Bài 1: “Ngọn lửa" từ những ngõ nhỏ

Giữa nhịp sống hối hả của Hà Nội, vẫn có những con người lặng lẽ cống hiến, chẳng cần danh tiếng, chẳng mong ghi công, nhưng lại là những “người giữ lửa” nơi cộng đồng. Họ là cầu nối gắn kết tình làng nghĩa xóm, khơi dậy tinh thần đoàn kết, góp phần làm nên diện mạo Thủ đô thanh lịch, văn minh hôm nay. Từ những ngõ nhỏ, chính sự tận tụy của những cán bộ mặt trận cơ sở tiêu biểu đã và đang thắp sáng ngọn lửa yêu thương, trách nhiệm trong mỗi khu dân cư.

Đảng viên đi trước, làng nước theo sau

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Lấy gương người tốt, việc tốt để hằng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới”. Thấm nhuần lời dạy của Người, thời gian qua, tại Hà Nội đã xuất hiện nhiều tấm gương sáng với những việc làm thiết thực, ý nghĩa, góp phần lan tỏa tinh thần sống đẹp, sống có trách nhiệm trong cộng đồng.

Thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị (khóa XII) về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, phong trào học tập và làm theo Bác tại Thủ đô ngày càng thấm sâu, lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống chính trị, xã hội. Qua thực tiễn, nhiều bài học quý về tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên đã được đúc rút, khẳng định rằng việc học và làm theo Bác không phải điều gì quá cao xa, mà bắt đầu từ những hành động gần gũi, giản dị, những nghĩa cử đẹp, lời nói đi đôi với việc làm, lấy cái tốt để đẩy lùi cái xấu, để xã hội ngày càng nhân văn, tốt đẹp hơn.

Cựu chiến binh Phạm Anh Tuấn thầm lặng nấu cháo từ thiện suốt nhiều năm.

Gần chục năm nay, tại Bệnh viện Đa khoa Sơn Tây (Hà Nội), những bát cháo nóng hổi của cựu chiến binh Phạm Anh Tuấn đã trở thành niềm mong đợi quen thuộc của nhiều bệnh nhân. Không chỉ là thức ăn, đó còn là hơi ấm sẻ chia, là nguồn động viên để họ thêm kiên cường trước bệnh tật.

Ông Tuấn nhập ngũ từ năm 1980, từng là người lính Sư đoàn 323 nơi biên cương Quảng Ninh. Trở về đời thường, ông vẫn giữ trọn tinh thần người lính Cụ Hồ, gắn bó với các hoạt động của địa phương. Năm 2015, sau khi chứng kiến cảnh người thân và bao bệnh nhân khác vất vả trong bệnh viện, ông nảy ý định nấu cháo từ thiện. Ý nghĩ ấy được vợ ông bà Nguyễn Thị Thành đồng lòng sẻ chia. Từ đó, mỗi sáng sớm, hai vợ chồng lại tất bật chợ búa, nổi lửa, ninh cháo bằng tất cả sự chăm chút như nấu cho chính gia đình mình.

Những suất cháo dần mở rộng thành nhiều việc thiện khác. Vào Tết, Trung thu hay ngày Quốc tế thiếu nhi, ông bà lại dành dụm để tặng quà cho bệnh nhân nghèo, khi thì chiếc bánh, khi thì chiếc đèn lồng, khi chỉ vài trăm nghìn đồng nhưng gửi gắm trọn vẹn tấm lòng nhân ái. Ông còn sắm thêm 20 chiếc giường gấp để người nhà bệnh nhân mượn miễn phí, san sẻ bớt nhọc nhằn trong những ngày dài chăm sóc người thân.

Giống như cựu chiến binh Phạm Anh Tuấn, một trong những tấm gương tiêu biểu khác là cựu chiến binh Nguyễn Văn Tiền, nguyên Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận, Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh thôn Đồng Chằm, xã Đông Xuân, huyện Quốc Oai (nay là xã Yên Xuân, Hà Nội). Ông Tiền được nhiều người khắp nơi xa gần biết đến với sự tận tâm, trách nhiệm và uy tín, ông đã trở thành hạt nhân nòng cốt trong phong trào xây dựng nông thôn mới của địa phương.

Cựu chiến binh Nguyễn Văn Tiền luôn tích cực, chủ động làm tốt công tác tuyên truyền, vận động cán bộ, đảng viên, hội viên và Nhân dân trong thôn hiến đất để xây dựng nông thôn mới.

Tháng 2/1985, ông Tiền lên đường làm nghĩa vụ quốc tế tại nước bạn Lào trong đội hình Mặt trận 379. Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, ông xuất ngũ trở về quê hương cuối năm 1987. Trong quân ngũ, ông nhiều lần được tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua và Bằng khen vì thành tích xuất sắc. Trở về địa phương, mang trong mình phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, ông Tiền nhanh chóng hòa mình vào công việc chung, gương mẫu cùng gia đình chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương.

Đặc biệt, hưởng ứng phong trào hiến đất xây dựng nông thôn mới, ông luôn tâm niệm cán bộ phải gương mẫu đi đầu. Cuối năm 2021, đầu năm 2022, khi xã triển khai làm đường giao thông nông thôn, ông đã tự nguyện hiến 150 m² đất thổ cư của gia đình để mở đường nhựa, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại. Với giá đất thời điểm đó khoảng 6 triệu đồng/m², giá trị phần đất ông hiến lên tới 900 triệu đồng - một con số rất lớn với điều kiện kinh tế ở nông thôn. Không chỉ dừng lại ở hành động của bản thân, ông còn vận động thêm nhiều hộ dân cùng hiến đất, tiêu biểu như hộ ông Đỗ Đình Mậu với hơn 50 m², giúp mở rộng đường, nắn chỉnh góc cua đảm bảo an toàn giao thông.

Trong hơn một thập kỷ qua, ông Tiền cùng lãnh đạo thôn, xã đã vận động được 15 hộ dân hiến hơn 5.200 m² đất để mở đường giao thông nội đồng, xây dựng kênh mương phục vụ tưới tiêu, tạo điều kiện phát triển sản xuất. Với sự gương mẫu, uy tín và tinh thần trách nhiệm, ông đã góp phần quan trọng giúp thôn Đồng Chằm đạt nhiều danh hiệu: thôn văn hóa, Chi hội Cựu chiến binh và Ban Công tác Mặt trận nhiều năm liền hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Bản thân ông Tiền cũng liên tục được các cấp biểu dương, khen thưởng, trở thành tấm gương sáng trong cộng đồng.

Giống như ông Nguyễn Văn Tiền, cựu chiến binh Đinh Văn Tòng (Tổ dân phố số 7, phường Long Biên) cũng dành trọn tâm huyết cho cộng đồng, giữ trọn phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong đời thường. Với ông, cống hiến không khép lại khi rời chiến trường, mà tiếp tục là một hành trình dài - hành trình kiến tạo, gắn kết và lan tỏa tinh thần sống đẹp cho thế hệ mai sau.

Trở về quê hương năm 1975, mang trên mình thương tật do di chứng chiến tranh, ông được công nhận là bệnh binh hạng 3, mất sức lao động từ 41- 60%. Thời kỳ bao cấp đầy gian khó, kinh tế gia đình chồng chất thiếu thốn, song người lính năm xưa vẫn kiên cường bước tiếp. Là đảng viên từ trong quân ngũ, ông nhanh chóng được giao nhiều trọng trách ở địa phương: từ công tác đoàn, thanh niên đến vai trò tổ trưởng dân phố. Ở bất kỳ cương vị nào, ông cũng chọn cho mình cách làm gương, nói đi đôi với làm.

Trải qua những ngày tháng chiến trận ác liệt, không ít cựu chiến binh vẫn đang hằng ngày đóng góp sức lực xây dựng Thủ đô ngày một văn minh, hiện đại.

Nay đã ngoài 70 tuổi, sức khỏe không còn vẹn nguyên, nhưng ông Tòng vẫn được Nhân dân tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ Tổ dân phố số 7 - một trong những chi bộ tiêu biểu của phường Long Biên. Suốt nhiều năm gắn bó với công tác Đảng ở cơ sở, ông luôn đặt lợi ích của Nhân dân lên trên hết. Từ việc nhỏ như hòa giải mâu thuẫn hàng xóm, đến việc lớn như triển khai các chủ trương, chính sách mới, ông đều trực tiếp đi từng ngõ, gặp từng hộ, lắng nghe từng ý kiến.

Ông tâm niệm: “Làm việc gì cũng phải bắt đầu từ sự chân thành. Có lòng tin của dân thì mới làm được việc.” Bởi vậy, ông đặc biệt coi trọng việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân; duy trì họp dân định kỳ, tiếp nhận phản ánh không chỉ qua đơn thư mà cả từ những câu chuyện đời thường. Với ông, đó chính là cách để giữ vững sợi dây gắn kết giữa chính quyền và Nhân dân, để mỗi chủ trương khi triển khai đều trở thành sự đồng thuận chung.

Đóng góp thầm lặng

Nếu như ở các khu dân cư, có những cựu chiến binh hết lòng với công tác Đảng, gắn bó, sẻ chia cùng bà con thì ở những nghĩa trang liệt sĩ, nơi lặng lẽ lưu giữ ký ức chiến tranh cũng có biết bao con người thầm lặng gìn giữ sự tôn nghiêm cho vùng đất thiêng. Họ không chỉ chăm chút từng ngọn cỏ, gốc cây, mà còn canh giữ giấc ngủ bình yên cho những người đồng đội đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Một buổi sáng vắng lặng ở Nghĩa trang liệt sĩ Hiền Giang (xã Thường Tín), tôi gặp ông Trần Hữu Huynh đang cần mẫn quét dọn, nhặt từng chiếc lá úa vương trên mộ. Ông bảo, đã hơn 20 năm nay, ông coi việc “canh” giấc ngủ cho đồng đội là trách nhiệm và cũng là sự tri ân của bản thân. Nhập ngũ năm 1974, từng chiến đấu ở miền Đông Nam Bộ và Campuchia, trở về quê hương, ông tham gia công tác cựu chiến binh ở xã. Khi địa phương có chủ trương cải tạo nghĩa trang liệt sĩ, ông tình nguyện nhận trông coi mà không đòi hỏi bất kỳ quyền lợi gì, chỉ với tâm niệm: “Mình may mắn được sống, trở về, nên phải tri ân những người đã nằm lại”.

Cựu chiến binh Trần Hữu Huynh hơn 20 năm thầm lặng chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ.

Không chỉ ở Hiền Giang, tại nhiều nghĩa trang khác trên địa bàn Thủ đô cũng có những con người âm thầm như thế. Hơn 15 năm nay, ở nghĩa trang liệt sĩ Hạ Mỗ (xã Ô Diên), bóng dáng quen thuộc mỗi ngày là ông Nguyễn Ngọc Tùng (sinh năm 1969). Ông lặng lẽ quét dọn, vun trồng cây xanh, gìn giữ cảnh quan sạch đẹp như thể chính nơi đây là mái nhà thứ hai của mình. Khi nhắc đến những người con đã ngã xuống vì đất nước, giọng ông chùng lại: “Chúng tôi may mắn được sống trong hòa bình. Các anh nằm đây đã hiến dâng cả tuổi xuân, cả cuộc đời. Tôi chỉ mong làm chút việc nhỏ, để các anh an lòng”.

Tương tự, ở xã Cổ Đô, ai cũng biết đến cựu chiến binh Nguyễn Quang Lai, người đã 30 năm gắn bó với việc trông coi nghĩa trang liệt sĩ. Nhập ngũ từ năm 1966, từng chiến đấu ở Khe Sanh, Quảng Trị và tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, sau khi rời quân ngũ, ông tình nguyện tiếp nối công việc mà người cha để lại: chăm nom, hương khói cho hơn 200 phần mộ liệt sĩ quê hương.

Với ông, được bảo vệ phần mộ cho các anh hùng đã ngã xuống vừa là trách nhiệm, vừa là niềm vinh dự. Mỗi dịp Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7), ông còn trở thành “người kể chuyện truyền thống”, tận tình giới thiệu với học sinh, các đoàn thể về sự hy sinh to lớn của những người con quê hương vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tại Hà Nội, hiện có không ít người đang hằng ngày thầm lặng trông coi, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ như một sự tưởng nhớ, tri ân công lao những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Ở mỗi ngõ nhỏ, mỗi làng quê, hình ảnh người đảng viên tận tụy, những cá nhân lặng lẽ cống hiến chính là minh chứng sinh động cho tinh thần “đảng viên đi trước, nhân dân theo sau”. Họ không chỉ là những “người giữ lửa” cho cộng đồng, mà còn là điểm tựa, là ngọn đuốc dẫn đường, khơi dậy tinh thần trách nhiệm, lòng tự hào và tình yêu quê hương, đất nước trong mỗi người dân.

Từ những nghĩa trang liệt sĩ trang nghiêm đến những khu phố, thôn làng bình dị, sự hiện diện của họ đã góp phần bồi đắp giá trị nhân văn, giữ gìn bản sắc và xây dựng một Hà Nội thanh lịch, văn minh. Chính nhờ những đảng viên gương mẫu ở cơ sở mà ngọn lửa cách mạng, ngọn lửa tình người được truyền nối, tỏa sáng qua từng thế hệ, để Thủ đô hôm nay và mai sau luôn bền vững, giàu đẹp và nhân ái.

(Bài 2: Những người kể sử làng)