Phục dựng lễ hội truyền thống các dân tộc thiểu số:

Cần lồng ghép các yếu tố văn hóa mới vào lễ hội

(LĐTĐ) Vừa qua, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đã có công văn hướng dẫn thực hiện hỗ trợ phục dựng lễ hội truyền thống các dân tộc thiểu số thuộc Chương trình mục tiêu phát triển văn hóa năm 2020. Theo đó, nội dung lễ hội phải đảm bảo phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc và được lồng ghép đưa các yếu tố văn hóa mới tiến bộ nhằm tăng cường giao lưu quảng bá, giới thiệu, phù hợp với nhu cầu hưởng thụ văn hóa và tâm linh của đồng bào các dân tộc.
can long ghep cac yeu to van hoa moi vao le hoi Thành lập đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra công tác quản lý, tổ chức lễ hội năm 2020
can long ghep cac yeu to van hoa moi vao le hoi Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đề nghị tạm dừng tổ chức các lễ hội chưa khai mạc để phòng chống dịch

Phục dựng, bảo tồn nhiều lễ hội đã “vắng bóng”

Dân tộc La Chí hay còn gọi là Thổ Đen, Mán, Xá sống tập trung ở hai tỉnh Hà Giang và Lào Cai với nghề trồng lúa nước trên ruộng bậc thang và các nghề thủ công như dệt vải bông, đan lát, một số nơi có nghề rèn. Văn hóa, tín ngưỡng của dân tộc La Chí rất phong phú, nổi bật là việc lễ bái tổ tiên.

can long ghep cac yeu to van hoa moi vao le hoi
Ảnh minh họa: Cao Tiến

Một trong những lễ nghi đối với người dân hàng năm là lễ liên quan đến gieo trồng, thu hoạch lúa, đây cũng là tín ngưỡng của người La Chí. Những ngày tết, lễ, trai gái thường hát đối đáp, chơi đàn tính 3 dây và thường sử dụng lá cây làm đàn môi. Trống, chiêng được dùng phổ biến trong các nghi lễ cúng bái. Theo Bộ VHTT&DL, Lễ hội truyền thống dân tộc La Chí (huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang) là một trong những lễ hội đặc sắc được phục dựng trong Chương trình mục tiêu phát triển văn hóa năm 2020.

Bên cạnh đó, Lễ hội truyền thống dân tộc Thái, tỉnh Yên Bái cũng được phục dựng bảo tồn mang lại niềm vui cho người dân ở tỉnh miền núi này. Lễ hội dân gian là một phần thiết yếu trong sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng của người Thái Yên Bái. Theo chu kỳ một năm, đồng bào có nhiều lễ hội lớn mang tính chất cộng động làng bản như: Lễ xên bản, xên mường, xên đông, lễ hội cầu mưa, lễ hội xuống đồng, lễ hội xên lẩu nó, lễ hội xé then…cho tới các lễ hội trong phạm vi gia đình như các nghi thức cúng vía “tám khuôn”, các lễ cúng ruộng “tám tế na”, cúng vía trâu “tám khuôn quai” hay các nghi thức khác liên quan tới thờ cúng tổ tiên và các nghi thức gia đình mà trong đó tết “Síp xí” rằm tháng bảy là một trong những tết lớn nhất của người Thái ở Yên Bái.

Người Thái Yên Bái có kho tàng nghệ thuật dân gian rất phong phú. Các làn điệu dân ca, dân vũ, sinh hoạt văn hoá dân gian được tổ chức thường xuyên trong đời sống hàng ngày của người dân. “Khắp”, “Then” được thể hiện trong các hội xuân, hát gọi người yêu, đám cưới, đám tang. Đồng bào Thái có phong cách sống bình lặng nhưng lãng mạng, yêu thích các sinh hoạt cộng đồng, sẵn sàng tham gia các cuộc vui nhất là các đêm “khắp báo xao” (hát đối đáp), hội xòe, hội nàng Han, hội chơi hang Thẩm Lé vào tháng giêng, nhiều trò chơi như “Hạn khuống”, ném còn, đánh yến, “Tómáklẹ” (chọi quả lẹ)...

Một lễ hội không kém phần đặc sắc khác chính là Lễ hội truyền thống dân tộc Shi La, tỉnh Lai Châu.Dân tộc Si La còn có tên gọi khác là Cú Dé Xử, Khả Pẻ, sinh sống chủ yếu ở huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Trước kia người dân tộc Si La quen du cư, du canh, gần đây đã biết kết hợp vừa làm nương, vừa làm ruộng nước, sống định cư trồng lúa, ngô và chăn nuôi.

Đồng bào Si La sống quây quần thành bản nhỏ, kín đáo, ở nhà đất hay nhà vách nứa, thường không có vườn, bếp đặt ở giữa nhà. Dân tộc Si La có nền văn hóa đa dạng, nguyên bản và phong phú như: Hát giao duyên giữa nam nữ thanh niên, hát sử ca. Nhưng có lẽ, trang phục truyền thống mới là một thành tố quan trọng làm nên bản sắc của người Si La. Quá trình sinh sống gắn bó lâu dài với tự nhiên, dân tộc Si La đã tạo ra bộ trang phục truyền thống gần gũi với thiên nhiên, thể hiện đậm nét văn hóa, tín ngưỡng của dân tộc mình.

Ngoài ra, Thực hiện Chương trình mục tiêu Phát triển văn hóa giai đoạn 2016 - 2020, nhóm dự án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa do Bộ VHTT&DL lựa chọn còn có các lễ hội truyền thống như: Lễ hội truyền thống dân tộc Lào, tỉnh Điện Biên; Lễ hội truyền thống dân tộc Nùng, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang; Lễ hội truyền thống tỉnh Bình Phước; Lễ hội truyền thống dân tộc Gia-rai, tỉnh Kon Tum.

Loại bỏ yếu tố lạc hậu, hủ tục

Để thống nhất về quy trình, thủ tục và tiến độ đảm bảo đúng mục tiêu đề ra, Bộ VHTT&DL đề nghị các Sở Văn hóa và Thể thao các tỉnh thực hiện khảo sát, lựa chọn, lập hồ sơ khoa học về lễ hội được bảo tồn phục dựng, bao gồm: Tên lễ hội, thời điểm diễn ra lễ hội, mục đích, ý nghĩa của việc bảo tồn, phục dựng lễ hội để nghiên cứu phục dựng và bảo tồn. Căn cứ vào thời gian dự kiến tổ chức bảo tồn, phục dựng Lễ hội, các Sở chủ động xây dựng chi tiết báo cáo khảo sát, báo cáo khảo tả Lễ hội để thẩm định trước thời điểm diễn ra Lễ hội ít nhất 20 ngày. Căn cứ Kết luận thẩm định của Bộ VHTT&DL, các Sở tiếp thu, tổ chức bảo tồn, phục dựng Lễ hội.

Bộ VHTT&DL cũng đưa ra những nội dung cần lưu ý khi tổ chức phục dựng Lễ hội: Cần chú trọng việc chỉ đạo tổ chức phục dựng lễ hội truyền thống giàu bản sắc, được lưu giữ trong đời sống các dân tộc thiểu số trên địa bàn. Thông qua lễ hội, phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, lồng ghép đưa các yếu tố văn hóa mới tiến bộ nhằm tăng cường giao lưu quảng bá, giới thiệu, phù hợp với nhu cầu hưởng thụ văn hóa và tâm linh của đồng bào các dân tộc, góp phần thúc đẩy phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, loại bỏ yếu tố lạc hậu, hủ tục không phù hợp trong đời sống cộng đồng.

Các Lễ hội cần diễn ra một cách dân dã, tự nhiên, phản ánh sinh hoạt văn hóa cộng đồng, do đồng bào chủ động tham gia mở hội và thụ hưởng những giá trị văn hóa do lễ hội mang lại một cách thiết thực, vui tươi, lành mạnh, tiết kiệm. Lễ hội dân gian truyền thống không nên tùy tiện, lạm dụng các hình thức sinh hoạt văn hóa mới làm phai nhòa bản sắc văn hóa dân gian. Chú ý phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, những người có uy tín, các nghệ nhân văn nghệ dân gian tham gia vào hoạt động của lễ hội, kể cả trong hành lễ cũng như trong phần hội, tránh khiên cưỡng, áp đặt; Tránh mang nặng yếu tố thương mại hoặc lợi dụng để hoạt động mê tín dị đoan, rượu chè, cờ bạc và các tệ nạn xã hội khác trong đời sống xã hội, gây phản cảm và xa lạ với đồng bào dân tộc thiểu số.

Bảo Thoa

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Thương mại điện tử tăng trưởng ngoạn mục trong đại dịch

Thương mại điện tử tăng trưởng ngoạn mục trong đại dịch

Mặc dù gặp những ảnh hưởng tiêu cực trong năm 2020 do đại dịch Covid-19, thương mại điện tử Việt Nam vẫn có những bước tăng tốc mạnh mẽ, trở ...
Vì sao gần 1.000 nhân viên y tế ở thành phố Hồ Chí Minh nghỉ việc?

Vì sao gần 1.000 nhân viên y tế ở thành phố Hồ Chí Minh nghỉ việc?

(LĐTĐ) Chánh văn phòng Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Huỳnh Mai cho biết, trong năm 2020 toàn Thành phố có 597 nhân viên y tế nghỉ ...
Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị người dân không chủ quan trước biến thể Omicron

Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị người dân không chủ quan trước biến thể Omicron

(LĐTĐ) Ông Phạm Đức Hải, Phó Trưởng Ban chỉ đạo phòng chống dịch Covid-19 thành phố Hồ Chí Minh đề nghị người dân không hoang mang trước biến thể Omicron nhưng ...
Người dân làng đào Nhật Tân nhộn nhịp tuốt lá chuẩn bị đón Tết Nhâm Dần 2022

Người dân làng đào Nhật Tân nhộn nhịp tuốt lá chuẩn bị đón Tết Nhâm Dần 2022

(LĐTĐ) Chỉ còn khoảng 2 tháng nữa là đến Tết Nhâm Dần 2022. Thời điểm này, người dân trồng đào Nhật Tân đang nhộn nhịp, gấp rút thực hiện việc tuốt ...
Ổn định việc làm, đảm bảo đời sống cho người lao động

Ổn định việc làm, đảm bảo đời sống cho người lao động

(LĐTĐ) Dịch bệnh Covid-19 trên địa bàn thành phố Hà Nội vẫn đang diễn biến phức tạp, nhiều ca F0 gia tăng ngoài cộng đồng khiến nhiều người lao động, đặc ...
Đồng hành cùng doanh nghiệp, giúp người lao động ổn định việc làm

Đồng hành cùng doanh nghiệp, giúp người lao động ổn định việc làm

(LĐTĐ) Nhằm phát huy vai trò, trách nhiệm của tổ chức Công đoàn, thời gian qua, các cấp Công đoàn Thủ đô đã có nhiều chương trình, hành động cụ thể ...
Khởi tố 14 đối tượng mua bán trái phép hóa đơn giá trị cả nghìn tỷ đồng

Khởi tố 14 đối tượng mua bán trái phép hóa đơn giá trị cả nghìn tỷ đồng

(LĐTĐ) Ngày 30/11, Cơ quan An ninh điều tra, Công an thành phố Hà Nội cho biết, đơn vị đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, Quyết định ...

Tin khác

Văn hóa phải thực sự trở thành sức mạnh nội sinh

Văn hóa phải thực sự trở thành sức mạnh nội sinh

(LĐTĐ) Vừa qua, tại Hội trường Diên Hồng (Tòa nhà Quốc hội), Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã được long trọng tổ chức. Đây là việc làm rất có ý nghĩa về nhiều phương diện, qua đó đã đánh giá đúng những thành quả đã đạt được, cũng như thẳng thắn đưa ra những thiếu sót để thống nhất nhận thức, quan điểm, hành động nhằm chấn hưng và phát triển văn hóa dân tộc.
Triển lãm xanh “Greenlens” photovoice - những bức tranh biết nói

Triển lãm xanh “Greenlens” photovoice - những bức tranh biết nói

(LĐTĐ) Lấy cảm hứng từ hình thức “photovoice” - những bức tranh biết nói, thầy và trò Khoa Quản trị kinh doanh và du lịch trường Đại Học Hà Nội (HANU) đã chung tay tổ chức nên sự kiện triển lãm tranh online mang tên “Greenlens” - A vision of sustainable world (Tầm nhìn về một thế giới bền vững).
Nhiều hoạt động đặc sắc tại Tuần lễ Thiết kế Việt Nam 2021

Nhiều hoạt động đặc sắc tại Tuần lễ Thiết kế Việt Nam 2021

(LĐTĐ) Từ 27/11 đến 3/12 diễn ra Tuần lễ Thiết kế Việt Nam 2021 với chủ đề “Đánh thức truyền thống” nhằm tôn vinh các sản phẩm và nhà thiết kế xuất sắc của Việt Nam thuộc nhiều lĩnh vực.
“Giai điệu kết nối” thực hiện số đặc biệt chào mừng thành công Hội nghị Văn hoá toàn quốc

“Giai điệu kết nối” thực hiện số đặc biệt chào mừng thành công Hội nghị Văn hoá toàn quốc

(LĐTĐ) Chương trình “Giai điệu kết nối” số đặc biệt chào mừng thành công của Hội nghị Văn hoá toàn quốc 2021 sẽ được phát sóng vào tối 28/11 trên kênh VTV1.
Kỳ 2: Nỗ lực vượt thách thức

Kỳ 2: Nỗ lực vượt thách thức

(LĐTĐ) Trước những thách thức của dịch Covid-19, những người làm công tác quản lý di sản của Thủ đô đã nỗ lực đổi mới, tổ chức nhiều hình thức để bảo tồn, phát huy giá trị các di sản.
Kỳ 1: Cái nôi của di sản

Kỳ 1: Cái nôi của di sản

(LĐTĐ) Không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học, giáo dục quan trọng của cả nước, Hà Nội còn là trung tâm văn hóa lớn được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đa dạng, phong phú và đặc sắc.
Đông Hà Nội thấm trong ký ức

Đông Hà Nội thấm trong ký ức

(LĐTĐ) Cái lạnh của mùa đông Hà Nội đặc biệt riêng có. Tôi đã đi qua mùa đông ở nhiều nơi nhưng cái lạnh thật ngọt, thật sâu nơi đây luôn thấm trong ký ức. Tôi nhớ cái cảm giác được cuộn mình trong chiếc chăn bông nằng nặng thơm mùi nắng. Nhớ tiếng mẹ đánh thức dậy đi học, tiếng lửa reo reo với nồi cháo thơm thơm trong căn bếp nhỏ. Nhớ tiếng cha húng hắng ho khi tiết trời trở lạnh... Tất cả, như một thước phim quay chậm tuyệt đẹp thường trở lại với tôi mỗi khi đông về.
Khai mạc Hội nghị Văn hóa toàn quốc: Văn hóa là sức mạnh nội sinh quan trọng, bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước

Khai mạc Hội nghị Văn hóa toàn quốc: Văn hóa là sức mạnh nội sinh quan trọng, bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước

(LĐTĐ) Sáng nay (24/11), tại Hà Nội, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.
Gốm Việt trải qua các thời kỳ lịch sử

Gốm Việt trải qua các thời kỳ lịch sử

(LĐTĐ) Khoảng sau thế kỷ thứ X, Việt Nam bước vào thời kỳ xây dựng các nhà nước phong kiến. Đồ gốm là ngành nghề thủ công rất quan trọng, đóng góp vào đời sống kinh tế xã hội, nhất là kinh đô Thăng Long.
Tái hiện Hà Nội 60 ngày đêm khói lửa với trưng bày "Lời thề quyết tử"

Tái hiện Hà Nội 60 ngày đêm khói lửa với trưng bày "Lời thề quyết tử"

(LĐTĐ) Nhân kỷ niệm 75 năm ngày Toàn quốc Kháng chiến (19/12/1946-19/12/2021) và 77 năm ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam (22/12/1944-22/12/2021), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày “Lời thề quyết tử".
Xem thêm
Phiên bản di động