Ấm lòng với đề xuất gói hỗ trợ mới

Tập trung hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động

Theo Tổng cục Thống kê, dịch Covid-19 tiếp tục tác động mạnh tới thị trường lao động, khi trong quý 1/2021, có tới 9,1 triệu lao động bị ảnh hưởng. Trong đó, có hơn 500.000 lao động bị mất việc làm, hơn 2,8 triệu người phải tạm nghỉ việc không lương.

Đợt bùng phát dịch Covid-19 lần thứ 4 khởi phát vào cuối tháng 4 đã lây lan vào các khu công nghiệp, khu chế xuất, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp và lao động. Do đó, các ngành nghề tiếp tục chịu ảnh hưởng mạnh, như: Vận tải hành khách, hàng không, du lịch, khách sạn, giải trí, văn hóa, thể thao...

Trao hỗ trợ cho người dân bị ảnh hưởng dịch bệnh Covid-19 tại huyện Gia Lâm. Ảnh minh họa

Trước tình hình này, việc hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19 là cần thiết và cấp bách. Vì thế, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đang đề xuất các chính sách hỗ trợ, trong đó có chính sách giảm mức đóng vào Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp trong 12 tháng (mọi chế độ đối với người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp trong thời gian này vẫn được bảo đảm), dự kiến số tiền được miễn gần 3.700 tỷ đồng.

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cũng đề xuất chính sách tạm dừng đóng vào Quỹ hưu trí và tử tuất cho người sử dụng lao động bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 với số tiền trên 11.000 tỷ đồng... Đối với người lao động, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất chính sách hỗ trợ lao động bị tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, nghỉ việc không hưởng lương, lao động bị chấm dứt hợp đồng lao động không đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp với mức 1.800.000 đồng/người.

Hộ kinh doanh cá thể bị dừng hoạt động theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền để phòng, chống dịch Covid-19 mức hỗ trợ 2.000.000 đồng/hộ/tháng.Trẻ em bị ảnh hưởng bởi Covid-19, được hỗ trợ toàn bộ chi phí điều trị, cách ly và tiền ăn trong thời gian điều trị, cách ly y tế tập trung, mức hỗ trợ tiền ăn 80.000 đồng/trẻ em/ngày, kinh phí trên 70 tỷ đồng.

Riêng đối với tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang và Điện Biên, hỗ trợ khẩn cấp mỗi tỉnh 1 tỷ đồng để bảo đảm chi phí tiền ăn và các hỗ trợ thiết yếu khác cho trẻ em nhiễm Covid-19 và trẻ em cách ly y tế tập trung theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Về phía doanh nghiệp được vay hỗ trợ trả lương ngừng việc cho người lao động, với lãi suất 0%.

Cần triển khai nhanh với thủ tục đơn gản

Trước đó, để hỗ trợ lao động bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, tháng 4/2020, gói an sinh xã hội lần 1 trị giá gần 62.000 tỷ đồng cũng được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất Chính phủ ban hành. Trong đó, khoảng 35.880 tỷ đồng hỗ trợ đối tượng chính sách, người nghèo, lao động tự do và lao động trong doanh nghiệp mất việc làm, hộ kinh doanh; khoảng 16.200 tỷ đồng cho doanh nghiệp vay ưu đãi trả lương cho người lao động. Bên cạnh đó, còn tạm dừng đóng vào Quỹ hưu trí và tử tuất khoảng 6.500 tỷ đồng; hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lại lao động 3.000 tỷ đồng (từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp).

Theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, tới tháng 5/2021, gói an sinh xã hội lần 1 đã giải ngân được gần 13.100 tỷ đồng, tương đương hơn 22% dự kiến ban đầu. Cụ thể, tính đến ngày 27/5/2021, theo báo cáo của Kho bạc Nhà nước Việt Nam, kết quả giải ngân với nhóm người có công với cách mạng đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng, đối tượng bảo trợ xã hội, hộ nghèo, hộ cận nghèo gần 12 triệu người, kinh phí hỗ trợ hơn 11,7 nghìn tỷ đồng. 100% các đối tượng đã được các địa phương chi trả đầy đủ.

Nhóm lao động có giao kết hợp đồng lao động được hỗ trợ là 229.499 người với hơn 258,1 tỷ đồng. Nhóm lao động không có giao kết hợp đồng lao động bị mất việc làm hỗ trợ 1.077.515 người với hơn 1.001 tỷ đồng; Hộ kinh doanh hỗ trợ 37.317 hộ với tổng kinh phí gần 38 tỷ đồng. Như vậy, với gói an sinh xã hội thực hiện năm 2020 có tổng số 13.190.989 đối tượng được hưởng hỗ trợ tiền mặt. Tổng kinh phí bằng tiền mặt từ ngân sách nhà nước (Trung ương và địa phương) hỗ trợ gần 13.100 tỷ đồng.

Theo đánh giá phân tích từ các chuyên gia lao động, nhóm đối tượng người có công với cách mạng đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng, đối tượng bảo trợ xã hội, hộ nghèo, hộ cận nghèo được chi trả nhanh chóng kịp thời do có danh sách, hệ thống dữ liệu tương đối đối soát, tiêu chuẩn tương đối rõ.

Còn các nhóm đối tượng còn lại việc hỗ trợ chậm do vướng mắc từ nhiều khâu. Bên cạnh đó, các chỉ tiêu hỗ trợ còn lại vẫn không đạt được như kế hoạch đặt ra. Trong đó, gói 16.200 tỷ đồng cho vay trả lương chỉ cho vay được hơn 41 tỷ đồng; gói 3.000 tỷ đồng chi từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp không giải ngân được.

Về kết quả giải ngân chưa như dự kiến, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cho rằng, tại thời điểm đề xuất chính sách, dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, số trường hợp dự kiến hỗ trợ lớn; thời gian triển khai kéo dài; cơ sở xác định đối tượng để hỗ trợ gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, tại các địa phương vẫn còn hiện tượng lập danh sách hộ nghèo, cận nghèo không đúng tiêu chí, đã được phát hiện và chưa chi trả.

Trong khi đó, điều kiện cho doanh nghiệp vay để trả lương chặt chẽ, số tiền vay thấp nên thực tế nhiều doanh nghiệp đã “nản” lòng trong quá trình tiếp cận. Cùng với gói hỗ trợ an sinh xã hội, năm 2020, tổng số tiền chi trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ học nghề theo quyết định đã ban hành là 19.598 tỷ đồng (tăng 40% so với năm 2019), trong đó chi trợ cấp thất nghiệp là 19.503 tỷ đồng cho 1.087.480 lao động (tăng 30% so với năm 2019).

Đáng chú ý, chỉ có 95 tỷ đồng chi cho học nghề cho thấy người lao động thất nghiệp ít mặn mà với học nghề do việc đào tạo còn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế của người học. Như vậy, tính tổng số tiền thông qua các chính sách hỗ trợ của Nghị quyết số 42/NQ-CP và qua chính sách bảo hiểm thất nghiệp đã hỗ trợ cho trên 14,4 triệu đối tượng bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19.

Thực tế từ gói chính sách an sinh xã hội lần 1 cho thấy, có nhiều thủ tục, vướng mắc mà cơ quan chức năng cần tháo gỡ khi thực hiện các chính sách hỗ trợ thời gian tới. Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, gói an sinh lần 1 đã truyền tải tinh thần “một miếng khi đói bằng một gói khi no”.

Tuy nhiên, bà Hương cho rằng, các điều kiện đặt ra với lao động để được nhận hỗ trợ quá phức tạp, khó triển khai trên thực tế, đặc biệt là với nhóm cần được hỗ trợ là lao động tự do. Theo bà Hương, với gói an sinh xã hội mới, cần triển khai nhanh và thủ tục đơn giản, chấp nhận một phần rủi ro có thể thực hiện sai với một số đối tượng.

Điều quan trọng là tất cả người cần hỗ trợ đều nhận được hỗ trợ. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Quang Thọ, chuyên gia lao động, nguyên Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn cũng cho rằng, những khó khăn của gói hỗ trợ 62.000 tỷ cần phải được tháo gỡ triệt để trong lần này. Các tiêu chuẩn quy định không nên để quá cầu kỳ, đòi hỏi cao nữa.

“Việc chấp nhận làm nhanh, thủ tục đơn giản, chấp nhận có thể sai với một số người khác hoàn toàn với trục lợi chính sách. Chúng ta phải phân biệt rõ việc này. Đối với các trường hợp trục lợi chính sách, khâu hậu kiểm sẽ rà soát ra ngay và các trường hợp này chắc chắn phải bị xử lý nghiêm” - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Quang Thọ nói./.