàn toàn trên môi trường số, đảm bảo nhanh chóng, kịp thời, minh bạch và rõ ràng.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn ĐBQH tỉnh Long An). Ảnh: Quốc hội

Về xử lý VBQPPL của Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND) cấp huyện, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung đề nghị VBQPPL của HĐND, UBND cấp huyện hết hiệu lực cùng thời điểm không còn cấp huyện, trừ những văn bản quy định những vấn đề đang triển khai thực hiện cần kéo dài hiệu lực tiếp tục sẽ do UBND tỉnh quyết định.

“Ngay từ bây giờ cấp huyện phải rà soát, lập danh mục VBQPPL của cấp mình đã ban hành để đề xuất danh mục văn bản cần duy trì hiệu lực sau khi không còn cấp huyện để trình UBND tỉnh quyết định hoặc do chính mình công bố”, đại biểu đề nghị.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương) góp ý quy định: "Nghị quyết của HĐND, quyết định của UBND cấp huyện tiếp tục có hiệu lực trong phạm vi địa giới của đơn vị hành chính cấp huyện trước khi được sắp xếp, trừ trường hợp HĐND, UBND cấp xã mới ban hành văn bản theo quy định".

Như vậy, quy định này chỉ xác định hiệu lực Nghị quyết của HĐND, quyết định của UBND cấp huyện đối với trường hợp đơn vị hành chính cấp xã mới được hình thành từ những đơn vị hành chính cấp xã cũ thuộc cùng một địa bàn cấp huyện, mà chưa bao gồm trường hợp đơn vị hành chính cấp xã mới được hình thành từ nhiều đơn vị hành chính cấp xã cũ, mà các đơn vị hành chính cấp xã cũ đó lại thuộc 2 hay nhiều địa bàn đơn vị hành chính cấp huyện giáp ranh khác nhau.

“Trong trường hợp đó, nếu HĐND, UBND cấp xã mới chưa ban hành văn bản quy phạm mới thì hiệu lực của các văn bản quy phạm của chính quyền địa phương cấp huyện trước đây được xem xét hiệu lực và áp dụng như thế nào?

Tôi đề nghị cần nghiên cứu để bổ sung trường hợp này vào quy định chuyển tiếp, tránh trường hợp vướng mắc trong quá trình triển khai hoạt động của đơn vị hành chính cấp xã mới”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu rõ.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương). Ảnh: Quốc hội

Trao quyền nhiều hơn cho chính quyền cấp xã

Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) đề nghị trong bối cảnh chính quyền địa phương được xây dựng theo mô hình chỉ có 2 cấp, thì cấp xã, cần phải được nhìn nhận như là một thiết chế quản trị có năng lực hành động độc lập trong khuôn khổ pháp luật và không bị coi là cánh tay nối dài đơn thuần của cấp trên.

Tại Điều 21 và 22 của dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương đang mở rộng mạnh mẽ phạm vi quyền hạn cho cấp xã từ quản lý ngân sách, quy hoạch, đầu tư, chuyển đổi số, y tế, giáo dục... đến việc tổ chức bộ máy hành chính và giám sát quyền lực tại địa phương.

Như vậy, chưa có sự tương thích giữa thẩm quyền ban hành VBQPPL của cấp xã với thẩm quyền của HĐND, UBND cấp xã được quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi). “Vì vậy, tôi kiến nghị cần phải cân nhắc việc trao quyền nhiều hơn cho chính quyền cấp xã trong hoạt động ban hành VBQPPL”, đại biểu nêu rõ.

Bổ sung quy định về cơ chế kiểm soát số lượng VBQPPL

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Phương Thủy (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) đề nghị xem xét bổ sung quy định về cơ chế kiểm soát số lượng VBQPPL.

Đại biểu lý giải, qua công tác rà soát của Chính phủ cho thấy hiện có đến trên 5.000 VBQPPL do các cơ quan Nhà nước ở Trung ương ban hành có quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan Nhà nước cả ở trung ương và địa phương. Đây là chưa kể đến hàng chục nghìn văn bản của các cơ quan Nhà nước ở địa phương.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Phương Thủy. Ảnh: Quốc hội

Số lượng VBQPPL như vậy là quá nhiều và đây cũng chưa phải là con số cuối cùng, bởi ở đây mới rà soát liên quan đến quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan Nhà nước và chính quyền địa phương.

Điều này đã tạo ra tình trạng hệ thống pháp luật chồng chéo, rườm rà, thậm chí mâu thuẫn, thiếu tính minh bạch và khó tiếp cận, không chỉ làm giảm hiệu lực quản lý Nhà nước mà còn tạo gánh nặng chi phí tuân thủ trong người dân, doanh nghiệp và cho bộ máy hành chính nói chung.

Thêm vào đó, vừa rồi Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 197 với những cơ chế hết sức ưu đãi cho việc xây dựng pháp luật, nhưng cơ chế kiểm soát trong nghị quyết đó chưa thực sự rõ ràng.

Đại biểu cho rằng, có những cơ chế ưu đãi như vậy sẽ có xu hướng các cơ quan sẽ muốn ban hành nhiều văn bản hơn, thay vì việc làm tốt một văn bản có thể lại có vài văn bản cùng quy định về một lĩnh vực, một công việc...

“Tôi cho rằng đã đến lúc cần thực hiện cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn hệ thống pháp luật. Đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành, trực tiếp là Bộ Tư pháp cần nghiêm túc nghiên cứu để xác định lại mô hình, cấu trúc của hệ thống pháp luật, có cơ chế quản lý tập trung các văn bản đang có hiệu lực để bảo đảm tính công khai, minh bạch, tiếp cận công bằng và dễ thực hiện”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị.