“Bắt cóc trực tuyến”: Kịch bản cũ nhưng vẫn nhiều người sập bẫy

Mặc dù đây không phải là hình thức mới, đã được cảnh báo nhiều lần, nhưng thực tế cho thấy vẫn còn rất nhiều người sập bẫy một cách khó tin. Câu hỏi đặt ra là vì sao những kịch bản tưởng chừng cũ kỹ vẫn có sức công phá mạnh mẽ và làm thế nào để mỗi người tự bảo vệ mình trên không gian mạng?

Trước hết, tâm lý hoảng loạn và sợ hãi chính là nguyên nhân hàng đầu. Theo Báo Lao động, khi nhận được thông báo liên quan đến các tội danh nghiêm trọng như ma túy, rửa tiền hoặc tin nhắn rằng người thân bị bắt cóc, nhiều người ngay lập tức rơi vào trạng thái mất bình tĩnh. Sự hoảng loạn ấy khiến họ vội vàng làm theo chỉ dẫn, không kịp suy xét đúng sai. Đây là điểm yếu mà kẻ xấu luôn khai thác triệt để.

Không xiềng xích, không tra tấn thể xác, các đối tượng lừa đảo đánh trúng điểm yếu cốt lõi là nỗi sợ hãi để khống chế tinh thần con mồi. Ảnh: VTV

Thứ hai, thủ đoạn lừa đảo ngày nay được dàn dựng vô cùng tinh vi. Các đối tượng không chỉ dừng lại ở việc gọi điện hay nhắn tin, mà còn sử dụng hình thức video call qua các nền tảng trực tuyến, dựng bối cảnh có người mặc sắc phục công an, tang vật ma túy, giấy tờ giả… Tất cả được sắp đặt nhằm tạo cảm giác “như thật”, khiến nạn nhân tin rằng mình đang đối diện với cơ quan chức năng thực sự. Nhiều kịch bản còn được dàn dựng theo hướng ép nạn nhân tự nhốt mình trong khách sạn, cách ly hoàn toàn với thế giới bên ngoài để dễ thao túng.

Thứ ba, khoảng trống trong hiểu biết pháp luật của một bộ phận người dân, đặc biệt là học sinh, sinh viên, chính là mảnh đất màu mỡ cho các chiêu trò lừa đảo phát triển. Rất ít người nắm rõ nguyên tắc cơ bản rằng cơ quan công an, viện kiểm sát hay tòa án không bao giờ làm việc qua điện thoại, càng không yêu cầu chuyển tiền để chứng minh vô tội. Việc thiếu kiến thức pháp lý và kỹ năng số khiến nhiều người dễ dàng bị dẫn dắt.

Để chống lại loại tội phạm này, trước hết cần nâng cao nhận thức cộng đồng với thông điệp rõ ràng: Cơ quan Công an không bao giờ giải quyết vụ việc qua điện thoại và càng không yêu cầu chuyển tiền trong quá trình điều tra. Thông điệp này cần được nhắc đi nhắc lại trên báo chí, truyền hình, mạng xã hội, thậm chí cả loa phát thanh cơ sở để trở thành phản xạ tự nhiên của người dân.

Song song với đó, mỗi người cần rèn luyện kỹ năng ứng xử khi gặp tình huống bất thường. Nếu nhận cuộc gọi thông báo về truy tố, bắt giữ hay bắt cóc, việc quan trọng nhất là giữ bình tĩnh, lập tức cúp máy và liên hệ ngay với công an địa phương để kiểm chứng. Tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, không đọc mã OTP, không chuyển tiền và không tách biệt bản thân theo yêu cầu của các đối tượng.

Vai trò của gia đình và nhà trường cũng rất quan trọng. Sinh viên, học sinh cần được trang bị kỹ năng số và kiến thức pháp lý thông qua các chương trình ngoại khóa, chuyên đề. Gia đình nên thường xuyên nhắc nhở con em, nhất là những người sống xa nhà, về các kịch bản lừa đảo phổ biến cũng như cách ứng phó trong tình huống khẩn cấp.

Ngoài công tác tuyên truyền, việc điều tra và xử lý nghiêm các đường dây lừa đảo mạng là yếu tố then chốt. Mỗi khi một đường dây bị triệt phá, thông tin cần được công bố rộng rãi để răn đe và củng cố niềm tin của người dân vào sự quyết liệt của lực lượng chức năng.

Thực tế cho thấy, “bắt cóc trực tuyến” chỉ là một trong nhiều biến tướng của tội phạm mạng, với điểm chung là khai thác sự sợ hãi và thiếu hiểu biết của nạn nhân. Cách phòng chống hiệu quả nhất chính là giữ bình tĩnh, cảnh giác và luôn kiểm chứng thông tin. Chỉ cần người dân giữ được sự tỉnh táo, tham khảo ý kiến người thân hoặc cơ quan chức năng trước khi đưa ra quyết định, mọi kịch bản lừa đảo, dù tinh vi đến đâu, cũng sẽ bị vô hiệu hóa.

P.T (t/h)