Cải cách bảo hiểm xã hội đa tầng, giải bài toán áp lực già hóa dân số

Ý kiến của chị Nguyễn Thúy Hằng (phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội) tập trung vào một vấn đề xã hội lớn và cấp thiết, liên quan trực tiếp đến định hướng phát triển xã hội được nêu trong Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV.

Nhiệm vụ này nằm ở Mục III: Định hướng phát triển đất nước, những nhiệm vụ trọng tâm, cụ thể là trong nhiệm vụ về "Phát triển toàn diện văn hóa, xã hội, con người; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân".

Chị Nguyễn Thúy Hằng góp ý: "Đề nghị cải cách hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, đảm bảo tính công bằng và bền vững của quỹ hưu trí trước áp lực già hóa dân số nhanh."

Để đảm bảo an sinh xã hội thực sự bền vững, chúng ta đang đứng trước thách thức lớn là tốc độ già hóa dân số nhanh, đặt áp lực nặng nề lên quỹ hưu trí trong tương lai. Tỷ lệ người đóng góp so với người hưởng lương hưu đang có xu hướng giảm, đe dọa khả năng chi trả dài hạn của quỹ.

Tôi đề nghị cần có quyết tâm chính trị mạnh mẽ, thực hiện ngay cải cách hệ thống bảo hiểm xã hội (BHXH) theo hướng đa tầng, đảm bảo tính công bằng và bền vững:

Thứ nhất, thiết lập hệ thống BHXH đa tầng linh hoạt. Hệ thống BHXH đa tầng cần được thiết lập rõ ràng, bao gồm:

Tầng cơ bản: Được Nhà nước bảo đảm, hướng tới mục tiêu bao phủ toàn dân (cả khu vực phi chính thức và nông thôn), đảm bảo mức sống tối thiểu khi về già.

Tầng bắt buộc và tự nguyện: Dựa trên mức đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động, cung cấp mức lương hưu cao hơn, gắn liền với quá trình tham gia thị trường lao động.

Việc đa tầng hóa sẽ giúp mở rộng đối tượng tham gia, không còn chỉ giới hạn ở khu vực chính thức, từ đó tăng cường nguồn thu cho quỹ BHXH một cách bền vững.

Thứ hai, đảm bảo tính công bằng và khuyến khích tham gia.

Cần có chính sách rõ ràng về việc bảo lưu, chuyển đổi thời gian đóng BHXH giữa các tầng, các chế độ, để người lao động cảm thấy an tâm và được bảo vệ dù có thay đổi công việc hay mô hình kinh tế. Đối với người dân ở khu vực phi chính thức, cần có chính sách hỗ trợ từ ngân sách nhà nước để khuyến khích họ tham gia BHXH tự nguyện, đặc biệt là nhóm lao động trẻ.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư quỹ.

Quỹ hưu trí cần được quản lý một cách minh bạch, an toàn và hiệu quả hơn. Nhà nước cần có cơ chế cho phép đa dạng hóa kênh đầu tư quỹ BHXH một cách thận trọng, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận đầu tư, chống lạm phát và bảo toàn giá trị cho quỹ.

Cải cách thành công hệ thống BHXH đa tầng là một trong những quyết sách chiến lược quan trọng nhất để ứng phó với thách thức già hóa dân số, củng cố niềm tin của người dân vào chính sách an sinh xã hội, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.