Cần làm rõ mô hình tổ chức, quản lý và vận hành Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội

Thành lập Trung tâm - động lực cho Thủ đô đột phá tăng trưởng nhanh, bền vững

Nêu về sự cần thiết thành lập Trung tâm, đại diện cơ quan soạn thảo - ông Trần Đắc Trung, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội cho biết: Thủ đô Hà Nội với vai trò là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ và hội nhập quốc tế của cả nước, có nhiệm vụ, sứ mệnh phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước và khu vực. Mặc dù có tiềm năng lớn, tuy nhiên, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Hà Nội hiện chưa được tổ chức bài bản, còn thiếu và yếu cả về nguồn lực đầu tư, cơ sở hạ tầng khoa học và công nghệ; khả năng kết nối, huy động sự tham gia của các doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ còn nhiều hạn chế; các hoạt động đổi mới, sáng tạo còn phân tán; việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, năng suất lao động và sức cạnh tranh còn ở mức thấp…

Quang cảnh Hội nghị.

Xuất phát từ yêu cầu phát triển và tiềm lực, lợi thế sẵn có, việc thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội là hết sức cần thiết và cần sớm được thực hiện, nhằm tập trung, huy động và phát huy tối đa các nguồn lực đổi mới sáng tạo, khắc phục những hạn chế, điểm nghẽn hiện hữu, phát huy các lợi thế cạnh tranh, tạo động lực đột phá cho tăng trưởng nhanh, bền vững, góp phần nâng cao vị thế và sức cạnh tranh của Thủ đô trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trình bày về dự thảo Đề án, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội: Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội là doanh nghiệp theo mô hình công ty cổ phần (trong đó vốn Nhà nước chiếm cổ phần chi phối) do UBND thành phố Hà Nội thành lập theo quy định của pháp luật.

Trung tâm hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, được phép thành lập chi nhánh và văn phòng đại diện; được cấp vốn điều lệ từ ngân sách Thành phố, đồng thời được huy động vốn góp, tài trợ và các nguồn vốn hợp pháp khác để thực hiện chức năng, nhiệm vụ thúc đẩy phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Hà Nội.

Trong đó, Công ty mẹ là Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội thực hiện tham mưu, thiết kế, thi hành và giám sát thực hiện cơ chế, chính sách, giải pháp phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; làm đầu mối kết nối, điều phối các tổ chức, đơn vị trong và ngoài nước; kết nối, huy động nguồn lực; điều phối vườn ươm công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp.

Bà Bùi Thị An - Chủ tịch Hội Nữ trí thức Thành phố, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn kinh tế góp ý tại Hội nghị.

Công ty con là Vườn ươm công nghệ và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo Hà Nội thực hiện ươm tạo công nghệ, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, phát triển ý tưởng sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận vốn đầu tư, không gian làm việc, phòng thí nghiệm, dịch vụ tư vấn và thương mại hóa sản phẩm công nghệ; hoạt động theo mô hình liên kết, hợp tác với các tổ chức, đối tác để cung cấp dịch vụ hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Trung tâm hoạt động theo mô hình công ty cổ phần có vốn Nhà nước chi phối, kết hợp hiệu quả sức mạnh Nhà nước - Doanh nghiệp - Trường/Viện; đảm bảo cơ chế quản trị minh bạch, hiệu quả và linh hoạt.

UBND Thành phố giữ vai trò giám sát, định hướng chính sách; doanh nghiệp (Công ty CP Tập đoàn Công nghệ CMC) quản trị, hoạch định chiến lược, tổ chức khai thác vận hành hạ tầng; Trường/Viện (Đại học Bách khoa Hà Nội) nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển nhân lực.

Về hạ tầng khoa học, công nghệ ban đầu, đầu tư 100% vốn ngân sách được Trung tâm trực tiếp vận hành hoặc thuê đơn vị chuyên nghiệp; cam kết bảo toàn vốn, tài sản công, khai thác đúng mục đích, có giám sát, báo cáo định kỳ theo quy định.

Về vốn điều lệ, dự kiến 100 tỷ đồng, gồm 70% từ ngân sách Thành phố, 30% huy động từ các cổ đông (Tập đoàn công nghệ CMC 15%, Đại học Bách khoa Hà Nội 15%); tỷ lệ góp vốn có thể điều chỉnh theo thực tiễn, Nhà nước giữ cổ phần chi phối.

Tổng nhu cầu UBND thành phố Hà Nội cần bố trí ngân sách đầu tư hạ tầng khoa học công nghệ giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến 2.496 tỷ đồng, gồm: 991 tỷ đồng xây dựng trụ sở (4,2 ha, 60.000 m² sàn) tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (2026 - 2029); 1.505 tỷ đồng đầu tư hạ tầng công nghệ, phòng thí nghiệm trọng điểm (2028 - 2030)...

Cần làm rõ hơn mô hình tổ chức, quản lý và vận hành

Tại Hội nghị, phản biện, góp ý kiến vào dự thảo Đề án, các chuyên gia, nhà khoa học đều nhấn mạnh đây là mô hình rất mới, cần làm rõ hơn phương thức đầu tư, mô hình tổ chức, quản lý và vận hành của Trung tâm.

Góp ý vào Dự thảo, Ths. Nguyễn Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải hành khách công cộng thành phố Hà Nội cho rằng: Việc HĐND thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết thông qua Đề án thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội là hết sức cần thiết và phù hợp với bối cảnh chính trị - pháp lý và thực tiễn phát triển của Thành phố. Đặc biệt, đáp ứng yêu cầu triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2024, trong đó Luật Thủ đô đã cho phép áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, trong đó bao gồm mô hình “sandbox”, cơ chế thu hút nhân tài, đầu tư R&D và cơ chế hợp tác công - tư.

"Đề án thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội là bước cụ thể hóa việc thực hiện các chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi luật", ông Nguyễn Hoàng Hải nhấn mạnh.

Tuy nhiên, Ths. Nguyễn Hoàng Hải cho rằng, về mô hình tổ chức, việc lựa chọn mô hình công ty cổ phần có vốn Nhà nước chi phối là phù hợp xu thế hiện đại, cho phép vận hành linh hoạt, huy động nguồn lực xã hội hóa, trong khi vẫn bảo đảm định hướng chiến lược của Nhà nước; song cần lưu ý vai trò kiểm soát của Nhà nước và tính minh bạch trong quản trị doanh nghiệp - cần được quy định chi tiết để tránh hình thức hóa vai trò điều phối hệ sinh thái. Cạnh đó, việc vận hành nhiều đơn vị chuyên môn (quỹ, sàn giao dịch, vườn ươm...) đòi hỏi nhân lực chất lượng rất cao, khó đạt được ngay từ đầu nếu không có kế hoạch nhân sự cụ thể.

TS Nguyễn Tiến Dĩnh - nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ góp ý tại Hội nghị.

Khẳng định sự cấp thiết ban hành Đề án, trao đổi tại Hội nghị, TS Nguyễn Tiến Dĩnh - nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ góp ý thêm: Về mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, nên cân nhắc một số chức năng, nhiệm vụ của doanh nghiệp cổ phần do Nhà nước chi phối. Bởi có một số chức năng, nhiệm vụ được nêu ra thuộc của cơ quan quản lý Nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp công lập, như: Tham mưu, đề xuất cơ chế, chính sách; điều phối; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực công nghệ cao; thành lập và vận hành Quỹ đổi mới sáng tạo... và cần làm rõ Quỹ đổi mới sáng tạo trực thuộc Trung tâm do doanh nghiệp thành lập với vốn ở đâu, hoạt động theo mô hình nào, có phải là tổ chức tài chính không?

Về nguyên tắc tổ chức vận hành, cần làm rõ nội dung: “UBND Thành phố giữ vai trò giám sát, định hướng chính sách; doanh nghiệp (Công ty CP Tập đoàn công nghệ - CMC) quản trị, hoạch định chiến lược, tổ chức khai thác vận hành hạ tầng; Trường/Viện (Đại học Bách khoa Hà Nội) nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển nhân lực”.

Theo TS Nguyễn Tiến Dĩnh, về nguyên tắc, UBND Thành phố là cơ quan quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp, còn trong doanh nghiệp, do vốn Nhà nước chiếm đa số, nên thực chất là doanh nghiệp Nhà nước, UBND Thành phố chỉ đạo doanh nghiệp thông qua người đại diện của mình nắm giữ Chủ tịch Hội đồng quản trị của công ty để đảm bảo hoạt động đúng mục tiêu của mình khi thành lập, nhất là thông qua xây dựng Điều lệ công ty, chiến lược hoạt động, phương hướng, nhiệm vụ từng thời kỳ... Doanh nghiệp hoạt động theo mô hình công ty cổ phần, công ty mẹ - con, quyết định về phương hướng nhiệm vụ, hoạch định chiến lược, quản trị doanh nghiệp... thuộc quyền của Hội đồng quản trị và cử ra Tổng Giám đốc công ty điều hành... Vậy, UBND giao cho ai đại diện cho phần vốn Nhà nước, là Ban quản lý Khu công nghệ cao và khu công nghiệp Hà Nội hay thuê chuyên gia, hoặc như Dự thảo Đề án là Công ty CP Tập đoàn công nghệ - CMC?

Đại diện cơ quan soạn thảo - Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội tiếp thu các ý kiến tại Hội nghị.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn ghi nhận các ý kiến phản biện sâu sắc, tâm huyết, trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, thành viên các Hội đồng tư vấn của Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố đối với dự thảo Nghị quyết.

Đồng chí cũng đánh giá cao công tác chuẩn bị của đơn vị tham mưu Đề án trong chuẩn bị dự thảo Tờ trình và dự thảo Nghị quyết; các nội dung được chuẩn bị chu đáo, bám sát các quy định của pháp luật và hướng dẫn của Chính phủ để xây dựng các nội dung cụ thể, đảm bảo tính khả thi.

Về sự cần thiết của Đề án, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố đề nghị cơ quan soạn thảo cần bổ sung làm rõ hơn vai trò của Khu Công nghệ cao Hòa Lạc gắn với Trung tâm Đổi mới sáng tạo, Vườn ươm khởi nghiệp… và có thể nghiên cứu, xem xét tham khảo thêm một số mô hình của các nước.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn phát biểu kết luận Hội nghị.

Về nội dung, thể thức văn bản, đồng chí cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu các ý kiến tại Hội nghị để rà soát, chỉnh sửa câu từ, cụm từ cho phù hợp, đảm bảo đủ ý, đủ nội dung, viện dẫn đầy đủ các căn cứ pháp lý trước khi trình HĐND Thành phố quyết định ban hành.

Đặc biệt, nội dung nhận được nhiều ý kiến là mô hình và phương án vận hành, đồng chí Phạm Anh Tuấn đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ hơn vai trò của Nhà nước trong mô hình công ty cổ phần có vốn chi phối, đặc biệt là cơ chế quản trị để đảm bảo tính độc lập, minh bạch và trách nhiệm giải trình của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội.

Cạnh đó, cần xem xét kỹ khi nhiều ý kiến cho rằng vốn điều lệ ban đầu (100 tỷ đồng) được đánh giá là chưa tương xứng với quy mô và mục tiêu chiến lược của một trung tâm đổi mới sáng tạo cấp Thành phố, cần cân nhắc thêm việc tăng vốn điều lệ.

Đặc biệt, đề nghị bổ sung trách nhiệm của một số sở, ngành liên quan, như: Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Quy hoạch - Kiến trúc và làm rõ trách nhiệm quản lý Nhà nước của Sở Khoa học và Công nghệ đối với hoạt động của Trung tâm.