Còn đâu hát ru trong nhịp sống hiện đại!

(LĐTĐ) “Ru con, mẹ ru con/ Tiếng ru cả cuộc đời/ Ru con, lời ru cất lên từ ngàn đời/ Ôi bao yêu thương Việt Nam ta/ Ngàn lời ru trong bão giông/ Mà ngọt ngào sao câu dân ca/ À ơi ơi à ời, à ơi ơi à ời..”. Đối với mỗi người dân Việt Nam, lời ru của mẹ không chỉ là những ký ức đẹp đẽ và ngọt ngào nhất mà nó còn tượng trưng cho bản sắc và hồn cốt dân tộc Việt.
Gìn giữ giá trị gia đình từ những điệu hát ru Nhạc sĩ Lê Minh Sơn ra mắt album hát ru “À ơi…”

Từ xưa, hình ảnh người mẹ luôn gắn liền với sự lam lũ, vất vả như cánh cò trắng gầy guộc, mỏng manh lặn lội sớm khuya và đặc biệt hiền từ qua từng câu hát ru à ơi. Tiếng ru hòa cùng tiếng võng kẽo kẹt giữa trưa hè. Tiếng ru văng vẳng lúc canh khuya. Tiếng ru hòa cùng tiếng lòng mẹ, nuôi dưỡng tâm hồn ta từ tấm bé thưở còn nằm nôi. Và chẳng biết từ bao giờ, những câu hát ru ấm áp, đôn hậu đó đã đi vào lòng người, đi vào tiềm thức như một thứ âm thanh tha thiết của quê hương. Thứ âm thanh luôn mang một sức sống diệu kỳ và đi theo ta suốt cuộc đời dù tuổi thơ đã đi qua.

Nói đến hát ru là nói đến lòng bao dung, nhân hậu, sự dịu dàng, nhân ái đến khát vọng được sống hòa bình, hạnh phúc đến lòng mong mỏi trẻ thơ được yên ấm trong sự che chở của cuộc đời. Và khi lời ru được cất lên một cách tự nhiên, cũng chính là lúc người mẹ mong muốn được giãi bày tâm hồn mình. Có lẽ vì thế mà lời ru như ngọt ngào, thân thương và gần gũi đến vô cùng.

Còn đâu hát ru trong nhịp sống hiện đại!
Những lời ru êm ái của mẹ là hành trang theo con bước vào đời. (Ảnh: Tranh lụa của họa sĩ Mai Trung Thứ)

Hát ru là một thể loại đặc biệt trong kho tàng âm nhạc dân gian và theo các nhà nghiên cứu, hát ru ra đời sớm nhất trong các loại hình dân ca. Nó được chắt lọc, cô đúc bởi âm nhạc và thi ca, bởi những câu ca dao, đồng dao, hò vè hoặc các loại thơ và được truyền miệng từ đời này qua đời khác. Chính vì thế mà hiện lên trong các bài hát ru là một thế giới hồn nhiên và chan chứa tình yêu thương của những hình ảnh gần gũi, nhỏ bé và hết sức bình dị của tuổi thơ. Bằng những lời ru êm ả, mộc mạc và bình dị, người mẹ đã gieo vào tâm thức trẻ thơ những hạt giống tốt về lòng nhân ái, đạo lý làm người, tình yêu quê hương đất nước, góp phần nuôi dưỡng nhân cách, tâm hồn trẻ thơ: “Cái ngủ mày ngủ cho ngoan/ Để mẹ đi cấy đồng xa chưa về/ Bắt được con trắm con trê/ Cầm cổ lôi về cho cái ngủ ăn..”.

Kho tàng hát ru của người Việt hết sức đa dạng và phong phú. Mỗi vùng miền, mỗi dân tộc lại sinh ra những điệu hát ru của riêng mình. Tuy khác nhau, song đều có điểm chung đó là những lời ca tha thiết ấy đều hướng tới tình cảm gia đình, tình nghĩa giữa người với người và tình yêu quê hương đất nước: “Công cha như núi Thái Sơn/ Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra” hay “Cái cò đi đón cơn mưa/ Tối tăm mù mịt ai đưa cò về/ Cò về thăm quán cùng quê/ Thăm cha, thăm mẹ, cò về thăm anh”.

Ở góc độ khác, hát ru còn là cách thổ lộ những tâm tư, tình cảm chất chứa trong lòng, là cách để giãi bày với mọi người những điều sâu kín nhất. Và sự bộc bạch tế nhị đó chính là một nét đặc trưng trong môi trường văn hóa ứng xử truyền thống Việt Nam: “Chàng ơi xin chớ lo phiền/ Tóc xe trăm ngọn em liền gỡ xong/ Rối tơ em gỡ còn suôn/ Rối đầu có lược, rối lòng có em”.

Sau này, các nhạc sĩ việt Nam cũng đã có bài hát sáng tác trên nền của làn điệu ru con với nhịp độ chậm và vừa phải, tiết tấu nhịp nhàng như Mẹ yêu con của Nguyễn Văn Tý, Mùa hoa sữa của Huy Thục hay Ru con mùa đông của Đặng Hữu Phúc..

Thế nhưng, trong nhịp sống hiện đại ngày nay, những khúc hát ru đang dần trở nên xa vắng. Có lẽ là bởi con người đã tiếp cận được với nhiều công nghệ tân tiến hơn. Không khó để thấy những bản nhạc không lời được, thậm chí là nhạc trẻ được mở để ru trẻ nhiều hơn so với những câu hát à ơi... Điều này không chỉ làm mất đi sự kết nối giữa người mẹ với con mình mà còn ảnh hưởng với quá trình phát triển tiềm thức của thế hệ sau về nền âm nhạc truyền thống của dân tộc.

Nhiều người cho rằng những bài hát ru đã cũ, song điều này chỉ đúng với ý nghĩa thời gian. Vì nếu nhìn sản phẩm văn hóa của thời xưa bằng con mắt của đời nay, thì sẽ không hiểu hết ý nghĩa của tổ tiên mình trong việc lấy nghệ thuật âm nhạc, lấy trò chơi và ngôn ngữ thơ ca để giáo dục con cháu. Tuy nhiên, thời gian cũng đã chứng minh, trải qua bao thế hệ nhưng những câu hát ru của mẹ, của bà thì vẫn còn mãi như một phần đẹp nhất của thời thơ ấu luôn theo ta trong suốt cuộc đời. Và như một phác họa mang đậm dấu ấn bản ngã văn hóa dân tộc, hát ru giúp mỗi con người tái tạo lại những kỷ niệm, những ký ức của một thời xa vắng. Nó chính là tiềm thức của một tâm hồn dân tộc, gợi nên tình yêu thương đất nước, giúp cho con người biết trân trọng và giữ gìn nguồn cội dân tộc./.

Phương Linh

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

24 giờ qua, các chốt phòng dịch kiểm soát hơn 17 nghìn lượt phương tiện ra vào thành phố

24 giờ qua, các chốt phòng dịch kiểm soát hơn 17 nghìn lượt phương tiện ra vào thành phố

(LĐTĐ) Ngày 25/9, Công an thành phố Hà Nội thông tin về kết quả công tác phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn Thành phố từ 12h ngày 24/9 đến 12h ...
Tổng LĐLĐ Việt Nam bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn

Tổng LĐLĐ Việt Nam bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn

(LĐTĐ) Ngày 25/9, Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội khai giảng lớp bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm và ...
Công đoàn phường Cầu Diễn: Đổi mới công tác thi đua, khen thưởng để tạo động lực cho đoàn viên

Công đoàn phường Cầu Diễn: Đổi mới công tác thi đua, khen thưởng để tạo động lực cho đoàn viên

(LĐTĐ) Trong giai đoạn hội nhập và phát triển hiện nay, việc đổi mới hoạt động của tổ chức Công đoàn để phù hợp với tình hình thực tế là điều ...
Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội tích cực đổi mới, hướng hoạt động về cơ sở

Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội tích cực đổi mới, hướng hoạt động về cơ sở

(LĐTĐ) Năm học 2021-2022, Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội sẽ tập trung triển khai các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của Công đoàn cơ sở ...
Phát huy hiệu quả của công nghệ trong phòng, chống dịch tại Hà Nội

Phát huy hiệu quả của công nghệ trong phòng, chống dịch tại Hà Nội

(LĐTĐ) Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, việc sử dụng hiệu quả các giải pháp công nghệ kết hợp với công tác tuyên truyền, vận động trong cộng ...
Ngày 25/9: Có 9.706 ca mắc Covid-19 và 10.590 bệnh nhân được điều trị khỏi

Ngày 25/9: Có 9.706 ca mắc Covid-19 và 10.590 bệnh nhân được điều trị khỏi

(LĐTĐ) Bản tin dịch Covid-19 ngày 25/9 của Bộ Y tế cho biết có 9.706 ca mắc Covid-19 tại 34 tỉnh, thành phố, trong đó thành phố Hồ Chí Minh và ...
Phát động Cuộc thi viết “Các vấn đề gia đình thời nay” lần thứ  XI năm 2021

Phát động Cuộc thi viết “Các vấn đề gia đình thời nay” lần thứ XI năm 2021

(LĐTĐ) Ngày 25/9, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Hà Nội phát động Cuộc thi viết “Các vấn đề gia đình thời nay” lần thứ XI năm 2021 với chủ đề ...

Tin khác

Chả cốm - phong vị mùa thu

Chả cốm - phong vị mùa thu

(LĐTĐ) Thu đến, ấy cũng là khi bước vào mùa cốm. Hạt cốm căng mọng xanh như hạt ngọc được kết tinh từ nắng mưa, tinh túy của đất trời. Từ cốm, những người nội trợ khéo đất Hà thành làm nên nhiều món ngon mang phong vị mùa thu. Một trong những món đó là chả cốm.
Để kho tàng ca dao mãi trường tồn

Để kho tàng ca dao mãi trường tồn

(LĐTĐ) Mỗi một quốc gia, dân tộc đều có những nét đặc trưng riêng về bản sắc và nền văn hoá của mình. Đối với nước ta trải qua quá trình hơn một nghìn năm dựng nước và giữ nước, tục ngữ, ca dao đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa mãi mãi trường tồn.
Nhà văn Nguyễn Toàn Thắng trở lại văn đàn với tập truyện ngắn “Da gấu và chuyện Trương Bốn”

Nhà văn Nguyễn Toàn Thắng trở lại văn đàn với tập truyện ngắn “Da gấu và chuyện Trương Bốn”

(LĐTĐ) Nhiều năm nay, nhà văn Nguyễn Toàn Thắng gắn bó với sân khấu qua những vở diễn gây tiếng vang như: “Vì sao lạc xứ”, “Tái sinh”, “Thần giữ của”, “Truyền thuyết Triệu Trinh Nương”… Gần đây, nhà văn xuất hiện lại trên văn đàn bằng tập truyện ngắn mang phong cách giễu nhại đặc trưng và gần như là “của hiếm” của văn học nước nhà hiện đại. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi cởi mở với nhà văn Nguyễn Toàn Thắng xung quanh tập truyện ngắn này, và tất nhiên, cả về những gì liên quan đến tình hình văn nghệ.
Các hoạ sĩ nhóm G39 "phá cỗ tranh" dịp Tết Trung thu 2021

Các hoạ sĩ nhóm G39 "phá cỗ tranh" dịp Tết Trung thu 2021

(LĐTĐ) Nhân dịp Trung thu, hoạ sĩ Lê Thiết Cương cùng nhóm hoạ sĩ G39 đã ra mắt triển lãm trực tuyến "Phá cỗ tranh".
Tết Trung thu ấm áp và khác biệt của trẻ em Thủ đô

Tết Trung thu ấm áp và khác biệt của trẻ em Thủ đô

(LĐTĐ) Dịch bệnh Covid-19 đang khiến Trung thu năm nay trở nên khác biệt so với các năm trước. Tuy nhiên không vì thế mà cái Tết Trung thu của các em nhỏ lại thiếu đi sự vui vẻ, ấm áp, thiếu đi nét đẹp văn hóa cổ truyền của ngày Tết đoàn viên.
Tết Trung thu trong miền ký ức

Tết Trung thu trong miền ký ức

(LĐTĐ) Mỗi năm, vào cữ tháng Tám âm lịch, khi gió heo may se lạnh quyện cùng nắng vàng như mật mang mùa thu ngọt ngào tới, tôi lại thầm nhớ về những Tết Trung thu xưa. Bao kỷ niệm của một thời vô ưu trong ký ức bỗng thức dậy theo tiếng trống bỏi lảnh lót, trống ếch thì thùng văng vẳng ngoài phố.
Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

(LĐTĐ) Trước những lùm xùm về phát biểu, viết lách trên không gian mạng hay quảng cáo những sản phẩm không đảm bảo chất lượng, làm từ thiện… của một số nghệ sĩ gây bức xúc trong dư luận, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa hoàn tất dự thảo Bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (Bộ Quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa hoàn tất dự thảo bộ quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (bộ quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Trong điều kiện dịch bệnh Covid-19 vẫn diễn biến khó lường, tỉnh Hải Dương quyết định không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2021 mà chỉ tổ chức các nghi lễ truyền thống.
Giới trẻ Hà Nội với văn hóa đọc

Giới trẻ Hà Nội với văn hóa đọc

(LĐTĐ) Thời gian qua, nhiều địa phương ở Hà Nội thực hiện giãn cách xã hội để phòng, chống dịch Covid-19, hệ thống thư viện, nhà sách buộc phải đóng cửa, thế nhưng không ít người trẻ đang sống và làm việc ở Thủ đô vẫn nỗ lực “nuôi dưỡng” văn hóa đọc.
Xem thêm
Phiên bản di động