Bãi giữa sông Hồng: Tiềm năng vàng cho trung tâm công nghiệp văn hóa Hà Nội

Sông Hồng không chỉ là một biểu tượng địa lý mà còn là một phần linh hồn của Hà Nội. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, dòng sông mẹ đã chứng kiến sự hình thành và phát triển của Thủ đô, trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống văn hóa và tinh thần của người dân. Tuy nhiên, tiềm năng to lớn của không gian sông Hồng vẫn chưa được khai thác đúng mức.

Khu vực bãi sông Hồng có thể trở thành mô hình phát triển công nghiệp văn hóa cho Hà Nội trong tương lai.

Tại Chương III, Điều 9, mục 1, phần a) của dự thảo có quy định: "Thực hiện dự án đầu tư công có sử dụng đất để xây dựng trung tâm công nghiệp văn hóa tại khu vực bãi sông, bãi giữa sông Hồng và khu vực khác có lợi thế về vị trí không gian văn hóa theo quy hoạch được phê duyệt". Điều này không chỉ phù hợp với quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng phê duyệt từ năm 2011, mà còn đáp ứng nguyện vọng của người dân về một không gian văn hóa sông Hồng đã được mong đợi từ lâu.

Tiến sĩ Lê Thị Việt Hà, giảng viên Bộ môn Văn hóa doanh nghiệp, Viện Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá cao dự thảo này và cho rằng việc phát triển không gian sáng tạo dựa trên tiềm năng sông Hồng sẽ mang lại giá trị đáng kể cho Thủ đô.

Là người từng tu nghiệp tại Hàn Quốc, TS. Lê Thị Việt Hà dẫn chứng một ví dụ điển hình về cách người Hàn Quốc đã biến một dòng suối bị chôn vùi thành điểm du lịch nổi tiếng: "Cheonggyecheon vốn là một dòng suối dài gần 6km chảy qua trung tâm Seoul, từng bị chôn lấp dưới lớp bê tông suốt gần 50 năm để xây dựng đường cao tốc Cheonggye phía trên, xung quanh là những khu nhà tồi tàn... nhưng người Hàn Quốc đã "hồi sinh" nó một cách thần kỳ. Hiện nay, nơi đây đã trở thành điểm du lịch xanh lý tưởng và là biểu tượng của thủ đô Seoul".

Nhóm Think Play Ground (Nghĩ về sân chơi trong thành phố) cũng đã có nhiều hoạt động thiết thực nhằm cải tạo và tạo trải nghiệm cho cộng đồng về khu vực này.

"Ở các nước phát triển, không gian sáng tạo đóng vai trò rất lớn trong việc tạo dựng bản sắc đô thị và mang lại nguồn lợi không nhỏ. Người Hàn Quốc rất giỏi trong "văn hoá hoá kinh doanh" và 'kinh doanh hoá văn hoá". Công nghiệp văn hoá là viên gạch nền tảng của kinh tế sáng tạo. Khai thác giá trị không gian sáng tạo là một bước đi hiệu quả và đầy tiềm năng ở Hàn Quốc", TS. Lê Thị Việt Hà chia sẻ.

Khu vực bãi giữa sông Hồng có nhiều tiềm năng tương tự. Đây là nơi có đặc điểm sinh học đa dạng, tạo nên một cảnh quan thiên nhiên độc đáo với sự chuyển tiếp giữa không gian thiên nhiên, mặt nước, cây xanh tự nhiên và không gian đô thị. Khu vực này có cốt cao nên không bị ngập lụt, cây xanh và hệ thực vật tồn tại lâu dài xen kẽ với ruộng rau của người dân ven sông. Đây là cơ hội tăng diện tích xanh cho thành phố và tạo điều kiện để người dân Thủ đô kết nối với thiên nhiên.

Hiện nay, bãi giữa sông Hồng đang được người dân sử dụng chủ yếu cho mục đích nông nghiệp, bên cạnh một số hoạt động khác như cắm trại, nghỉ dưỡng, vui chơi thể thao. Các tổ chức xã hội như mạng lưới "Vì một Hà Nội đáng sống", nhóm Think Play Ground (Nghĩ về sân chơi trong thành phố) cũng đã có nhiều hoạt động thiết thực nhằm cải tạo và tạo trải nghiệm cho cộng đồng về khu vực này.

Tuy nhiên, để phát triển khu vực bãi giữa sông Hồng thành trung tâm công nghiệp văn hóa, vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, trật tự đô thị, vệ sinh môi trường tại khu vực này còn tồn tại nhiều hạn chế. Bên cạnh đó, những đề xuất về việc xây dựng các công trình dịch vụ tiện ích, các công trình văn hóa nghệ thuật còn gặp nhiều vướng mắc về quy định sử dụng bãi sông trong Quy hoạch phòng chống lũ và Quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình.

TS. Lê Thị Việt Hà cũng gợi ý mô hình làng cổ Bukchon Hanok và làng dân tộc Namsan Hanok ở Seoul - vốn là nơi sinh sống của các quan lại, quý tộc từ thời Joseon, nay đã trở thành điểm du lịch hút khách: "Trong những ngôi nhà ở các làng này, người dân cùng chính quyền địa phương bảo tồn nhà cửa, làm dịch vụ du lịch rất tốt, khiến cho bất cứ du khách nào đi tour Seoul cũng phải ghé qua một lần. Như vậy có thể nói, phát triển không gian sáng tạo đã mang lại sinh kế cho người dân".

Để hiện thực hóa tầm nhìn về một trung tâm công nghiệp văn hóa tại khu vực bãi giữa sông Hồng, cần có sự chung tay của nhiều bên liên quan từ các nhà hoạch định chính sách, kiến trúc sư, nhà nghiên cứu kinh tế, văn hóa đến cộng đồng dân cư địa phương. Đặc biệt cần có một quy hoạch đặc thù để tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trong việc phát triển khu vực này.

Dự thảo Nghị quyết quy định về tổ chức và hoạt động của trung tâm công nghiệp văn hóa là một bước đi quan trọng, tạo cơ sở pháp lý để hiện thực hóa ước mơ về một không gian văn hóa sáng tạo trên nền tảng sông Hồng. Hy vọng rằng, dự thảo này sẽ sớm nhận được sự đồng thuận của các cấp chính quyền và người dân để Hà Nội có thể từng bước xây dựng một trung tâm công nghiệp văn hóa xứng tầm, lấy sông Hồng làm điểm tựa.

Hiện nay, Sở Văn hóa và Thể thao đang phối hợp với Văn phòng Ủy ban nhân dân Thành phố lấy ý kiến rộng rãi của người dân và cộng đồng về dự thảo Nghị quyết trên cổng thông tin điện tử của Thành phố. Tất cả các ý kiến đóng góp sẽ được tổng hợp để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Hội đồng nhân dân Thành phố thông qua.

Dự kiến sau khi được thông qua, Nghị quyết này sẽ tạo ra một làn sóng mới trong phát triển công nghiệp văn hóa tại Thủ đô, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành "Thành phố sáng tạo", đồng thời đưa văn hóa trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, mang lại giá trị kinh tế cao và góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô.